Acil-H01-Şok+Vazopressör

Hemorajik şokta kompanse dönemde ilk görülen hemodinamik değişiklik nedir?

Nabız basıncının daralması (baroreseptör aktivasyonu + vazokonstriksiyon, taşikardi)

Normal şok indeksi değeri kaçtır?

Hemorajik şok tanısı için gereken 6 kriterden en az kaçı bulunmalıdır?

En az 4'ü: mental durum bozulması, KH>100, SS>20 veya PaCO2

Hemorajik şokta ölümcül triad: ______, ______, ______.

Koagülopati, asidoz, hipotermi

Ölümcül triad'da koagülopati neden kanamayı artırır?

Doku iskemisine ve hücresel hasara yol açarak kanamayı derinleştirir

Permisif hipotansiyonda hedef SKB kaçtır (TBI yoksa)?

80-100 mmHg

Travmatik beyin hasarı olan hastada permisif hipotansiyon kontrendikedir; bu hastalarda hedef SKB alt sınırı kaçtır?

≥90 mmHg

Masif transfüzyonun klasik tanımı nedir?

24 saatte hastanın kan hacmi kadar (~10 ünite) kırmızı kan verilmesi

Masif transfüzyonun akut/güvenilir tanımı nedir?

1 saatte ≥4 ünite kırmızı kan VEYA 3 saatte total kan hacminin %50'si

Hemostatik resüsitasyonda önerilen kan ürünü oranı nedir?

Eritrosit:Plazma:Trombosit = 1:1:1

Traneksamik asit dozu nedir (CRASH-2)?

1 gr yükleme dozu + takiben 1 gr 8 saatte infüzyon

Traneksamik asit ne zaman verilmelidir, geç verilirse ne olur?

Erken (ilk 3 saat içinde); 3 saatten geç verilirse kanama nedenli ölüm riski artar (olası DIC dönemine geçiş)

Hasar kontrol resüsitasyonunun 3 bileşeni: ______ hipotansiyon, erken ______ resüsitasyon, hasar kontrol ______.

Permisif; hemostatik; cerrahi

ABC skorunda 4 kriterin tümü varsa masif transfüzyon ihtiyacı yüzde kaçtır?

%100 (3'ü varsa %45)

Vandromme çalışmasına göre hangi şok indeksi değeri masif transfüzyon ihtiyacını öngörür?

≥0,9 (≥1,3'te ihtiyaç %20'ye yükselir)

Kardiyojenik şokun klasik tanımı nedir?

Düşük kardiyak output + doku hipoperfüzyonu + sürekli hipotansiyon (SKB<90 veya vazopressör ihtiyacı) + konjesyon (PCWP≥15 mmHg)

'Normotansif kardiyojenik şok' nedir ve mortalitesi nasıldır?

Hipotansiyon olmadan hipoperfüzyon bulguları olan KŞ; mortalitesi klasik hipotansif KŞ ile benzer, pre-şoktan daha kötü

KŞ hemodinamik sınıflandırmasında kullanılan iki eksen nedir?

Konjesyon (kuru/ıslak) ve vasküler tonus (sıcak/soğuk)

KŞ şiddet sınıflandırmasında altın standart sistem hangisidir?

SCAI Şok Sınıflandırması (A-E evreleri) — [DİKKAT: evrelerin sayısal kesim noktaları henüz kaynaktan teyit edilmedi]

KŞ'de ilk basamak vazopressör hangisidir, neden?

Norepinefrin; dopamine göre daha düşük aritmojenik profil, RKÇ'lerde üstün güvenlik profili

Norepinefrin doz aralığı nedir?

0,05-0,5 mcg/kg/dk [pressör — her uygulamada kılavuzdan teyit et]

Doz aralığı 0,05-0,5 mcg/kg/dk, α>β agonizma — hangi ilaç?

Norepinefrin

KŞ'de birinci basamak inotrop hangisidir?

Dobutamin

Dobutamin doz aralığı nedir?

2,5-20 mcg/kg/dk

Doz aralığı 2,5-20 mcg/kg/dk, β1 agonizma, ↓SVR — hangi ilaç?

Dobutamin

Milrinon hangi KŞ fenotipinde tercih edilebilir, neden?

RV ağırlıklı KŞ'de; pulmoner vasküler direnci azaltır

Milrinon doz aralığı nedir?

0,125-0,75 mcg/kg/dk (PDE3 inhibitörü)

Vazopressin KŞ'de genel olarak ne zaman kontrendikedir?

Kardiyak output normalleşmedikçe — saf vazokonstriktör etki afterload'ı artırıp KŞ'yi kötüleştirebilir

DOREMI çalışması dobutamin ve milrinonu neyle karşılaştırdı, sonucu ne oldu?

KY kaynaklı KŞ'de birinci basamak inotrop olarak karşılaştırıldı; sağkalım/etkinlik/güvenlikte fark bulunmadı

Bolus doz adrenalin hangi klinik senaryolarda kurtarıcı olarak düşünülebilir?

İlaç destekli entübasyon, majör TBI, post-arrest ROSC — standart tedaviye rağmen hemodinami düzelmezse

Bolus doz adrenalin dozu ve hızı nedir?

5-10 mcg (0,5-1 mL, 10 mcg/mL solüsyondan) yavaş IV puşe, 1-5 dk'da ek doz gerekirse

5-10 mcg (0,5-1 mL) yavaş IV puşe, 1-5 dk'da ek doz — hangi ilaç ve hangi bağlamda kullanılır?

