SP - 9 prezentacija

Kako Vladimir N. Cvetković posmatra nacionalizam, populizam i fundamentalizam?

Ne posmatra ih kao nezavisne ideologije, već kao ideološke forme koje postoje u kombinaciji sa drugim ideološkim sadržajima.

Koji su osnovni ideološki sistemi iz kojih proističu sadržaji sa kojima se nacionalizam kombinuje?

Liberalizam, socijalizam, konzervativizam i fašizam.

Koji politički fenomen je, prema tekstu, možda najsnažnije obeležio Modernu?

Nacionalizam.

Kako se može odrediti nacionalizam u najkraćim crtama?

Kao verovanje da nacija predstavlja centralni princip političke organizacije.

Na kojim dvema pretpostavkama je zasnovan nacionalizam?

Čovečanstvo je podeljeno na posebne nacije i nacija predstavlja najprikladniju (i možda jedinu legitimnu) jedinicu političkog organizovanja.

Kada u današnjoj upotrebi nastaje pojam nacije?

Tokom Francuske revolucije.

U čije ime su revolucionari 1789. godine ustali protiv Luja XVI?

U ime naroda, shvaćenog kao francuska nacija.

Na koju društvenu klasu je prvobitno bio ograničen entuzijazam za nacionalizam?

Na srednju klasu u usponu.

Koje ideje su privukle srednju klasu nacionalizmu na njegovom početku?

Ideje nacionalnog jedinstva i konstitucionalne vlade.

Kada nacionalizam postaje masovni pokret?

Do kraja XIX veka.

Koji faktori su omogućili da nacionalizam postane masovni pokret krajem XIX veka?

Sve širi obuhvat osnovnog obrazovanja, masovna pismenost i pojava visokotiražne štampe.

Kakav karakter poprima nacionalizam krajem XIX veka?

Postaje konzervativan i reakcionaran.

Sa čime se poistovećuje konzervativni nacionalizam krajem XIX veka?

Sa društvenom kohezijom, redom i stabilnošću.

U uslovima kojih društvenih promena jača konzervativni nacionalizam krajem XIX veka?

U uslovima rastućeg radničkog pokreta i opasnosti od socijalističke revolucije.

Koje odlike dobija reakcionarni nacionalizam krajem XIX veka?

Izrazito šovinističke i ksenofobne odlike.

Kako su nacije u šovinističkom nacionalizmu percipirale druge nacije?

Kao inferiorne, strane i preteće.

Koje su bile dvostruke posledice šovinističkog nacionalizma krajem XIX i početkom XX veka?

Pojava i razvoj imperijalizma, kao i rastući rivalitet i sumnjičavost među evropskim silama.

Do kog velikog sukoba je postepeno doveo rivalitet evropskih sila podstaknut nacionalizmom?

Do Prvog svetskog rata.

Usled nestanka kojih carstava nastaju nove države u Evropi nakon Prvog svetskog rata?

Austrougarskog, Nemačkog i Ruskog carstva.

Zašto međunarodne tenzije nisu nestale u Evropi nakon Prvog svetskog rata?

Usled nezadovoljstva Versajskim mirom.

Koji ideološki pokret nastaje u međuratnom periodu i koristi nacionalizam?

Fašizam.

Kako se nacionalizam širi svetom tokom XX veka?

Kao važna komponenta antikolonijalnog pokreta u Aziji i Africi.

Sa kojom ideologijom se nacionalizam mešao u Kini, Vijetnamu i delovima Afrike?

Sa marksizmom.

Kako se posmatralo nacionalno oslobođenje tamo gde se nacionalizam mešao sa marksizmom?

Kao deo društvene revolucije.

Kakav karakter dobija nacionalizam u nekim zemljama u razvoju uz odbacivanje liberalnog i socijalističkog nasleđa?

Postaje antizapadni.

Koju značajnu komponentu dobija antizapadni nacionalizam u zemljama u razvoju?

Religijsku komponentu koja doprinosi rastu religijskog fundamentalizma.

Koje četiri ideje čine zajedničku idejnu osnovu nacionalizma?

