Metazoat - Coelenterata

Coelenterata

Grup i shtazëve me vetëm një zgavër trupore, atë të zorrës - Coelenteron.

Këtij grupi i takojnë:

-Cnidariet

-Ctenoforat

Cnidaria - Grykorët/Përcëlluesit

Janë shtazë mishngrënëse të cilat kanë qeliza që në prekje djegin si hithat, këto qeliza quhen Knide/Nematociste, prandaj i tërë grupi emërtohet Cnidaria (Knidaria).

Jetojnë në detra, më rrallë në ujëra të ëmbla.

Kanë ngjyra të bukura andaj janë Lulet e Vërteta në botën shtazore.

Në cilat klasë ndahen Cnidaret:

• Klasa Hydrozoa (në formë të polipit dhe meduzës)

• Klasa Skifozoa (në formën e meduzës)

schypos-gotë/kupë

• Klasa Antozoa (në formën e polipit)

anthos-lule (sepse polipet si cilindra të shumtë e bëjnë të duket si lule)

Klasa Hidrozoa - ndërtimi qelizor

Përfaqësuesi kryesor është Hidra.

Trupi është i ndërtuar nga dy shtresa:

• Endoderma - qelizat mundësojnë lëvizjen e ujit dhe krijimin e pseudopodeve

• Ektoderma - gjenden qelizat intersticiale - Totipotente

Të dyja e rrethojnë zgavrën gastrale (shërben për tretjen e ushqimit) dhe në mes të dy shtresave gjendet mezogla me rol mbështetës.

Qelizat që gjenden në këtë organizëm janë qelizat epitelo-muskulore, qelizat përcëlluese-knidet dhe qelizat nervore për formimin e sistemit nervor difuz(rrjetor).

Shumëzimi i Hidrës (klasa Hidrozoa)

Shumëzimi i Hidrës arrihet në dy mënyra:

• Shumëzimi aseksual me bulim

• Shumëzimi seksual kur formohen qelizat seksuale nga qelizat intersticiale. Nga veza e fekonduar zhvillohet Larva Planula e nga kjo vjen hidra e re

Ushqyeshmëria e Hidrës (klasa Hidrozoa)

Hidra ushqehet me dafnie, peshq të imtë, larva etj.

Goja gjendet në pjesën e sipërme e rrethuar me 6-12 tentakle.

Goja u shërben edhe si Vrimë Anale.

Shumëzimi i llojit Obelia Geniculata (klasa: Hidrozoa)

Në këtë rast kemi këtë zinxhir:

- Meduza

- Polipi kolonial i ndërtuar nga Zooidë, ku disa prej tyre shërbejnë për shumëzim dhe quhen Gonangije

- Meduzat e reja

Klasa Skifozoa

Tek Skifozoat, dominojnë skifomeduzat që kanë formë ombrelle. Skifozat kanë mezoglen shumë të zhvilluar (95% ujë; nuk shkatërrohet nëse shtypet). Këto meduza jetojnë të lira në dete, por ka lloje të përforcuara që i takojnë rendit Stauromeduza (stauros-kryq)

Skifomeduzat janë dominante, pra në shumëzim nuk kalojnë fare në formë të polipit. Por në disa raste mund të ndodh, ku paraqitet një fazë shumë e reduktuar e polipit ku polipi quhet - Skifopolip dhe përmes Strobulimit krijohen meduzat e reja.

• Aurelia Aurita (cikli i shumëzimit me skifopolipe)

• Cyanea Arctika (gjigande)

• Chiropsalmus Quadrigatus (helmi i grejzës; shkakton vdekjen e njeriut për 3-4 min)

• Charybdea (kanë ndriqim / dritdhënie)

• Rhizostoma Pulmo

• Dactylomela Paciphica

Strobulimi

Formë e shumimit aseksual ku trupi i organizmit ndahet në mënyrë transversale dhe nga pjesët formohen individë të rinj

Klasa Antrozoa (Koralet) - ndërtimi / ndarja

Në klasën Artrozoa dominon polipi. Artrozoat ndahen në:

• Octocoralia - kanë rreth gojës 8 tentakle dhe zgavrën gastrike e kanë me 8 dhomëza. Këtu skeleti formohet në mezogle, andaj quhet Skelet i brendshëm.

• Heksacoralia - kanë rreth gojës 6 tentakle dhe zgavrën gastrike e kanë me 6 dhomëza. Këtu skeleti tajohet nga ektoderma, andaj quhet Skelet i Jashtëm

Dhomëzat gastrale janë të ndara me septe.

Atolla

Nga shtresimet e skeletëve të heksakoraleve dhe oktokoraleve (nga klasa Anthrozoa) formohen brigje gurore nënujore dhe ishuj koralor në formë unaze të quajtura Atolle

Klasa Antozoa (Koralet) - sistematika

• Alcionium Digitatum - koral me trup të butë

• Actinia - koral solitar

• Actinia Sagarita - në simbiozë me gaforre deti

• Corallium Rubrum - koral i kuq; i bukur; skeleti i të cilit përdoret për stoli