NERY

heheheheh

[N-01] Do obliczenia GFR metodą klirensu kreatyniny potrzebne są wszystkie poniższe dane Z WYJĄTKIEM:

a) Dobowej objętości moczu (diurezy)
b) Stężenia kreatyniny w surowicy
c) Stężenia kreatyniny w moczu
d) Wieku pacjenta

"Prawidłowa odpowiedź: d) Wieku pacjenta

Uzasadnienie: Klirens (współczynnik oczyszczania) kreatyniny oblicza się ze wzoru C = (U × V)/P, gdzie U – stężenie kreatyniny w moczu, V – objętość moczu w czasie (diureza), P – stężenie kreatyniny w osoczu. Wiek nie wchodzi do tego wzoru – pojawia się dopiero we wzorach SZACUNKOWYCH (eGFR, np. MDRD, CKD-EPI, Cockcroft-Gault).

📖 Podręcznik: str. 7 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Obliczanie i szacowanie GFR. Badania klirensowe”"

[N-02] eGFR (szacowany przesącz kłębuszkowy) wylicza się m.in. ze wzoru:

a) MDRD
b) Bazetta
c) Nernsta
d) Starlinga

"Prawidłowa odpowiedź: a) MDRD

Uzasadnienie: Do szacowania GFR z parametrów takich jak stężenie kreatyniny, wiek, płeć i rasa służą wzory MDRD oraz CKD-EPI (dawniej Cockcroft-Gault). Wzór Bazetta dotyczy korekty QT (EKG), Nernsta – potencjału błonowego, Starlinga – filtracji w naczyniach.

📖 Podręcznik: str. 7 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Obliczanie i szacowanie GFR. Badania klirensowe”

⚠️ Uwaga: Nazwa wzoru „MDRD” to wiedza standardowa; w rozdziale omówiono szacowanie GFR, ale sam akronim może nie być podany wprost."

[N-03] W przestrzeni torebki kłębuszka (moczu pierwotnym) w warunkach prawidłowych NIE powinno znajdować się:

a) Jonów potasu
b) Wodorowęglanów
c) Glukozy
d) Białka (o dużej masie cząsteczkowej)

"Prawidłowa odpowiedź: d) Białka (o dużej masie cząsteczkowej)

Uzasadnienie: Błona filtracyjna swobodnie przepuszcza wodę, elektrolity i drobne związki (glukoza, mocznik), natomiast czynnikiem limitującym jest rozmiar okienek śródbłonka oraz ładunek – duże białka osocza (np. albuminy) praktycznie nie są filtrowane i nie powinny pojawiać się w moczu pierwotnym.

📖 Podręcznik: str. 6 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Mechanizm powstawania moczu pierwotnego (rozmiar okienek śródbłonka)”"

[N-04] Błonę filtracyjną kłębuszka nerkowego tworzą:

a) Pętla naczyniowa i aparat przykłębuszkowy
b) Wyłącznie błona podstawna
c) Komórki śródbłonka, błona podstawna i podocyty
d) Wyłącznie podocyty

"Prawidłowa odpowiedź: c) Komórki śródbłonka, błona podstawna i podocyty

Uzasadnienie: Błona filtracyjna jest strukturą trójelementową: fenestrowany śródbłonek naczyń kłębuszka, błona podstawna (syntetyzowana wspólnie przez śródbłonek i podocyty) oraz podocyty z wypustkami stopowatymi tworzącymi szczeliny filtracyjne.

📖 Podręcznik: str. 3 i 6 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Struktura i funkcja nefronu; Mechanizm powstawania moczu pierwotnego”"

[N-05] Nefrony przyrdzeniowe (przyśrodkowordzeniowe):

a) Stanowią 80% całej puli nefronów
b) Mają wyjątkowo długie pętle nefronu
c) Cechują się stosunkowo niewielkimi kłębuszkami
d) Posiadają zdolność regeneracji podocytów

"Prawidłowa odpowiedź: b) Mają wyjątkowo długie pętle nefronu

Uzasadnienie: Nefrony przyrdzeniowe (10–20% wszystkich nefronów) mają długie pętle Henlego sięgające głęboko do rdzenia i ZNACZNIE WIĘKSZE kłębuszki niż nefrony powierzchniowe; odpowiadają za zagęszczanie moczu. Obala to opcje a (to ok. 10–20%, nie 80%), c (kłębuszki są większe) i d (podocyty się nie regenerują).

