Virale ziekten rund

Etiologie enzoötische bronchopneumonie

* **Enkel tropisme voor ADH stelsel**:
* respiratoir syncitieel virus (bRSV)(‘pinkengriep’)
* parainfluenza 3 (PI3) (‘shipping fever’)
* boviene adenovirus type 3 (BAV3) → afnemend
* bovien coronavirus (BCV) → toenemend
* **O.a. tropisme voor ADH stelsel** → BHV1, BVD-MD, BTV, BHV4
* **Bacterieel** → Mannheimia, Corynebacterium, Mycoplasma
* **Endogene factoren** → stress, immunosuppressie, verlies maternale immuniteit, etc.
* **Exogene factoren** → hoge dierenconcentratie, gasconcentraties, ventilatie, vochtigheid, etc.

Overdracht enzoötische bronchopneumonie

* **aerogeen (PI3)**
* direct contact (alle)
* omgeving (BA3)
* dragers (bRSV, BHV1)

Pathogenese enzoötische bronchopneumonie

* Infecteren en kapot maken respiratoir epitheel → basale cellen blijven aanwezig en proberen het basaalmembraan te bedekken


* Duurt paar weken tot volledige regeneratie optreedt
* Bacteriën zien opportuniteit als epitheel kapot is → sterkere ontstekingsreactie → necrotische rhinitis en pneumonie

Kliniek enzoötische bronchopneumonie (8)

* Korte incubatieperiode: 1-2d
* Koorts
* Lichte depressie
* Rhinitis, sereuze neusuitvloei
* Lichte conjunctivitis, epifora
* Hyperpnee, dyspnee, hoest
* Duur en ergheid van infectie is afhankelijk van het al dan niet optreden van een bacteriële co-infectie
* Vooral eerste herfst/winterperiode

Kliniek pinkengriep - bRSV-B (7)

* incubatieperiode 2-8d
* koorts
* depressie
* rhinitis, sereuze neusuitvloeiing
* lichte conjunctivitis, verhoogde tranenvloei
* uitgesproken hyperpnee, vooral expiratoire dyspnee, hoest → als in erge zuurstofnood kan sterfte optreden
* gestrekte nek, gespreide voorpoten, open muil, cyanotische slijmvliezen

Immuniteit enzoötische bronchopneumonie

Collostrale immuniteit is erg belangrijk

Vaccinatie kalveren enzoötische bronchopneumonie

* Vaak vaccinatie voor de winter in plaats van op een bepaalde leeftijd → augustus/september → IM of IN
* Vaccineren op leeftijd: IM op 3m-4m en elke 6m-12m herhalen
* Op probleembedrijven ook IN vaccineren op 5-6w

Virale spijsverteringsstoornissen (3)

Lokaal type:

* Bovien rotavirus
* Bovien coronavirus


Algemeen type:

* BVD: bovien viraal diarree virus

Kenmerken bovien rotavirus (6)

- Geen envelop
- Resistent
- Niet gevoelig aan detergenten
- Gevoelig aan formol
- Hoofdzakelijk 1 serotype
- 1 biotype

Kenmerken bovien coronavirus (3)

- Envelop
- Weinig resistent
- Gevoelig aan detergenten en meeste desinfectantia

Overdracht spijsverteringsstoornissen

Orofecaal → via direct contact en via omgeving

Pathogenese spijsverteringsstoornissen

Virus komt binnen via lumen en gaat repliceren in de enterocyten → villi worden ingekort

Kliniek spijsverteringsstoornissen

* sufheid, depressie
* anorexia
* malabsorptie → diarree (pasteus tot waterig)

Immuniteit spijsverteringsstoornissen (4)

* Lokale antistoffen zijn belangrijk → IgA
* Geen common mucosaal immuniteit systeem aanwezig → plasmacellen bewegen niet richting de uier → **geen lactogene immuniteit**. Dit zorgt ervoor dat diarree bij kalveren een groot probleem is (sterfte mogelijk).
* kalveren hebben ook minder mucus!
* Colostrale immuniteit geeft slechts enkele dagen bescherming
* Bij monogastrische dieren is er altijd IgA aanwezig in de darm, maar bij polygastrische dieren is dit niet het geval

Behandeling spijsverteringsstoornissen (2)

