gsss

fabriek

Bedrijf waar op grote schaal met machines producten worden gemaakt.

industrialisatie

De opkomst van productie in fabrieken.

huisnijverheid

Werk dat mensen thuis voor een ondernemer doen om wat extra geld te verdienen.

industriële revolutie

Grote verandering in West-Europa door de komst van fabrieken en nieuwe vervoermiddelen aan het eind van de 18e en in de 19e eeuw.

industriële samenleving

Samenleving waarin industrie het belangrijkste middel van bestaan is.

massaproductie

Met machines grote hoeveelheden van dezelfde producten maken.

infrastructuur

Alle wegen, spoorlijnen, waterwegen en andere verbindingen in een gebied.

moderne tijd

De periode vanaf 1800.

Romantiek

Stroming in de literatuur en de kunst die nadruk legt op gevoel, persoonlijke beleving en schoonheid van tradities, en zich afzet tegen de Verlichting.

urbanisatie

Het in korte tijd ontstaan van grote steden, ten koste van het platteland (verstedelijking).

kapitalisme

Economisch systeem waarin ondernemers vooral winst maken met productie van goederen, met zo min mogelijk overheidsbemoeienis.

klasse

Een sociale groep in een industriële en kapitalistische samenleving.

klassenmaatschappij

Samenleving met drie belangrijke klassen: ondernemersklasse, middenklasse en arbeidersklasse.

sociologie

Wetenschap die de werking van de samenleving bestudeert.

psychologie

Wetenschap die de werking van de menselijke geest bestudeert.

psychiatrie

Wetenschap die geestesziektes bestudeert.

darwinisme

Wetenschappelijke leer van Charles Darwin die de evolutie van plant- en diersoorten verklaart.

constitutionele monarchie

Een koninkrijk met een grondwet.

conservatief

Iemand die zoveel mogelijk het oude wil behouden en tegen vernieuwingen is.

liberaal

Aanhanger van het liberalisme.

liberalisme

Politieke stroming die opkomt voor zoveel mogelijk vrijheid voor burgers.

overheid

Het hoogste bestuurlijke gezag in een staat (of provincie/gemeente).

censuskiesrecht

Beperkt kiesrecht voor mensen die een bepaalde hoeveelheid belasting betalen.

parlementaire democratie

Democratie waarin een gekozen parlement de hoogste macht heeft (niet de koning).

liefdadigheid

Hulp geven aan mensen die dat nodig hebben zonder er zelf iets aan te verdienen.

socialisme

Politieke stroming die een einde wil maken aan de uitbuiting van arbeiders door ondernemers.

klasseloze samenleving

Samenleving zonder sociale klassen, zonder verschil tussen arm en rijk.

sociaaldemocratie

Gematigde vorm van socialisme die verbetering via wetten wil bereiken in plaats van revolutie.

vakbond

Vereniging van mensen met hetzelfde beroep die opkomt voor arbeidersrechten en betere werkomstandigheden.

sociale kwestie

Probleem van armoede en slechte woon- en werkomstandigheden van arbeiders door industrialisatie.

sociale wet

Wet die de leef- en werkomstandigheden van mensen verbetert (bijv. verbod op kinderarbeid).

politieke partij

Vereniging van mensen met dezelfde politieke ideeën die invloed willen op het bestuur.

algemeen kiesrecht

Kiesrecht voor alle volwassen burgers van een land.