begrippen geschiedenis 1

noordelijke gewesten

friesland, gelder, holland, utrecht, overrijsel en drente

Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

De republiek die ontstond toen de opstandige gewesten in 1588 besloten niet langer een nieuwe landsheer te zoeken. De Republiek was bijzonder, omdat ze geen staatshoofd had.

specerijen

Kruiden uit Azië die rijke Europeanen gebruikten als geneesmiddel of in de keuken om het eten meer smaak te geven. Specerijen waren een zeer winstgevend handelsproduct.

monopolie

marktsituatie waarin er maar één aanbieder van een bepaald product is

Staten-Generaal

De vertegenwoordigers van alle Gewestelijke Staten bij elkaar.

Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC)

Handelsmaatschappij die in 1602 werd opgericht. De VOC had als enige het recht om handel te drijven met gebieden in Azië.

aandelen

dat gebruikte de VOC om geld te verdienen

factorij

handelspost

Jan Pietersz Coen

Gouverneur-Generaal namens de VOC in Azië. Verplaatste het bestuurscentrum van de VOC naar Batavia maar beging ook oorlogsmisdaden (o.a. op Banda-eilanden)

cultuurstelsel

Stelsel waarbij de Javaanse boerenbevolking eenvijfde deel van de grond moest bebouwen met landbouwgewassen voor de Europese markt.

NHM

Nederlandse handelmaatschappij

Nederlands-Indië

de naam voor Indonesië toen dat land een kolonie was van Nederland.

Multatuli

De schrijversnaam van Eduard Douwes Dekker, die met zijn boek Max Havelaar een felle aanklacht schreef tegen misstanden die op Java voorkwamen als gevolg van het Cultuurstelsel.

duaal bestuursstelsel

Bestuurssysteem waarin twee besturen naast elkaar bestaan. In Nederlands-Indië waren dat het Nederlandse binnenlandse bestuur en het Indische inlandse bestuur van de regenten.

1850=mijnwet

Nederlanders mogen in Indië delfstoffen winnen (tin, olie en koper)

1870= agrarisch wet

Nederlanders mogen grond huren van Indonesiërs of van de staat

1871=suikerwet

Javaanse boeren hoeven niet meer suiker te leveren aan de Nederlandse staat