Overview of immunity

KN Miễn dịch?

• Là trạng thái cơ thể khi tiếp xúc với dịch bệnh nhưng không nhiễm bệnh.

• Tập hợp và phối hợp các cơ chế sinh học của cơ thể với sự tham gia của:

+ Cơ quan MDTW và NV

+ Các loại hàng rào bảo vệ.

+ Các loại tế bào MD.

+ Các phân tử.

Vai trò của hệ MD ?

• Nhận biết và phân biệt giữa “bản thân” và “không bản thân” hay “bản thân bị biến đổi” từ đó ngăn chặn, kiểm soát, loại bỏ, đẩy lùi các KN lạ, khác thường và gây hại.

• Duy trì dung nạp MD đối với các KN bth, có ích/vô hại của cơ thể nhằm cân bằng nội mô, sửa chữa tổn thương và tạo ra trí nhớ MD.

Hệ thống MD là gì?

Là hệ các thành phần tham gia trong cơ chế MD, bao gồm:

+ Cơ quan MD

+ Các loại hàng rào bảo vệ.

+ Các loại tế bào MD.

+ Các phân tử.

+ Các cơ chế độc lập và phối hợp đáp ứng MD.

Hệ MD có bao nhiêu loại?

2 loại:

1/ MD tự nhiên(MD bẩm sinh).

2/ MD thích ứng (MD thu được/MD đặc hiệu).

MD tự nhiên(MDTN) là gì?

Là trạng thái MD tự nhiên của cơ thể đã có từ lúc mới sinh ra.

Các đặc điểm của MDTN?

- Tính bẩm sinh.

- Tính cấp tính( phản ứng nhanh ).

- Tính không đặc hiệu (thằng nào cũng phang, không chọn lựa đối thủ).

- Tính đều đặn (mỗi lần kích hoạt ĐƯMD thì sức mạnh, thời gian, hiệu quả với 1 kích thích ĐƯMD như nhau).

- Không có trí nhớ MD.

Các thành phần của hệ MDTN bao gồm ?

1/ Hàng rào

2/ Các TBMD bẩm sinh

3/ Các phân tử MD hòa tan

Có bao nhiêu loại hàng rào MDTN? Đó là?

• 4 loại

Hàng rào vật lý:

Da, BM, NM, Lông chuyển, sừng keratin,..

Hàng rào cơ học:

+ Sự di động của lông chuyển

+ Sự tiết dịch thể (nước mắt, mồ hôi, nước mũi, đờm dãi,..)

+ Ho, hắt hơi

+ Đại tiện, tiểu tiện, nôn,…

Hàng rào hóa học:

Acid dạ dày, defesin, các kháng thể và peptide KS trên bề mặt hàng rào vật lý và trong dịch thể

Hàng rào sinh học:

Hệ VSV có lợi trên bề mặt hàng rào vật lý và trong dịch thể.

Kể tên các loại TBMD ?

Dòng tủy:

+ BC dòng tủy: BC N,M,E,B

+ Dưỡng bào (Mast cell)

+ Đại thực bào (bản chất là BC M được hoạt hóa)

+ TB tua dạng thông thường (cDC)

Dòng lympho:

+ BC dòng lympho: lym B,T

+ TB giết tự nhiên (NK cell)

+ TB tua dạng thể mẫn (pDC)

+ TB lympho bẩm sinh (ILCs)

Kể tên 1 số phân tử MD hòa tan?

- Hệ thống bổ thể

- Cytokine(interleukin-IL , chemokine-CK, interferon-IFN, TNF, CSF)

- Protein pha cấp

- Các chất OXH (ROS, NO, O^2-,…)

- Các yếu tố đồng kích thích, đồng ức chế

MD thích ứng(MDTƯ) là gì?

Là loại MD không tồn tại sẵn ngay từ ban đầu của cơ thể khi ta sinh ra mà buộc cơ thể phải tiếp xúc với KN mang tính kích thích ĐƯMD (tức là phải được học trước đó

Có bao nhiêu cách để có được MDTƯ?

• 2 cách:

Chủ động (MD chủ động)

- Cho chủ thể tiếp xúc với 1 phần/nguyên vẹn KN

Thụ động( MD thụ động)

- Là khi mà ta cho [ các KT hoặc các TB của quần thể lympho đã được hoạt hóa ] của chủ thể A đã được gây ĐƯMD bởi MD chủ động trước đó cấy sang chủ thể B.

+ Nếu như là các KT → MD thụ động.

+ Nếu như là các lympho đã được hoạt hóa → MD vay mượn.

Cơ quan MD bao gồm những cơ quan nào?

Cơ quan lympho TW:

• Tủy xương

• Tuyến ức

Cơ quan lympho NV:

• Hạch lympho (Hạch BH)

• Lách

• Hệ MD của da và NM (VSV + peptide KS)

Nêu ví dụ hệ MD trên da, niêm mạc ?