📖 Podręcznik: str. 2 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Struktura i funkcja nefronu”"

[N-06] Komórki ziarniste (przykłębuszkowe) aparatu przykłębuszkowego zlokalizowane są:

a) W ścianie tętniczki doprowadzającej
b) W ścianie tętniczki odprowadzającej
c) W błonie podstawnej kanalika dalszego
d) W mezangium wewnątrzkłębuszkowym

"Prawidłowa odpowiedź: a) W ścianie tętniczki doprowadzającej

Uzasadnienie: Komórki ziarniste (zmodyfikowane miocyty gładkie) leżą w ścianie tętniczki doprowadzającej w okolicy plamki gęstej i wydzielają reninę. Wraz z plamką gęstą i mezangium zewnątrzkłębuszkowym tworzą aparat przykłębuszkowy.

📖 Podręcznik: str. 13–14 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Aparat przykłębuszkowy. Kanalikowo-kłębuszkowe sprzężenie zwrotne”"

[N-07] Czynnikiem HAMUJĄCYM resorpcję sodu w kanaliku bliższym jest:

a) Angiotensyna II
b) Peptydy natriuretyczne
c) Noradrenalina (poprzez receptory α)
d) Cholekalcyferol

"Prawidłowa odpowiedź: b) Peptydy natriuretyczne

Uzasadnienie: Peptydy natriuretyczne (ANP i pokrewne) zmniejszają reabsorpcję sodu (działają natriuretycznie). Angiotensyna II i pobudzenie współczulne (noradrenalina) działają przeciwnie – nasilają resorpcję Na+ (antynatriuretycznie).

📖 Podręcznik: str. 31 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Regulacja przepływu nerkowego i transportu kanalikowego — Peptydy natriuretyczne”"

[N-08] Związkami o działaniu NATRIURETYCZNYM są:

a) Prostaglandyny i tlenek azotu (NO)
b) Angiotensyna II i endotelina 1
c) ANP, wazopresyna i PTH
d) Tlenek azotu i noradrenalina

"Prawidłowa odpowiedź: a) Prostaglandyny i tlenek azotu (NO)

Uzasadnienie: Tlenek azotu zmniejsza intensywność reabsorpcji sodu w kanalikach, działając diuretycznie i natriuretycznie; podobnie natriuretycznie działają prostaglandyny (PGI2, PGE2). Angiotensyna II i noradrenalina są antynatriuretyczne, dlatego pozostałe zestawy są błędne.

📖 Podręcznik: str. 28 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Regulacja przepływu nerkowego i transportu kanalikowego — Tlenek azotu (NO)”"

[N-09] Resorpcja sodu w kanalikach nerkowych MALEJE pod wpływem:

a) Angiotensyny II, aldosteronu i czynnika ouabainopodobnego
b) Układu współczulnego, aldosteronu i dopaminy
c) Dopaminy, czynnika ouabainopodobnego i urodylatyny
d) Noradrenaliny, kortyzolu i angiotensyny II

"Prawidłowa odpowiedź: c) Dopaminy, czynnika ouabainopodobnego i urodylatyny

Uzasadnienie: Dopamina (wytwarzana lokalnie w kanaliku bliższym) hamuje reabsorpcję Na+; urodylatyna (peptyd natriuretyczny) i endogenny czynnik ouabainopodobny (hamujący Na+/K+-ATPazę) również zmniejszają resorpcję sodu. Aldosteron, angiotensyna II, kortyzol i noradrenalina działają przeciwnie (antynatriuretycznie).

📖 Podręcznik: str. 30–31 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Regulacja… — Dopamina; Peptydy natriuretyczne”"

[N-10] Czynnikiem POBUDZAJĄCYM resorpcję sodu w kanaliku bliższym jest:

a) Dopamina
b) Peptydy natriuretyczne
c) Cholekalcyferol
d) Angiotensyna II

"Prawidłowa odpowiedź: d) Angiotensyna II

Uzasadnienie: Angiotensyna II wykazuje silne działanie antynatriuretyczne – bezpośrednio i pośrednio nasila reabsorpcję sodu (m.in. przez wymiennik Na+/H+ NHE3) w kanaliku bliższym. Dopamina i peptydy natriuretyczne działają natriuretycznie.