Bolus doz adrenalin; kurtarıcı/köprü tedavi olarak, standart bakım değil

10 mcg/mL adrenalin bolus solüsyonu nasıl hazırlanır?

1 mg (1mL) adrenalin 9 mL SF ile 10 mL'ye tamamlanır (1:10.000) → bundan 1 mL alınıp tekrar 9 mL SF ile 10 mL'ye tamamlanır (1:100.000 = 10 mcg/mL)

Bolus doz vazopressör uygulamasında en sık hata nedeni ve oranı nedir?

Yanlış doz uygulaması (insan hatası); %11-19 oranında bildirilmiş

Bolus doz vazopressör uygulamasının kanıt düzeyi nasıldır?

Zayıf — RCT değil, gözlemsel/FOAMed kaynaklı; standart bakım değil, köprü/kurtarıcı müdahale olarak değerlendirilmeli

Türkiye'de adrenalin ampulünün standart konsantrasyonu nedir, bolus hazırlıkta bu neden kritik?

1 mg/1 mL (1:1000); bolus puşe için mutlaka 1:10.000 veya 1:100.000'e seyreltilmeli — [TR-notu: ampul/flakon konsantrasyonunu her zaman kontrol et]

Distribütif şokun ortak patofizyolojik özelliği nedir?

Vazodilatasyon + kapiller kaçak → periferik vasküler direnç düşüşü (septik, anaflaktik, nörojenik şok örnekleri)

SSC 2026'da tarama için önerilen skorlar nelerdir, qSOFA'nın yeri nedir?

NEWS/NEWS2/MEWS/SIRS öneriliyor (güçlü öneri); qSOFA tek başına tarama aracı olarak ÖNERİLMİYOR (sensitivite %23 vs NEWS2 %73)

Kesin/olası sepsiste (şok yoksa) antimikrobiyal hedefi nedir?

1 saat içinde (güçlü öneri)

Muhtemel (possible) sepsiste, şok yoksa antimikrobiyal hedefi nedir?

3 saat içinde hızlı değerlendirme; şüphe devam ederse başla (koşullu öneri)

Septik şokta antimikrobiyal hedefi nedir?

Hemen, ideal olarak 1 saat içinde (güçlü öneri) — 2021'den beri değişmedi

SSC 2026'da beta-laktam infüzyon şekli önerisi nedir, kanıt dayanağı ne?

Uzatılmış infüzyon — güçlü öneriye yükseltildi (BLING III çalışması: 1000 hastada 25 daha az ölüm)

İlk 3 saatte önerilen kristaloid dozu nedir?

≥30 mL/kg, bireysel değerlendirme ile (obez hastada düzeltilmiş vücut ağırlığı kullanılır)

Septik şokta MAP hedefi nedir, ≥65 yaşta fark var mı?

≥65 mmHg; ≥65 yaş hastada 60-65 mmHg de düşünülebilir (yeni, koşullu öneri)

Septik şokta ilk basamak vazopressör hangisidir, periferik mi santral mi başlanır?

Norepinefrin; periferik yoldan başlanabilir (santral erişim beklenmez)

SSC 2026'da kortikosteroid önerisinde değişen nedir?

Eskiden 'vazopressör bağımlılığı' şartı vardı, kaldırıldı — artık septik şokta genel olarak IV kortikosteroid düşünülebilir (koşullu öneri)

SSC 2026'da 'yapma' listesine yeni giren iki tedavi nedir?

IV beta-blokerler (esmolol/landiolol) ve D vitamini — ilk kez 'karşı' önerildi

ACEP SSC 2026'yı neden onaylamadı?

İdari yapıda acil tıp temsili eksik; agresif zaman hedeflerinin geniş hasta popülasyonuna zarar verebileceği görüşü

Anaflaksi tanısı için WAO/EAACI kriterlerinin özü nedir?

Ani başlangıç + cilt/mukoza bulgusu + solunum VEYA dolaşım tutulumu (veya bilinen alerjenle temas sonrası izole hipotansiyon)

Anaflakside birinci basamak tedavi nedir, gecikmenin sonucu ne olur?

IM adrenalin, anterolateral uyluk; gecikme mortaliteyi artırır

Erişkinde IM adrenalin dozu nedir?

0,5 mg (0,5 mL, 1:1000), gerekirse 5-15 dk'da tekrar [pressör — kılavuzdan teyit et]

Pediatrik IM adrenalin dozu nedir?

0,01 mg/kg (max 0,3-0,5 mg), IM anterolateral uyluk [pediatrik doz — kılavuzdan teyit et]

Antihistaminik ve steroidlerin anaflakside rolü nedir?

İKİNCİL/adjuvan — adrenalinin yerini tutmaz, tedaviyi geciktirmemeli

Beta-bloker kullanan hastada adrenaline yanıtsız anaflakside ne düşünülür?

Glukagon (adrenalin direncini aşmak için)

Refrakter anaflakside (IM adrenaline yanıtsız) sıradaki adım nedir?

IV adrenalin infüzyonu (titre edilerek, monitörize ortamda)

Anaflaksi sonrası gözlem süresi neden önemlidir?

Bifazik reaksiyon riski — ilk semptomlar düzeldikten saatler sonra tekrar edebilir

Taburculukta anaflaksi hastasına ne reçete edilmelidir?

Adrenalin oto-enjektörü (AAI) + kullanım eğitimi + allerji uzmanına yönlendirme