Biblia - Matura

Znaczenie słów w Biblii (Biblia, biblion, testament, ewangelia)

Biblia - księgi

biblion - zwój papirusu

testament - przymierze

ewangelia - dobra nowina

Dlaczego Biblia jest taka ważna?

• zbiór przykładów, wzorców i antywzorców postępowania

• jest kodeksem moralnym (określa dobro i zło)

• odpowiada na pytania dotyczące śmierci, cierpienia

• prezentuje ludzi, ich obyczaje, poglądy z wielu epok

• jest dziełem, które wpłynęło na rozwój świata

• jest księgą świętą (sacrum)

• stała się inspiracją dla twórców późniejszych epok

Podział Biblii

Stary Testament:

• XIII w. p.n.e. - I w. p.n.e.

• 46 ksiąg

• Prawo (Tora) = Pięcioksiąg Mojżesza

• Prorocy

• Pisma

Nowy testament:

• I w. n.e.

• 27 ksiąg

• 4 ewangelie

• Dzieje Apostolskie

• 21 Listów Apostolskich

• Apokalipsa św. Jana

Języki Biblii (oryginalne)

• hebrajski

• aramejski

• grecki

Podział ksiąg biblijnych ze względu na tematykę

• historyczne

• dydaktyczne

• prorocze

Podobieństwa i różnice w Biblii i mitologii

Biblia:

• monoteizm

• Bóg stwarza świat

• planowość i celowość powstania świata

• Bóg stwarza świat z radością i satysfakcją

• Bóg stwarza człowieka na swój obraz i podobieństwo, człowiek jest najdoskonalszym dziełem Boga

• dusza odchodzi do “Domu Ojca”

Mitologia:

• politeizm

• świat powstaje z chaosu

• nie ma mowy o porządku powstania świata

• świat rodzi się wraz z bogami

• Prometeusz lepi człowieka z gliny i łez, a bogowie go nienawidzą

• dusza odchodzi do Hadesu

Popularne przekłady Biblii

• Septuaginta - przekład z hebrajskiego i aramejskiego na grecki (septa = 7 → przetłumaczona prze 70. uczonych)

• Wulgata - przekład z hebrajskiego i greckiego na łacinę przez św. Hieronima na polecenie papieża Damazego I, przekład kanoniczny

• Biblia ks. Jakuba Wujka - przekład na j. polski, którego dokonał ks. Jakub Wujek

• Biblia tysiąclecia - najpopularniejsza Biblia wydana po raz pierwszy w 1965 r.

Gatunki literackie w Biblii

• przypowieść

• pieśń

• psalm

• hymn

• list

Co to werset?

podstawowa jednostka podziału w Biblii, wyodrębniony graficznie odcinek tekstu

O czym opowiada Księga Rodzaju (Genesis)?

o stworzeniu świata i człowieka

Stworzenie świata w Biblii

• dzień 1: ziemia, światłość, dzień, noc

• dzień 2: morza, oceany, niebo

• dzień 3: ląd, roślinność

• dzień 4: ciała niebieskie

• dzień 5: zwierzęta morskie, ptactwo

• dzień 6: zwierzęta lądowe, człowiek

• dzień 7: odpoczynek

W jakim miejscu znajdował się Adam gdy Bóg do niego zawołał?

Adam znajdował się w Ogrodzie Eden

Czego i z jakich powodów bał się Adam, gdy Bóg do niego zawołał?

Adam bał się, ponieważ był nagi i czuł wstyd, a także obawiał się konsekwencji grzechu, którego się dopuścił

Jakie pytanie i dlaczego stawia Adamowi Bóg?

Bóg pyta Adama: "Gdzie jesteś?", aby Adam uświadomił sobie swoją sytuację po popełnieniu grzechu i poczuciu wstydu oraz doświadczył konsekwencji swoich działań

Jaką rolę odegrała Ewa w raju?

Ewa uległa zachętom węża i zjadła zakazany owoc, a potem dała go do zjedzenia Adamowi

Co może symbolizować owoc z rajskiego ogrodu?

symbol grzechu, nieposłuszeństwa, pychy, pokusy, zakazu

Czego symbolem jest wąż z ogrodu Eden?

symbol grzechu, zła, szatana

Jakie skutki dla następnych pokoleń ludzkości miał czyn Adama i Ewy?

ludzie nie rodzą się już w pełnej jedności z Bogiem, oddalił go od Niego

Związek frazeologiczny - definicja

zestawienie wyrażeń, których nie wolno traktować w sposób dosłowny

Frazeologizmy i wyrażenia z Biblii

• mieć węża w kieszeni - być skąpym

• zakazany owoc - rzecz kusząca, ale zabroniona

• wygnanie z raju - koniec z pięknym życiem

• pocałunek Judasza - zdrada

• manna z nieba - nieoczekiwany dar

• chodzić od Annasza do Kajfasza - brak porozumienia

• Sodoma i Gomora - zagłada spowodowana grzechem

• Salomonowy wyrok - sprawiedliwy wyrok

• raj utracony - życie spokojne, beztroskie, do którego nie ma już powrotu

• grzech pierworodny - przyczyna leżąca u podstaw zjawisk negatywnych

• wąż kusiciel - kuszenie, namawianie do złego

• Hiobowe wieści - tragiczne wiadomości

• syn marnotrawny - ktoś, kto skruszony przyznaje się do błędu

• Alfa i Omega - osoba wszechstronna

• arka Noego - bezpieczne schronienie

• ciemności egipskie - całkowita ciemność

Inspiracje Biblią (malarstwo, literatura, muzyka)

malarstwo

• “Stworzenie Adama” - Michał Anioł

• “Ostatnia wieczerza” - Leonardo da Vinci

• “Sąd ostateczny” - Hans Memling

literatura

• “Lament świętokrzyski”