Nacija, organska zajednica, samoopredeljenje i kulturalizam.

Šta su nacije na najosnovnijem nivou?

Kulturni entiteti, odnosno skupine ljudi koji dele zajedničke vrednosti i tradiciju.

Koje kulturne osobenosti ljudi najčešće dele unutar jedne nacije?

Jezik, religiju, istoriju, tradiciju i geografski predeo.

Da li postoji jedinstven objektivan kriterijum koji uvek određuje naciju?

Ne postoji tačan spisak karakteristika niti jedinstven objektivan kriterijum.

Zašto je važno subjektivno određenje nacije?

Zato što pojedinačni objektivni faktori nekada uopšte ne utiču na formiranje nacionalnog identiteta.

Šta nacija postaje kroz subjektivno određenje njenih članova?

Psihološko-politički entitet ili grupa ljudi koji vide sebe kao naciju i dele lojalnost prema njoj.

Koja dva modela nacije razlikujemo u zavisnosti od prvenstva faktora?

Ekskluzivni i inkluzivni model.

Šta naglašava ekskluzivni model nacije?

Etničku pripadnost i deljenu istoriju.

Šta naglašava inkluzivni model nacije?

Pripadnost političkoj zajednici jednakih građana.

Na kom nivou, prema tekstu, deluju veze sa nacijom u poređenju sa klasom ili rodom?

Na fundamentalnom, instinktivnom i gotovo iskonskom nivou koji odoleva vremenu.

Koja tri pristupa proučavanju nacije izdvaja Endrju Hejvud?

Primordijalni, modernistički i konstruktivistički pristup.

Kako primordijalisti vide nacionalne identitete?

Kao istorijski ukorenjene na zajedničkom jeziku i kulturnom nasleđu.

Čemu je slična snažna emocionalna vezanost za naciju prema primordijalistima?

Rodbinskim vezama.

Kako modernisti vide nastanak nacionalnog identiteta?

Kao odgovor na istorijske promene, tačnije na pojavu industrijskog društva.

Zašto je industrijskom društvu bio potreban nacionalizam prema modernistima?

Kao novi izvor društvene kohezije u uslovima društvene mobilnosti i takmičenja.

Kako konstruktivisti definišu naciju?

Kao ideološki konstrukt u službi interesa moćnih grupa.

Šta je istorijski kontinuitet i čistoća kulture za konstruktiviste?

Mit koji je stvorio nacionalizam.

Kakav je odnos nacionalizma i nacije prema konstruktivistima?

Nacionalizam je stvorio naciju, a ne obrnuto.

Kada nacionalizam tačno nastaje u političkoj istoriji?

Kada je ideja nacionalne zajednice došla u dodir sa idejom narodnog suvereniteta.

Šta je pokazatelj zrelosti jedne nacije?

Želja da se postigne i održi politička nezavisnost kroz princip samoopredeljenja.

Šta je krajnji politički cilj nacionalizma?

Formiranje nacionalne države.

Na koja dva načina su kroz istoriju nastajale nacionalne države?

Kroz sticanje nezavisnosti ili kroz ujedinjenje.

Šta naglašava kulturni nacionalizam (kulturalizam)?

Osnaživanje ili odbranu kulturnog identiteta i regeneraciju nacije kao zasebne civilizacije.

Kako kulturni nacionalizam posmatra državu?

Kao perifernu, a ponekad i stranu tvorevinu.

Koja je ključna razlika u prirodi između političkog i kulturnog nacionalizma?

Politički je racionalan, dok kulturni teži da bude mističan.

Kako kulturni nacionalizam vidi naciju u svom mističnom obliku?

Kao jedinstvenu istorijsku i organsku celinu.

Koje su četiri najznačajnije vrste nacionalizma?

Liberalni, konzervativni, ekspanzionistički i antikolonijalni/postkolonijalni nacionalizam.

Koje je osnovno stanovište liberalnog nacionalizma?

Nacije su suvereni entiteti koji imaju pravo na slobodu i samoopredeljenje.

Zbog kojih razloga liberalni nacionalizam ima oslobodilački karakter?