* AB → tegen 2º bac infecties
* Toediening elektrolyten en glucose PO (kan bij melk)

Preventie spijsverteringsstoornissen (6)

* Kalfstal reinigen en ontsmetten na elke kalving
* Niet-zuigkalveren zo snel mogelijk verwijderen uit kalverstal
* Kalveren geïsoleerd opstallen → iglo
* Zo snel mogelijk na geboorte colostrum toedienen
* Zo lang mogelijk colostrum toedienen → soort lactogene immuniteit nabootsen
* Maternale immuniteit verbeteren → koe 6w en 3w voor partus vaccineren (rota/corona/E. coli combinatie)

Kenmerken mond en klauwzeer virus (MKZV) (6)

* Picornaviridae genus aphtovirus
* Veel verschillende serotypes met hierbinnen verschillende varianten
* verschillende types in verschillende regios in europa/wereld
* Geen envelop
* Zeer resistent in de buitenwereld (tot 1j bij 4ºC)
* Wel gevoelig aan pH en temperatuur
* Eradicatie in Europa → wel aanwezig in Afrika en Azië

Gastheren MKZV (3)

* Varkens zijn vermeerderingsgastheer → gaan veel virus uitscheiden
* Runderen zijn meest gevoelig → virus gaat makkelijk aanslaan met duidelijke ziektebeeld
* Schapen en buffels zijn onderhoudsgastheren → geen kliniek (gevaar!)

Overdracht MKZV (4)

* Excreties
* Aerogeen
* Etensresten
* Overdracht tss rund, schaap en varken

Pathogenese MKZV

Opname → lymfoïde weefsels → viremie → verhoornd epitheel en hartspier (jonge dieren)

DDX MKZ

* pseudopokken (parapoxvirus 2)
* BVD - mucosal disease
* BKK
* Blue tongue serotype 8 schaap en rund

Kliniek MKZV

- Duidelijke laesies ter hoogte van muil, poten en tepels
- Gaan door laesies veel speekselen

Typisch beeld pokletsel

Centraal necrose (\=poknavel), daarrond een geel bandje (\=ontstekingscellen) en aan de buitenkant een rode zone (\=replicatiezone)

Controle MKZV

* Aangifteplicht
* Voedselafval van vliegtuigen en boten niet aan varkens voederen
* Bij uitbraak: afslachten alle dieren, schutkring, preventief ruimen van contactbedrijven
* Een snelle, correcte diagnose is zeer belangrijk!

Diagnose MKZV (4)

* Materiaal: epitheel, blaarinhoud (=belangrijk), speeksel, bloed, melk.
* We kunnen gaan testen op aanwezigheid van viraal materiaal → VI, Ag, RT-PCR of EM, of aanwezigheid van antistoffen (ELISA, SN).
* Eigenlijk is VI de enige methode om definitief te kunnen zeggen of een staal positief of negatief is, de andere methoden zijn eerder indicatief.
* Kunnen wel antistoffen testen om te zien hoe ver we zijn in de epidemie

Differentiatie geïnfecteerde en gevaccineerde MKZV

* ELISA waarmee we op groepsniveau het onderscheid kunnen maken
* In geïnactiveerde vaccins zijn gezuiverde viruspartikels aanwezig met enkel structurele eiwitten (→ geen niet-structurele eiwitten). Bij gevaccineerde dieren gaan er dus geen antistoffen aanwezig zijn tegen niet-structurele eiwitten, maar bij geïnfecteerde dieren wel.

Kenmerken blue tong virus (3)

* Reoviridae genus Orbivirus
* Zeer resistent
* Veel serotypes → heel weinig cross-immunity

Overdracht blue tongue virus

* Culicoides = biologische vector → vermeerdering in speekselklier → levenslang besmet!
* Andere insecten → mechanische vector
* Dier - dier → semen, placenta, iatrogeen

Pathogenese blue tongue virus

* Virus komt binnen via insect of van ander dier


* Lymfeknopen (lymfos en macrofagen) en bloedvaten (endotheliale cellen) → viremie
* Het virus is immuno-evasief waardoor persistentie kan ontstaan over een langere periode → viremie tot 7w!

