Health Hacker: Longevity Digital Book Practice Flashcards

Flashcards แบบคำศัพท์ (Vocabulary) ครอบคลุมเนื้อหาพื้นฐานสุขภาพ การใช้ยา ภัยรอบตัว และนวัตกรรมการแพทย์ชะลอวัย สำหรับเตรียมตัวแข่งขัน Young Pharmacist Junior Quest 2026

Health Hacker

คนที่เข้าใจระบบสุขภาพลึกกว่าคนอื่น รู้ว่าอะไรทำงานอย่างไร และใช้ความรู้นั้นให้เป็นประโยชน์ต่อชีวิตของตัวเองและคนรอบข้าง

5 อ. สุขภาพดี

ยุทธศาสตร์การสร้างสุขภาพประกอบด้วย อาหาร, ออกกำลังกาย, อารมณ์, อนามัย และอโรคยา

อ.2 ออกกำลังกาย (สำหรับเด็ก 5–17 ปี)

ควรออกกำลังกายระดับปานกลางถึงหนัก อย่างน้อย $60$ นาที/วัน และรวมกิจกรรมเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและกระดูกอย่างน้อย $3$ วัน/สัปดาห์

อ.3 อารมณ์

การมีจิตใจแจ่มใส มองโลกบวก และนอนหลับ $8–10$ ชม./คืน

อ.5 อโรคยา

การป้องกันก่อนรักษา เช่น รับวัคซีนตามตาราง ตรวจสุขภาพประจำปี และหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงอย่างบุหรี่และแอลกอฮอล์

1669

สายด่วนฉุกเฉินของสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) โทรฟรีตลอด $24$ ชั่วโมง

D-R-S-A-B-C

ขั้นตอนการปฐมพยาบาลเบื้องต้น (Danger, Response, Send for help, Airway, Breathing, CPR)

CPR (Cardiopulmonary Resuscitation)

การช่วยฟื้นคืนชีพโดยกดหน้าอก $30$ ครั้ง (ลึก $\ge 5\,cm$ อัตรา $100–120$ ครั้ง/นาที) และเป่าลม $2$ ครั้ง

การปฐมพยาบาลแผลไหม้

เปิดน้ำเย็นไหลผ่านแผล $10–20$ นาทีทันที ห้ามใช้น้ำแข็ง ยาสีฟัน หรือน้ำมันทาแผล

NCDs (Non-Communicable Diseases)

กลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่เกิดจากพฤติกรรมการดำเนินชีวิตสะสม ไม่ได้เกิดจากเชื้อโรคและไม่ติดต่อระหว่างบุคคล

6 กลุ่มโรค NCDs หลักในไทย

เบาหวาน, ความดันโลหิตสูง, โรคหัวใจและหลอดเลือด, มะเร็ง, ถุงลมโป่งพอง (COPD) และโรคอ้วนลงพุง

เกณฑ์อ้วนลงพุง

ผู้ชายรอบเอวเกิน $90\,cm$ และผู้หญิงรอบเอวเกิน $80\,cm$

ชื่อสามัญทางยา (Generic Name)

ชื่อตัวยาที่แท้จริงซึ่งใช้รักษาโรค เช่น พาราเซตามอล หรือ อะม็อกซีซิลลิน

Reg. No.

เลขทะเบียนตำรับยาที่ยืนยันว่าผ่านการอนุมัติจาก อย. แล้ว เช่น Reg. No. 1A 301/38

ยาสามัญประจำบ้าน

ยาที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนดให้ประชาชนซื้อใช้ได้เองโดยไม่ต้องมีใบสั่งแพทย์ แบ่งเป็น $16$ กลุ่มตามประกาศปี พ.ศ. 2568

ขนาดการใช้ยาพาราเซตามอลในผู้ใหญ่

$500–1,000\,mg$/ครั้ง ทุก $4–6$ ชั่วโมง และห้ามกินเกิน $8$ เม็ด ($4,000\,mg$) ต่อวัน

ยาชุด

ยาหลายชนิดรวมกันในซองเดียว มักลักลอบผสมสเตียรอยด์ ไม่มีเลขทะเบียน อย. และเป็นอันตรายต่อร่างกาย

ผลข้างเคียงของสเตียรอยด์ปลอม

กระดูกพรุน, ไตวาย, ภูมิคุ้มกันต่ำ, น้ำตาลในเลือดสูง และความดันโลหิตสูง ตัวบวม

AMR (Antimicrobial Resistance)

ภาวะเชื้อดื้อยาที่เชื้อโรคพัฒนาตัวเองจนยาฆ่าเชื้อที่เคยใช้ไม่ได้ผล

RDU (Rational Drug Use)

การใช้ยาอย่างสมเหตุผล ถูกคน ถูกโรค ถูกขนาด และระยะเวลาที่เหมาะสม

นิโคติน (Nicotine)

สารเสพติดในบุหรี่ที่ทำให้ติดบุหรี่ กระตุ้นหัวใจและเพิ่มความดันโลหิต

ทาร์ (Tar)

สารเหนียวสะสมในปอดจากการสูบบุหรี่ เป็นสาเหตุก่อมะเร็งปอดและช่องปาก

ควันบุหรี่มือสอง (Second-hand smoke)

ควันจากผู้อื่นที่ผู้ไม่ได้สูบได้รับเข้าไป มีสารพิษไม่ต่างจากควันที่ผู้สูบได้รับ

EVALI

โรคปอดอักเสบรุนแรงที่เกี่ยวข้องกับการใช้บุหรี่ไฟฟ้า (E-cigarette or Vaping-Associated Lung Injury)

อย.น้อย (FDA Junior)

โครงการของ อย. ที่ส่งเสริมนักเรียนให้มีทักษะอ่านฉลาก ตรวจสอบผลิตภัณฑ์ และร้องเรียนผลิตภัณฑ์อันตราย

Longevity Medicine

การแพทย์ชะลอวัยที่มุ่งศึกษาและจัดการกลไกการแก่ชราในระดับเซลล์

Telomere attrition

หนึ่งในกลไกการแก่ชรา เกิดจากการสั้นลงของปลาย DNA ที่ทำหน้าที่ป้องกันโครโมโซม

Autophagy

กระบวนการล้างเซลล์เสื่อมสภาพที่ถูกกระตุ้นได้จากการอดอาหารเป็นช่วง (Intermittent Fasting)