Protivi se stranoj vlasti, zalaže se za samoupravu i smatra da su sve nacije jednake.

Kroz koje se praktične oblike manifestuje ideal samouprave u liberalnom nacionalizmu?

Kroz konstitucionalizam i predstavničku demokratiju.

Šta je krajnji cilj liberalnog nacionalizma na globalnom nivou?

Stvaranje sveta koji čine nezavisne nacionalne države.

Kako liberalni nacionalizam vidi ulogu nacije unutar i prema spolja?

Ujedinjuje naciju iznutra, a spolja promoviše bratstvo zasnovano na uzajamnom poštovanju.

Koja je dvojaka priroda principa samoopredeljenja prema liberalnom nacionalizmu?

Garantuje samoupravu, ali stvara svet suverenih država gde sebični interesi mogu dovesti do sukoba.

Koja dva mehanizma predviđa liberalni nacionalizam za sprečavanje sukoba među državama?

Ekonomska međuzavisnost (slobodna trgovina) i stvaranje međunarodnih organizacija.

Gde i kada nastaje konzervativni nacionalizam?

U već formiranim nacionalnim državama.

Šta je glavni fokus konzervativnog nacionalizma umesto samoopredeljenja?

Društvena kohezija i red proistekli iz zajedničkog nacionalnog sentimenta.

Kako konzervativni nacionalizam shvata naciju?

Kao organsku celinu koja spontano nastaje iz ljudske želje za životom sa sličnima sebi.

Šta je osnovni cilj konzervativnog nacionalizma?

Očuvanje nacionalnog jedinstva kroz negovanje lojalnosti i ponosa.

Na šta se poziva konzervativni nacionalizam radi odbrane tradicionalnog načina života?

Na istoriju i tradiciju.

Zašto se kaže da je konzervativni nacionalizam inherentno nostalgičan?

Zato što mu je pogled uprt u prošle dane nacionalne slave.

Zbog kojih dvaju faktora je konzervativni nacionalizam i danas aktuelan?

Zbog straha od naddržavnih organizacija i straha od imigracije.

Kako konzervativni nacionalizam vidi imigraciju?

Kao destabilizujući faktor i mogući izvor sukoba.

Kako konzervativni nacionalizam percipira naddržavne organizacije?

Kao pretnju nacionalnom identitetu i suverenitetu.

Koje je ključno stanovište ekspanzionističkog nacionalizma?

Negiranje jednakog prava na samoopredeljenje svim nacijama jer su neke nacije superiorne.

Gde su istorijski bile prisutne ideje ekspanzionističkog nacionalizma?

U evropskom imperijalizmu.

Kako je evropski imperijalizam legitimisan u kolonijama?

Idejama o rasnoj i kulturnoj superiornosti.

Kako su evropski kolonizatori predstavljali imperijalizam i kolonije?

Imperijalizam kao moralnu dužnost, a kolonije kao "breme belog čoveka".

Šta je imperijalizam donosio narodima Azije i Afrike prema shvatanju kolonizatora?

Tekovine civilizacije.

Koje iskustvo je bilo odlučujuće za nastanak antikolonijalnog i postkolonijalnog nacionalizma?

Iskustvo kolonijalne vladavine među azijskim i afričkim narodima.

Gde su se većinom obrazovale vođe antikolonijalnih pokreta?

Na Zapadu.

Sa čime je kod afričkih i azijskih nacija bila povezana borba za nezavisnost?

Sa svešću o ekonomskoj nerazvijenosti i podređenosti industrijalizovanim zemljama.

Zašto su marksizam i socijalističke ideje bili privlačni za antikolonijalni nacionalizam?

Pružali su analizu eksploatacije i nejednakosti za osporavanje kolonijalizma.

Šta karakteriše nacionalizam u postkolonijalnom periodu?

Odbacivanje zapadnih ideja i kulture.

Kako je Zapad viđen u postkolonijalnom periodu?

Kao izvor ugnjetavanja i eksploatacije.

Šta je osnovno sredstvo za iskazivanje antizapadnih stavova u postkolonijalnom periodu?

Religijski fundamentalizam.