Kliniek blue tongue virus schaap/rund (9)

Week 1:

* Koorts, depressie, anorexie
* Ptyalisme, snot, traanuitvloei
* Stomatitis, rhinitis, faryngitis met ulceraties
* Oedeem (kop)
* Soms blauwverkleuring kop → door problemen met circulatie


Week 2:

* Gestoorde motorriek
* Myositis (stijf, gekromde rug)
* Soms abortus, ADH problemen, SVS stoornissen
* Sterfte 20%

Kliniek bij infectie van foetus met blue tongue virus (2)

* Cerebrum laesies → hydranencephalie (water ± geen hersenen)
* Cerebellum en hersenstam normaal → abortus of doodgeboorte

Controle blue tongue virus

* Insectenbestrijding → niet nuttig/haalbaar in de praktijk.
* Met vaccinatie kunnen we het virus goed onder controle krijgen.
* Runderen gaan we 2x vaccineren (1m tss) en schapen 1x (rendement)
* Geinactiveerde vaccin BTV-8
* Citroenzuur bakken op wegen → gevoelig aan pH → minder verspreiding

Kenmerken papillomavirus (6)

* Geen envelop
* Niet gevoelig aan detergenten
* Gevoelig aan formol
* Gevoelig aan alkali
* 2 genotypes - A, B
* 3 serotypes
* A: 1, 2, 5 → fibropapilloma
* B: 3, 4, 6 → epitheliale papilloma

Fibropapilloma vs. epitheliale papilloma

* Bij een fibropapilloma is ook een bindweefselas aanwezig.
* Bij een epitheliale papilloma woekert enkel epitheel.

Waar zien we laesies bij de verschillende papillomavirussen? (3)

* **Bovien papillomavirus 1 en 2** → huid (laesies) → nek en buik, kop, poten, tepels, vagina, vulva, preputium.


* **Bovien papillomavirus 4** → SVS → mondholte, farynx, slokdarm, magen, darmen.
* **Papillomavirus 5 en 6** → tepels

Overdracht papillomavirus

Overdracht gebeurt vooral via __laesies__, maar ook via direct contact (bv niet goed afgestelde melkmachine) en omgeving

Pathogenese papillomavirus

Laesie van de huid (=stratum corneum doorbroken) → innoculatie van virus → replicatie en proliferatie in het stratum granulosum

→ 1,2,5 = str. granulosum tot letsel → itt 3,4,6 = enkel proliferatie str. corneum

Behandeling papillomavirus (3)

* Wrat kapot maken → virus aanbieden aan immuniteit
* Als de wratten hinderen kunnen ze chirurgisch verwijderd worden
* Autovaccin

Transmissie Aujeszky virus

* van varken naar andere zoogdieren → inclusief rund
* aerogeen
* via voedsel
* iatrogeen

Kliniek Aujeszky virus (12)

* Ziektebeeld verloopt snel van zodra je symptomen ziet
* Anorexie
* Onrustig
* Zweten
* Waggelende gang
* Intense jeuk
* Schoppen naar buik
* Paralyse
* Krampen → tonisch-klonisch
* Dyspnee
* Speekselen
* Finaal bewusteloos en sterven (36-48u na starten kliniek)

Mortaliteit Aujeszky virus

100%

Diagnose Aujeszky virus

IF of VI van het RM of hersenstam

Bestrijding Aujeszky virus

* In de praktijk worden runderen niet gevaccineerd.
* Het vaccin voor varkens is niet geschikt voor runderen

Pathogenese BSE

* **Opstapeling van eiwitten met abnormale vorm.**
* Normaal heeft het eiwit een alfa-helix vorm → makkelijk afbreekbaar en stapelt niet op.
* Abnormale vorm = **beta sheets** → worden niet afgebroken → gaan opstapelen → amyloid
* **PrP-gen** zorgt voor vorming alfa-helix proteïnen → komen tot expressie op membraan → worden van tijd tot tijd opgenomen en afgebroken om dan vernieuwd te worden → gaat goed bij alfa-helix vorm.
* Er kan een **spontane switch** zijn van alfa-helix naar beta sheet proteïnen.
* Er kan ook een **mutatie** zijn in het PrP-gen (tot PrPsc-gen) waardoor beta-sheet proteïnen gevormd worden.
* Abnormale eiwitten zijn op zichzelf infectieus = prionen. Prionen worden aan cel aangeboden → switch van alfahelix naar beta sheets.

