EUP Polska przed wojna

KYS Szczygieł

Artykuły Henrykowskie

Podstawowe zasady ustroju I RP

• wolna elekcja

• tolerancja religijna

• podległość króla prawu

• prawo do nieposłuszeństwa przy łamaniu przepisów przez monarchę

• kontrola senacka działań królewskich

• obowiązek zwoływania przez króla sejmu

Centralne organy I RP

Komisja Edukacji Narodowej

• ministerstwo edukacji

• wspólne dla korony i litwy

• podległe królowi

Rada Nieustająca

• niby organ doradczy

• 36 członków

• 5 departamentów

  • interesów cudzoziemskich

  • policji

  • wojskowy

  • sprawiedliwości

  • skarbowy

Prawa kardynalne

narzucone przez Rosję, m.in.

• liberum veto

• katolicyzm religią panującą

• nietykalność szlachty

• dożywotniość urzędów

Potem zmienione

• gwarancje obcych narodów są nieważne

• RP jako suwerenne państwo

• tolerancja religijna

• obowiązują tylko polskie prawa

7 wiernych

Stanisław August Poniatowski;

Scipione Piattolli;

Stanisław Małachowski;

Ignacy Potocki;

Hugo Kołłątaj;

Aleksander Linowski;

Julian Ursyn Niemcewicz

KONSTYTUCJA 3GO MAJA

ŚWIĄTECZNA ATMOSFERA NA ULICACH WARSZAWY

Zasady

• podziału władzy (art.5)

• suwerenność narodu (art.5)

• supremacji izby poselskiej (art 6)

• odpowiedzialności konstytucyjnej i parlamentarnej (art 7)

• Nadrzędność konstytucji

• zachowano strukturę stanową

• tron dziedziczny ale elekcja familii

odpowiedzialność polityczna ministrów

• wybór do straży na 2 lata

• jeśli większośc chce odwołania, król to robi i wybiera nowego

Księstwo warszawskie

Konstytucja

• oktrojowana - napoleon

• zniesienie poddaństwa

• równość wobec prawa i sądów (dalej są stany)

Władza centralna

• król

  • korona dziedziczona przez sasów

  • dekrety uzupełniające konste

  • ustawodawstwo

  • zwoływał sejmy

• Rada Stanu

  • kompetencje rady ministów

  • przewodniczył król

  • przygotowywała projekty ustaw

  • organ doradczy

Sejm KW

• Izba Poselska i Senat

• podatki, prawo cywilne, karne i sprawy monetarne

• brak opcji kontroli rządu

• brak inicjatywy ustawodawczej

Rząd

• 6 ministrów

• finalny głos i tak należał do francuskich rezydentów

Sądownictwo

• koniec sądownictwa stanowego

• dożywotne mianowania

• podział

  • sądy policji prostej

  • sądy policji poprawczej

  • sądy sprawiedliwości kryminalnej

  • sądy pokoju

  • trybunały cywilne I instancji

  • sąd apelacyjny

Królestwo polskie

• bardziej liberalna

• mniej demokratyczna

• ogólnikowa i nieprecyzyjna

• unia personalna z rosją

Car (król)

• wyłączne prawo do ustawodawstwa

• związany konstytucją

• prawo sankcji wobec ustaw

• całość funkcji rządowo - administracyjnych

Sejm

• król, senat izba poselska

• sejm — 128 posłów, Senat - połowa sejmu

• ustawodawstwo prawa sądowego i administracyjnego

• stanowienie o budżecie i poborze do wojska

• ograniczona kontrola rządu

Rada Stanu

• zgromadzenie ogólne

  • przygotowywanie projektów ustawodawczych

  • oddawanie urzędników pod sąd

• rada administracyjna

  • organ doradczy namiestnika

  • potem najważniejszy organ rządowy