- Hô hấp: hệ thống vòng hạch BH waldeyer

- Tiêu hóa: Mảng peyer thành NM RN

Có bao nhiêu hình thức đáp ứng MD?

• 3 hình thức:

1/ ĐƯMD của MDTN.

2/ ĐƯMD dịch thể (qua trung gian KT) của MDTƯ.

3/ ĐƯMD qua trung gian TB của MDTƯ.

ĐƯMD dịch thể là gì?

Là 1 hình thức ĐƯMD của MDTƯ thông qua trung gian KT bằng cách sử dụng KT hòa vô trong hệ thống dịch thể của vật chủ.

Nguồn gốc của KT trong ĐƯMD dịch thể là?

TB plasma (lym B)

Vai trò của KT?

“Hỗ trợ” trong việc trực tiếp giết chết, loại bỏ và ngăn chặn chứ không đóng vai trò “trực tiếp” giết chết, loại bỏ KN, tác nhân gây bệnh, “cụ thể":

• Ngăn chặn:

+ Ngăn VK,VR chui vô TB

+ Ngăn tác động của độc tố VK,VR

• Hỗ trợ giết chết, loại bỏ:

+ Opsonin hóa

+ Hoạt hóa bổ thể

+ ADCC

+ Ngưng kết, kết tủa

ĐƯMD dịch thể hiệu quả nhất trong điều kiện nào?

- VK,VR chưa chui vô TB

- Đối tượng là: độc tố VK, KST

Nhược điểm của ĐƯMD dịch thể?

- Không diệt được tác nhân nội bào

- Không trực tiếp giết chết, loại bỏ KN

- Phụ thuộc vô lực lượng của MDTN

- ĐƯ nguyên phát chậm

- Dễ bị “lừa” bởi tính linh hoạt của KN

- Có thể “phản chủ”

Đặc điểm của MDTƯ?

• Tính đặc hiệu

• Có trí nhớ MD

• Tính chuyên biệt

Cơ chế nào đã giúp MDTƯ có tính đặc hiệu?

- Trong cơ thể chúng ta (tủy xương, lách, hạch BH,…) đều tồn tại những quần thể lym B,T. Trong đó, có chứa rất nhiều nhóm nhỏ với các thành viên y đúc nhau về bản chất(hình dạng, TCT bề mặt, vai trò…..), người ta gọi 1 nhóm nhỏ ấy là 1 clone.

- Mỗi 1 clone đều được bắt nguồn từ 1 nguồn gốc ban đầu là 1 dòng lym B với TCT bề mặt riêng biệt, hay nói cách khác thì chính sự khác nhau giữa các TCT bề mặt đã phân dòng lym B.

- Khi còn là thai nhi/sinh ra thì trong cơ thể của chúng ta đã có hàng triệu dòng lym B đang trực chờ nhằm sẵn sàng tham chiến nếu như có KN lạ xâm nhập đặc hiệu với TCT bề mặt của 1 trong hàng triệu dòng lym B bẩm sinh.

Tính chuyên biệt của MDTƯ gắn liền với cơ chế nào?

Nhân bản clone

ĐƯMD qua TG TB là gì?

Là 1 hình thức ĐƯMD của MDTƯ thông qua trung gian TB lym T bằng cách sử dụng lym T để trực tiếp giết chết, loại bỏ tác nhân, KN khi nó đã chui vô TB vật chủ.

Nhược điểm của ĐƯMD qua TG TB ?

- ĐƯ nguyên phát chậm

- Quá mạnh → gây tổn thương các mô lành xung quanh

- Gây ra hiện tượng thải ghép, các bệnh tự miễn

- Là cơ chế chủ yếu gây ra tình trạng viêm mạn tính kéo dài

- Kém với tác nhân, KN ngoại bào

- Phụ thuộc nhiều vô sự trình diện KN qua MHC

- Đòi hỏi tiêu tốn năng lượng cao

Tại sao sau khi nhiễm bệnh A thì rất lâu sau đó ta mới mắc lại bệnh A?

Do trí nhớ MD(đời sống của các lym B,T nhớ rất lâu)

Điểm khác biệt lớn giữa MDTN với MDTƯ?

- MDTN: Dễ bị đánh lừa bởi sự biến đổi KN của tác nhân.

- MDTƯ: Cho dù mày có khôn lỏi cỡ nào thì tao vẫn sẽ tìm ra và tiêu diệt mày

Các loại TBMDTƯ bao gồm?

• 2 loại:

1) TB lympho

2) TB trình diện KN (APCs)

Quyết định kháng nguyên là gì?

Là những phần nhỏ khác nhau trên 1 kháng nguyên mà đặc hiệu với từng loại KT, BCR, TCR

Có bao nhiêu loại TB trình diện kháng nguyên?

• Có 2 nhóm:

1/ Trình diện chuyên nghiệp:

- cDC(tb tua thường)

- ĐTB

- Lym B

2/ Trình diện ko chuyên nghiệp:

- TBBM

- Nội mô

- NB sợi

TB trình diện kháng nguyên bá đạo nhất là?

cDC