“infectieuze proteine”

= prion

* eiwit is op zijn eigen infectief! → als aangeboden aan een cel zal deze ook de switch maken naar beta sheets
* eens in de hersenen → geen terugweg!
* veel zaken die we nog niet kennen

Prionen zijn resistent aan .. (5)

- UV
- Zuren
- Koken
- Formol
- Proteasen

Prionen zijn gevoelig voor .. (3)

- Alkali
- 2u aan 133 graden bij hoge druk
- Organische oplosmiddelen

Epidemiologie BSE (4)

* Is spontaan begonnen bij een rund. Door het voederen van rundveemateriaal aan andere runderen kon het verspreiden.
* Vooral aantasting op melkveebedrijven → veel krachtvoeder → veel beender- en vleesmateriaal van runderen.
* Eigenlijk geen vrije populaties → er kunnen altijd spontane vormen ontstaan → wel teruggevallen naar een nihil level.
* Rund wordt geïnfecteerd door perorale opname van prionen.

Kliniek BSE (4)

* Eerst gedragsveranderingen → onrustig, schrikachtig → “mad cows disease”
* Hierna ontstaan motorische problemen → evenwichtsstoornissen, hoog opheffen poten, vallen, tremor.
* Finaal sterfte
* De incubatieperiode is erg lang

Waar zit de infectiviteit van BSE?

De infectiviteit zit vooral in de hersenen (64%) en RM (26%). Verder kunnen we het vinden in ganglia, ileum, milt en ogen.

Diagnose BSE

Dit kan enkel op dode dieren op de hersenen. Er zijn 4 technieken:

* LM → sponsstructuur
* Kleuren abnormale eiwitten met LM → bruine neerslag prionen
* EM → fibrillen
* ELISA → speciale lepel steken thv middenhersenen
* (Een bijkomende techniek is Western blot. Hierbij worden eiwitten gescheiden.)

Kliniek BSE bij de mens = vCJD (4)

* Lange incubatieperiode: 5-15j
* Start met dysaesthesie → raar gevoel, pijn in ledematen en gezicht
* Hierna gedragsveranderingen → depressie, angst, waanideeën, agressie, slapeloosheid, emotionele labiliteit
* Finaal → cerebellaire incoördinatie (ataxie) en dementie

BVD-MD virus wordt veroorzaakt door ..

Flaviviridae genus pestivirus

Welke virussen behoren tot flaviviridae genus pestivirus? (3)

- Klassieke varkenspestivurs
- Border disease virus
- BVD - MD virus

2 genotypen BVD-MD

Genotype 1 → 2 biotypes:

* Niet-cytopathisch biotype (ncp) → circuleert → repliceert in lymfoïde weefsels.


* Cytopathisch biotype (cp) → kan ontstaan uit niet-cytopathisch biotype → uitzonderlijk

\
Genotype 2

* Hemorragisch syndroom → zelden

Cytopathisch biotypes vs. niet-cytopathisch biotype BVD (3)

* Biologisch → verschil in cytopathisch effect celculturen → bij het cytopathische biotype gaan de cellen kapot, bij niet-cytopathisch is dat niet het geval. Hierdoor kan de niet-cytopathische vorm alle celculturen besmetten zonder dat je dit direct merkt.
* Biochemisch → splitsing van NS2-3 gebeurt alleen bij cp virussen
* Het optreden van het biotype cp wordt geassocieerd met MD (mucosal disease)

Hoe ontstaat een MD kalf?

NS2-3 is een niet-structureel eiwit. Als NS2-3 in twee geknipt wordt (NS2 en NS3) ontstaat een MD kalf

Pathogenese primo-infectie ncp BVD-MD

* komt oronasaal binnen?
* vermeerdering in tonsillen?
* viremie → celvrij en geinfecteerde leukocyten
* lymfoide weefsel in drachtige baardmoeder

Immuunrespons tegen BVD-MD virus

- Neutraliserende antistoffen tegen envelopeiwitten (E2 en E0) en tegen NS2-3 (serologie)
- Celgemedieerde immuniteit met Tc-cellen