• “Czego chcesz od nas, Panie” - Jan Kochanowski

• “Deszcz jesienny” - Leopold Staff

muzyka

• Pasja wg. św. Jana i Mateusza - J. S. Bach

• “Stworzenie świata” - J. Kaczmarski

Analiza obrazu “Stworzenie Adama”

• autor: Michał Anioł

• Bóg styka się z Adamem palcem przekazując mu w ten sposób iskrę życia

• zetknięcie palców to najsłynniejszy gest w światowym malarstwie

• Bóg - umięśniony starzec otoczony cherubinami, z których jeden ma twarz biblijnej Ewy

• Adam - umięśniony mężczyzna w pozycji półleżącej, wyciąga dłoń, która wydaje się być bezwładna

• szata opływająca postać Boga przypomina kształtem ludzki mózg

Analiza obrazu “Grzech pierworodny” i “Wygnanie z raju”

• drzewo dzieli te dwa obrazy

• wąż przedstawiony w ludzkiej postaci oplata drzewo i kusi Ewę

• Anioł śmierci → wygania Adama i Ewę z ogrodu

• ciemny kolor sylwetek podczas wygnania → symbolizuje nieczystość po popełnieniu grzechu

Adam i Ewa w “Pamiętnikach Adama i Ewy”

Adam

• nie przywykł do towarzystwa

• przewidujący

• jest zmęczony Ewą (jej gadulstwem)

• uległ pokusie, bo zjadł jabłko

• złamał swoje zasady

• surowy wobec Ewy

Ewa

• naiwna

• gadatliwa

• opiekuńcza

• potrafi szyć

• jest zawstydzona

• podążą za Adamem (cały czas jest w jego pobliżu)

• troszczy się o zwierzęta

• zerwała jabłko i dała je Adamowi

Różnice w Biblii i “Pamiętnikach Adama i Ewy”

Biblia

• kobieta → rodzenie w bólu

• mężczyzna → pracuje ciężko

• Ewa, gdy zerwie owoc, pozna dobro i zło

• Ewa jest kobietą oddaną mężczyźnie

• nie wiemy nic o zdolnościach, umiejętnościach i cechach Ewy

• Adam nie przewidział co się stanie po zerwaniu jabłka

“Pamiętnik Adama i Ewy”

• kobieta → pracuje

• mężczyzna → nadzoruje

• Ewa, gdy zerwie jabłko, posiądzie rozległa wiedzę

• Ewa robi co chce, nie liczy się z Adamem

• Ewa umie szyć i jest gadatliwa

• Adam jest świadomy konsekwencji

O czym mówi księga Hioba?

o cierpieniu bez winy

Kim był i co posiadał Hiob?

był dobrym, pobożnym i sprawiedliwym człowiekiem żyjącym w ziemi Us, miał dzieci i dużo zwierząt gospodarczych

Jak można określić stosunek Hioba do Boga?

Hiob bezwzględnie ufał Bogu mimo złego losu, który ten mu zgotował, nie odwrócił się od Niego

Jaką rolę odegrał Bóg i szatan w życiu Hioba?

Bóg i szatan założyli się o wierność Hioba

Czym skutkowało poddanie Hioba próbie?

Hiob utracił cały majątek i dzieci, zachorował na trąd, jednak nie zwątpił i nie wyrzekł się Boga, który po wszystkim przywrócił mu zdrowie, majątek oraz obdażył go nowymi dziećmi

Czego archetypem jest Hiob?

cierpienia niezawinionego

Dlaczego Hiob buntuje się Bogu? Co na to wpłynęło?

• wiara Hioba jest oddaniem, ufnością

• Hiob buntuje się ale nigdy nie podważa istnienia Boga

Argumenty przyjaciół Hioba, a jego zdanie

• Bóg jest sprawiedliwy → Hiob głęboko odczuwa niesprawiedliwość Boga

• każdy człowiek jest winny przed Bogiem → to Bóg stworzył człowieka niedoskonałym i słabym

• cierpienie to skutek grzechu → Hiob posuwa się do stwierdzenia, że Bóg bez powodu doświadcza człowieka cierpieniem (“Człowiek rodzi się, by jęczeć”)

Wnioski wynikające z księgi Hioba

• dramat Hioba polega na napięciu, którego nie można rozładować, bo sytuacja Hioba jest niewytłumaczalna, napięcie to stwarza przekonanie Hioba o własnej prawości i świadomości, że doświadcza go Bóg, wybucha skargami, posuwa się nawet do bluźnierstwa ale nigdy nie przejdzie mu na myśl, że Boga mogłoby nie być

• wielkość i mądrość Hioba polega na przejściu przez wielką próbę wiary, którą bohater się nie załamał

Hiobowa wieść

zła, straszna wiadomość

Teodycea

dział teologii, który zajmuje się uwzględnieniem sprzeczności między istnieniem zła na świecie a dobrocią i wszechmocą Boga

Konteksty do Księgi Hioba

• “Hiob wyszydzony przez żonę