Mikrobiologia - Repetytorium

Zbiór pojęć z zakresu mikrobiologii, diagnostyki laboratoryjnej oraz chorób zakaźnych na podstawie pytań egzaminacyjnych.

Sterylizacja

Proces mający na celu usunięcie wszelkich form życia, w tym form przetrwalnikowych drobnoustrojów, z wyjaławianego materiału.

ELISA (test immunoenzymatyczny)

Test diagnostyczny służący do wykrywania określonych białek w materiale z użyciem przeciwciał poliklonalnych lub monoklonalnych skoniugowanych z odpowiednim enzymem.

Nukleoid

Obszar w komórce bakterii zawierający materiał genetyczny, zaznaczany często jako odpowiednik jądra komórkowego u prokariontów.

Staphylococcus

Gronkowce; bakterie morfologicznie zaliczane do ziarenkowców, występujące w skupiskach przypominających grona, co jest wynikiem podziału w wielu płaszczyznach.

MIC (Minimal Inhibitory Concentration)

Minimalne stężenie hamujące; najniższe stężenie leku (antybiotyku), które hamuje wzrost drobnoustrojów w warunkach in vitro.

MFC (Minimal Fungicidal Concentration)

Minimalne stężenie grzybobójcze stosowane w oznaczaniu lekowrażliwości grzybów.

Clostridium perfringens

Beztlenowiec będący czynnikiem etiologicznym zgorzeli gazowej.

Antybiotyki beta-laktamowe

Grupa antybiotyków, do której należą penicyliny, cefalosporyny, monobaktamy i karbapenemy, działająca poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej.

Mikroflora rezydencka

Drobnoustroje trwale kolonizujące poszczególne miejsca organizmu.

Bacillus

Rodzaj bakterii o kształcie cylindrycznym, zaliczany do laseczek.

Dezynfekcja

Proces mający na celu redukcję liczby żywych drobnoustrojów na powierzchniach użytkowych i w środowisku.

Leczenie empiryczne

Zastosowanie antybiotyków o szerokim spektrum działania przed uzyskaniem precyzyjnego wyniku badania mikrobiologicznego.

Streptococcus pyogenes

Paciorkowiec będący najczęstszą przyczyną anginy oraz odpowiedzialny za wywoływanie płonicy (szkarlatyny).

Błona zewnętrzna

Struktura charakterystyczna dla ściany komórkowej bakterii Gram-ujemnych.

Efekt cytopatyczny (CPE)

Zespół zmian morfologicznych i degeneracyjnych występujących w komórkach pod wpływem replikacji wirusa.

Budowa ściany bakterii Gram-dodatnich

Składa się z błony wewnętrznej oraz grubej warstwy mureiny (peptydoglikanu).

Podłoże Sabouraud

Specjalistyczne podłoże stosowane do hodowli grzybów.

Tyndalizacja

Metoda sterylizacji parą wodną w ciśnieniu atmosferycznym przeprowadzana frakcjonowanie.

Antyseptyka

Procedura mająca na celu maksymalną redukcję liczby żywych drobnoustrojów na skórze i błonach śluzowych.

Aseptyka

Postępowanie mające na celu zapobieganie zakażeniu poprzez niedopuszczenie drobnoustrojów do określonego środowiska.

Chemioterapeutyki

Leki przeciwdrobnoustrojowe otrzymywane metodami syntetycznymi, które nie posiadają swojego naturalnego wzorca w przyrodzie.

Salmonella typhi

Czynnik etiologiczny odpowiedzialny za wywoływanie duru brzusznego.

PCR (Łańcuchowa reakcja polimerazy)

Metoda umożliwiająca otrzymanie dużej liczby kopii fragmentu DNA w cyklu etapów: denaturacji, hybrydyzacji i elongacji.

Nosiciel

Osobnik zarażony chorobą zakaźną, który nie wykazuje objawów klinicznych, ale stanowi źródło zakażenia.

Fimbrie

Struktury powierzchniowe bakterii wykorzystywane głównie do procesów adhezyjnych (przylegania).

Podłoże Chapmana

Podłoże wybiórczo-różnicujące, w którym czynnikiem wybiórczym jest wysokie stężenie $NaCl$, służące do hodowli gronkowców.

Yersinia pestis

Drobnoustrój będący czynnikiem etiologicznym dżumy.

Sporal S

Wskaźnik biologiczny służący do kontroli procesu sterylizacji w autoklawach.

Barwienie metodą Grama

Podstawowa metoda barwienia różnicująca bakterie na Gram-dodatnie (kolor fioletowy) i Gram-ujemne (kolor różowy/czerwony).

Elektroforeza

Zjawisko polegające na rozdzieleniu mieszaniny związków chemicznych w polu elektrycznym.

Względne beztlenowce

Bakterie, które mogą rosnąć zarówno w obecności $O_{2}$, jak i w przypadku jego braku.

AIDS

Zespół nabytego niedoboru odporności wywołany przez ludzki wirus upośledzenia odporności (HIV).

Pamięć i swoistość

Dwie podstawowe, kluczowe cechy układu immunologicznego.

LADME

Uwalnianie (Liberation), Wchłanianie (Absorption), Dystrybucja (Distribution), Metabolizm (Metabolism), Wydalanie (Excretion).

Hemoliza alfa

Częściowy rozkład hemoglobiny do methemoglobiny widoczny jako zielonkawe zabarwienie wokół kolonii na agarze z krwią.

Szkarlatyna (płonica)

Choroba wywoływana przez Streptococcus pyogenes, charakteryzująca się m.in. wysypką i malinowym językiem.

Odkrywca penicyliny

Alexander Fleming.

Edward Jenner

Wynalazca szczepionki przeciwko ospie prawdziwej.

MRSA

Staphylococcus aureus oporny na metycylinę (szczepy gronkowca oporne na antybiotyki beta-laktamowe).

Lipopolisacharyd (LPS)

Składnik ściany komórkowej bakterii Gram-ujemnych działający jako endotoksyna.

MLSB

Oporność na makrolidy, linkozamidy i streptograminy grupy B.

Przetrwalniki

Formy komórkowe wytwarzane przez bakterie (np. z rodzaju Bacillus i Clostridium) w celu przetrwania niekorzystnych warunków.

Parametry sterylizacji parą wodną

Standardowo ciśnienie $1\text{ Atm}$, temperatura $121^{\circ}C$ przez czas $15-20\text{ min}$.

Pasteryzacja

Proces konserwacji polegający na ogrzewaniu materiału do temperatury w zakresie $72-100^{\circ}C$.

Eza

Narzędzie laboratoryjne w formie oczka na druciku używane do przenoszenia posiewów mikrobiologicznych.