C7: CB NB XN CLS

khái niệm xét nghiệm, cận lâm sàng

• là kỹ thuật hỗ trợ chẩn đoán ngoài thăm khám lầm sàng

• VD: XN máu, nước tiểu, hình ảnh, điện học, thăm dò chức năng

Mục đích của xét nghiệm, cận lâm sàng

• chẩn đoán bệnh

• theo dõi tiến triển bêhj

• phát hiện biến chứng

• hướng dẫn điều trị và tiên lượng bệnh

• phục vụ nghiên cứu và quản lý dịch tễ học

Các loại xét nghiệm máu

• huyết học: CT máu toàn phần. đông máu, thiếu máu

• sinh hóa: đường huyết, ure, creatinine, men gan, điện giải

• vi sinh: phát hiện vi khuẩn (cấy máu), ký sinh trùng

• huyết thanh: chẩn đoán bệnh (thương hàn, giang mai)

Yêu cầu chuẩn bị người bệnh trước khi lấy máu xét nghiệm

• huyết học/ sinh hóa: nhịn ăn 8-12h (đường huyết, lipid), tránh XN đông máu trong ký kinh nguyệt, tránh vận động mạnh trước khi lấy máu

• vi sinh: lấy 2-3 mẫu cách nhau 30-60ohut, trước khi dùng khán sinh, đang sốt

• sót rét: lấy máu trước/ trong cơn sốt, trước khi dùng thuốc, phiến kính

• giun chỉ: lấy máu ban đêm (20 giờ-3 giờ sáng), hoặc 12h trưa

chuân bị NB lấy XN nước tiểu

• tổng phân tích nước tiểu

• cấy nước tiểu tìm vi khuẩn

• ký sinh trùng

• lấy nước tiểu giữa dòng, vệ sinh bộ phận sinh dục trước khi lấy

• tránh lẫn máu kinh nguyệt, tạp chất

• sonde

• 10-50ml tùy xn

yêu cầu chuẩn bị NB khi xét nghiệm phân

• chẩn đoán nhiễm trùng tiêu hóa (thương hàn, kiết lỵ)

• tìm máu, KST, vi khuẩn

• lấy mẫu sớm (giai đoạn cấp, chọn phần có nhầy/máu

• tránh lẫn nước tiểu, máu kinh nguyệt

• không ăn huyết hoặc uống thuốc sắt 24h nếu tìm máu

Xn đàm

• phát hiện vi khuẩn lao, viêm phổi qua soi trực tiếp hoặc cấy

• lấy 1-3ml buổi sáng sớm, lien tục 3 ngày

• hướng dẫn NB hít thở sâu, ho khạc mạnh hoặc vỗ lưng

• nếu NB không khạc được: phết cổ họng bằng que vô khuẩn

XN mủ

• VT hở, áp xe

• VT hở: phết que vô khuẩn nới có dịch tiết

• áp xe kín: chọc hút vô khuẩn

X-quang

• X-quang ngực.

• dạ dày/tá tràng:

• đại tràng:

• đường mật:

• hệ niệu:

• X-quang ngực. bụng: tháo trang sức, kim loại

• dạ dày/tá tràng: nhịn ăn 6-7h, không hút thuốc, uống thuốc cảm quag tại phòng Xquang

• đại tràng: ăn nhẹ hôm trước, thụt tháp tối hoomm trước và sáng ngày chụp, thụt chất cản quang tại phòng xquang

• đường mật: kiêng mỡ, sữa, thụt tháo 2 lần, tiêm thuốc cản quang vào TM

• hệ niệu: kiểm tra ure huyết, tiêm cản quang tại phòngg

• giải thích trấn an

• kiểm tra chống chỉ định: mang thai, dị ứng thuốc cản quang

• thay quần áo, tháo kim loại

siêu âm

• đánh giá gan, mật bàng quang, tử cung, thai nhi

• Gan, mật: nhịn ăn 6-8h

• bàng quang, tử cung, thai (<3th): uống nước 1-2h trước, nhịn tiểu để bàng quang căng

• hướng dẫn NB đúng yêu cầu, tư thế thoải mái

CT SCAN: phát hiện tổn thương nội tạng, khối u, xuất huyết

MRI: hình ảnh chi tiết mô mềm, não, tủy sống, khớp

• NB nhịn ăn 6h

• tháo kim loại

• kt chống chỉ định:

• 1. CT: dị ứng iod, suy thận, tiểu đường (ngưng metformin 48h trước/sau)

• 2. MRI: máy tạo nhịp tim không tương thích, mảnh kim loại trong cơ thể

• trấn an, dùng thuốc

• giai rhtichs, khai thác tiền sử

• HD NB năm yên (MRI: 30-60phut)

• HD NB uống nước sau CT để thải cản quang

Điện học

• ddienj tâm đồ (ECG): đánh giá chức năng tim

• điện não đồ (EEG): đánh giá họa động não

• NB nghỉ ngơi 15phut, tháo kim loại

• EEG: gội đầu sạch, nằm yên trong mt yên tĩnh

• điện cức đúng vị trí màu

• Nội soi dạ dày, đại tràng: quan sát tổn thương tiêu hóa

• chức năng hô hấp: đánh giá phổi

• nội soi dạ dày: nhịn ăn 6-7h, không hút thuốc, nếu xuất huyết tiêu hóa phải rửa dạ dày

• nooij soi đại tràng: ăn nhẹ 3 ngày trước, thụt tháo tối hơm trước và 1-2h trước soi, uống thuốc nhuận tràng

• kiểm tra chống chỉ định

• hướng dẫn NB hợp tác (hít thở, nằm đúng tư thế)