Infectie van koe met BVD-MD virus op verschillende tijdstippen van de dracht

* Bij infectie tijdens het eerste derde van de dracht zien we embryonale sterfte en resorptie of abortus.
* Vanaf 50d dracht kunnen **immunotolerante kalveren** gevormd worden bij infectie met het ncp-biotype. Het moederdier gaat zelf wel antistoffen opbouwen, maar kalf zal geen As opbouwen.
* Bij >120d dracht kan het kalf zelf immunologisch reageren en de infectie onder controle krijgen. Deze gaat dan zelf ook antistoffen vormen

Infectie van een immunotolerant rund met BVD-MD virus

* Subklinisch infectie
* Meestal op bepaald moment wel mutatie naar cp-biotype → zien erosies

Beeld bij cp-biotype BVD-MD virus

* Erosies op specifieke plaatsen: muil, farynx, slokdarm, magen, rectum en kroonrand → diepe destructie ook van bwl
* Afknotten van de papillen aan de binnenkant van de wang
* Uiteindelijk is de infectie lethaal

Wanneer kan chronische BVD-MD ontstaan?

- Immunotolerant rund met superinfectie van heteroloog cp. Dit komt niet vaak voor.
- De immuniteit kan het virus niet onder controle krijgen doordat het een ander type is.

Diagnose BVD-MD virus

Aanwezigheid van virus in erosies aantonen met IF

Bestrijding BVD-MD virus

* Materiaal van het oor wordt verzameld na het schieten van het oornummer → PCR test
* Viremische kalveren worden opgespoord en geëlimineerd

Vaccinatie BVD-MD virus

* **Voor voorkomen immunotolerante kalveren** → vaccinatie vóór eerste inseminatie en boostervaccinatie
* **Vaccinatie ter preventie van immunosuppressie** → vaccinatie op 3m en 4m en boostervaccinatie

Verschillende ziektebeelden boviene herpesvirus 1 (3)

* **Infectieuze boviene rhinotracheitis** → vooral subtype 1
* **Infectieuze pustuleuze vulvovaginitis** → vooral subtype 2
* **Infectieuze pustuleuze balanoposthitis** → vooral subtype 2

Waar gaat BHV repliceren? (3)

* Vooral bovenste ADH wegen
* Geslachtsstelsel → vroeger belangrijke verspreidingsweg, maar tegenwoordig KI
* Zelden beweging richting foetus en uier

Latentie BHV1

Ganglion trigeminale of de sacrale ganglia

Kliniek BHV1 (3)

* Acute infectie met zware letsels zoals obstructie van ADH stelsel
* Necrotische rhinitis en pneumonie
* Keelontsteking → veel speeksel uit de mond

Diagnose BHV1 (3)

* Neusswab en onderzoeken met VI of PCR
* Post-mortem VI, IP en IF
* Latente infecties kunnen we niet echt diagnosticeren → gaan seropositieve dieren zien als latent

Risicofactoren voor BHV1 bedrijfsinfecties (4)

- Aankoop van dieren
- Deelname aan rundershows
- Bezoekers zonder bedrijfskledij
- Nabijheid van andere rundveebedrijven

Vaccinatie BHV1 (4)

* Geïnactiveerd vaccin ontwikkeld
* Marker vaccin → gE negatief
* Kalveren vaccineren op 3m en 4m en daarna elke 6m
* Op probleembedrijven IN vaccineren op 5-6w → sterke lokale immuniteit

Reactivatie BHV1

* bij rund een makkelijke reactivatie → bv. bij stress
* (itt varken = moeilijke reactivatie)

Gastheren boosaardige katarrhaalkoorts

* Normale gastheren zijn gnoes/wildebeest (alcelaphine virus 1) en schapen (ovine herpesvirus 2). Van deze dieren kan het virus overgaan op gedomesticeerde runderen.
* Bij schapen veroorzaakt het virus geen problemen, maar bij runderen wel

Pathogenese boosaardige katarrhaalkoorts

* Uitgebreide virusvermeerdering in lymfocyten in lymfeklieren, milt, thymus, rode beenmerg → degeneratie van lymfocyten en infiltratie van besmette lymfoblastoïde cellen → vasculitis → zware degeneratie van epitheel.
* Uiteindelijk gaat dit lethaal zijn.
* Meestal maar 1 dier besmet

DDX boosaardige katarrhaalkoorts

Mond-en-klauwzeer