Praktikë Flashcards: Sistemet Biologjike

Një grup flashcards me pyetje dhe përgjigje që mbulojnë temat kryesore të biologjisë: transporti qelizor, fiziologjia e bimëve, sistemet e njeriut (tretës, frymëmarrjes, qarkullimit, ekskretimit) dhe homeostaza.

Çfarë është shpërhapja e thjeshtë (difuzioni) dhe në cilin drejtim lëvizin molekulat?

Është një mënyrë pasive e përshkueshmërisë ku molekulat lëvizin nga mjedisi me përqendrim më të lartë tek mjedisi me përqendrim më të ulët.

Çfarë shpreh gradienti i përqendrimit?

Shpreh diferencën e përqendrimit të një lënde ndërmjet mjedisit të jashtëm e atij të brendshëm.

Si quhet shpërhapja e ujit përmes membranës gjysmë të përshkueshme?

Osmozë.

Çfarë është plazmoliza?

Procesi i kalimit të ujit nga brenda qelizës drejt mjedisit jashtë saj.

Nëpërmjet cilave struktura realizohet shpërhapja e lehtësuar e molekulave të mëdha?

Nëpërmjet proteinave transportuese.

Në cilin drejtim kryhet transporti aktiv në raport me gradientin e përqendrimit?

Në drejtim të kundërt me gradientin e përqendrimit.

Si quhet ndryshe pompa natrium – kalium dhe cili është funksioni i saj?

Quhet ATP-azë dhe është një proteinë integrale membranore.

Çfarë është pinocitoza?

Procesi i endocitozës nëpërmjet të cilit qeliza merr lëngje nga mjedisi.

Cilat lëndë transportohen në qelizë përmes endocitozës me ndërmjetësinë e receptorëve?

Kolesteroli.

Nën veprimin e cilës energji ndodh lëvizja rastësore e molekulave në difuzion?

Energjisë kinetike.

Cili është faktori kryesor që përcakton shpejtësinë e shpërhapjes së lëndëve?

Diferenca e përqendrimeve.

Si quhet transporti i lëndëve organike te bimët dhe nëpërmjet cilit ind bëhet?

Quhet translokim dhe bëhet nëpërmjet floemës.

Cilat janë dy strukturat kryesore përbërëse të ksilemës?

Traket dhe trakeidet.

Çfarë është kohezioni te molekulat e ujit?

Dukuria ku molekulat e ujit krijojnë lidhje hidrogjenore.

Nga se është e ndërtuar floema?

Nga gypat me shoshë dhe qelizat shoqëruese.

Në cilat kushte atmosferike transpirimi është më i shpejtë?

Në kushte nxehtësie, thatësire dhe me erë.

Cili hormon bimor kontrollon zgjatjen e kërcellit dhe mbirjen e farës?

Giberelina.

Cili hormon bimor kontrollon ndarjen qelizore?

Citokinina.

Cili hormon bimor kontrollon përgjigjen e bimës ndaj mungesës së ujit?

ABA – acidi abshisik.

Ku ndodh shkëmbimi i gazeve te gjitarët?

Në alveola (hojëza).

Cila pjesë e rrugëve të frymëmarrjes ndahet në dy bronke?

Trakea.

Çfarë ndodh me vëllimin e mushkërive dhe diafragmën gjatë frymëthithjes (inspirimit)?

Vëllimi i mushkërive zmadhohet dhe diafragma ulet poshtë.

Si quhet membrana e dyfishtë që vesh mushkëritë?

Pleura.

Çfarë funksioni ka epiglota?

Është pjesë kërcore që mbyll trakenë dhe pengon ushqimin të kalojë në të gjatë gëlltitjes.

Cila strukturë prodhon enzimat proteaza dhe ku veprojnë ato?

Pankreasi prodhon lëngun pankreatik që sekretohet në duoden për të shpërbërë proteinat në aminoacide.

Ku ndodh procesi i shndërrimit të glukozës në glikogjen?

Në mëlçi.

Cila është radha e saktë e organeve në aparatin tretës të njeriut?

Goja – ezofagu – stomaku – zorra e hollë – zorra e trashë.

Ku maturohen limfocitet B dhe limfocitet T?

Limfocitet B maturohen në palcën e kuqe kockore, ndërsa limfocitet T maturohen në timus.

Cili është ndërtimi strukturor i antitrupave?

Janë proteina të përbëra nga dy zinxhirë të rëndë dhe dy zinxhirë të lehtë.

Çfarë lloj imuniteti shkakton vaksinimi?

Imunitet aktiv artificial.

Çfarë hormonesh sekreton pankreasi dhe cili është funksioni i tyre?

Qelizat $\alpha$ prodhojnë glukagon (rrit sheqerin), ndërsa qelizat $\beta$ prodhojnë insulinë (ul sheqerin).

Cili organ është përgjegjës për rregullimin e temperaturës së trupit dhe ndjesinë e etjes?

Hipotalamusi.

Çfarë është homeostaza?

Ruajtja e qëndrueshmërisë së mjedisit të brendshëm të organizmit (vlerat optimale).

Nga se përbëhet sistemi nervor qendror (SNQ)?

Nga truri dhe palca kurrizore.

Cili është funksioni i qelizave të Shvanit?

Të prodhojnë mielinën që shërben për izolimin e aksoneve.

Në cilën pjesë të neuronit ndodhen bërthama dhe organelat qelizore?

Në trup (soma).

Cili është drejtimi i përhapjes së nxitjes nervore brenda një neuroni?

Nga trupi (soma), përmes aksonit, tek butoni.

Cila është vlera afërsisht e potencialit të qetësisë te neuroni?

$-70$ milivolt.

Çfarë lënde kimike ndërmjetëson kalimin e nxitjes në sinaps?

Neurotransmetuesi (p.sh. acetilkolina).

Nga se përbëhet ultrafiltrati në kapsulën e Bauman-it?

Nga ujë, glukozë, ure dhe kripëra.

Ku ndodh riabsorbimi selektiv i glukozës në nefron?

Në gypat e përdredhur proksimal.

Në cilin rast shkaktohet prodhimi i urinës shumë të koncentruar?

Në rast dehidratimi (sasi e ulët e marrjes së lëngjeve).

Cili hormon rrit ripërthithjen e ujit ($H_2O$) në tubat mbledhës të veshkës?

ADH (hormoni antidiuretik).

Ku ndodh pllenimi i vezës te njeriu?

Në tubat e Fallopit (ovidukt).

Cili është roli i qelizave intersticiale në aparatin riprodhues mashkullor?

Të prodhojnë hormonin testosteron.

Si quhet procesi i kariogamisë pas fekondimit?

Shkrirja e bërthamës së vezës me bërthamën e spermatozoidit.

Cila pjesë e zemrës merr gjakun e pasur me oksigjen nga mushkëritë?

Veshorja (atriumi) e majtë.

Cila pjesë e zemrës pompon gjakun në aortë për qarkullimin e madh?

Barkushja (ventrikula) e majtë.

Cila është vendndodhja e nyjes sinoatriale?

Veshorja (atriumi) e djathtë.

Çfarë ndodh me një eritrocit (rruazë e kuqe) kur vendoset në tretësirë hipotonike?

Uji futet brenda, qeliza fryhet dhe plas (ndodh hemoliza).

Si quhet unaza muskulore që rregullon kalimin e ushqimit nga stomaku në duoden?

Sfinkteri pilorik.

Cili është funksioni kryesor i tëmthit?

Emulgimi i lipideve (copëtimi i pikave të mëdha të yndyrës në pika të vogla).

Cila proteinë e gjakut kthehet në fibrinë për të realizuar koagulimin?

Fibrinogjeni (nën veprimin e trombinës).

Çfarë përbërje kanë qelizat shoshe të floemës në krahasim me qelizat shoqëruese?

Qelizat shoshe nuk kanë bërthamë aktive, por janë qeliza të gjalla.

Si realizohet lëvizja e ujit në gypat e ksilemës?

Përmes forcës së kohezion-tensionit.

Çfarë ndodh me pH-in e gjakut gjatë sforcimit fizik?

pH ulet për shkak të prodhimit të acidit laktik dhe dioksidit të karbonit ($CO_2$).

Si quhet membrana e hollë që mbështjell zemrën?

Perikardi.

Çfarë është debiti kardiak?

Vëllimi i gjakut të pompuar nga një ventrikul i zemrës gjatë një minute.