📖 Podręcznik: str. 27 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Regulacja przepływu nerkowego i transportu kanalikowego — Angiotensyna II”"

[N-11] Czynnikami POBUDZAJĄCYMI resorpcję sodu w nerkach są:

a) Noradrenalina, kortyzol, angiotensyna II
b) Aldosteron, czynnik ouabainopodobny, angiotensyna II

"Prawidłowa odpowiedź: a) Noradrenalina, kortyzol, angiotensyna II

Uzasadnienie: Pobudzenie współczulne (noradrenalina), kortyzol (działający także na receptory mineralokortykoidowe) oraz angiotensyna II nasilają reabsorpcję sodu. Zestaw b jest błędny, bo czynnik ouabainopodobny działa natriuretycznie (hamuje Na+/K+-ATPazę).

📖 Podręcznik: str. 27 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Regulacja przepływu nerkowego i transportu kanalikowego — Angiotensyna II”"

[N-12] Zahamowanie pompy Na+/K+-ATPazy w kanaliku dalszym i cewce zbiorczej spowoduje:

a) Zmniejszoną resorpcję sodu
b) Zwiększoną reabsorpcję glukozy
c) Zwiększone wydzielanie potasu
d) Zwiększone wydzielanie jonów H+

"Prawidłowa odpowiedź: a) Zmniejszoną resorpcję sodu

Uzasadnienie: Na+/K+-ATPaza w błonie podstawno-bocznej wytwarza gradient sodowy napędzający wchłanianie Na+ ze światła kanalika. Jej zahamowanie znosi ten gradient i zmniejsza reabsorpcję sodu (a wtórnie również wydzielanie K+ zależne od dokomórkowego transportu Na+).

📖 Podręcznik: str. 10 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Mechanizm powstawania moczu pierwotnego (Na+/K+-ATPaza)”"

[N-13] Czynność endokrynna (wewnątrzwydzielnicza) nerki NIE jest związana z:

a) Aktywacją/wytwarzaniem ADH (wazopresyny)
b) Wytwarzaniem urodylatyny
c) Wytwarzaniem erytropoetyny
d) Wytwarzaniem reniny

"Prawidłowa odpowiedź: a) Aktywacją/wytwarzaniem ADH (wazopresyny)

Uzasadnienie: ADH (wazopresyna) jest syntetyzowana w jądrach podwzgórza (nadwzrokowym i przykomorowym) i uwalniana z tylnego płata przysadki – nie jest produktem endokrynnym nerki. Nerka wytwarza natomiast reninę, erytropoetynę, aktywną witaminę D (kalcytriol) oraz peptydy (np. urodylatynę).

📖 Podręcznik: str. 64 — Fizjologia gospodarki wodno-elektrolitowej, podrozdz. „Regulacja bilansu wodnego (wazopresyna powstaje w podwzgórzu)”"

[N-14] Charakterystycznym objawem schyłkowej (przewlekłej) niewydolności nerek jest:

a) Wielomocz z odwodnieniem
b) Zasadowica metaboliczna
c) Niedokrwistość
d) Hipokaliemia

"Prawidłowa odpowiedź: c) Niedokrwistość

Uzasadnienie: W schyłkowej niewydolności nerek dochodzi do niedostatecznego wytwarzania erytropoetyny, co jest główną przyczyną niedokrwistości. Typowo występuje także kwasica metaboliczna i tendencja do hiperkaliemii (nie hipokaliemii) oraz skąpomocz.

📖 Podręcznik: str. 46 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Przewlekła choroba nerek / Zmiany w nerkach w chorobach innych narządów”"

[N-15] Ciężar właściwy moczu w przednerkowej niewydolności nerek (norma 1,015–1,030) wynosi typowo:

a) 1,010
b) 1,001
c) 1,030
d) 1,005

"Prawidłowa odpowiedź: c) 1,030

Uzasadnienie: W ostrym uszkodzeniu przednerkowym dochodzi do spadku przepływu nerkowego BEZ morfologicznego uszkodzenia cewek – aparat cewkowy działa prawidłowo i maksymalnie zagęszcza mocz, dlatego jego ciężar właściwy jest wysoki (ok. 1,030). Niskie wartości (izostenuria ~1,010) sugerują uszkodzenie miąższowe (nerkowe).

📖 Podręcznik: str. 43 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Uszkodzenie nerek — Przednerkowe AKI”"

[N-16] 37-letni pacjent z kamieniem w moczowodzie i wodonerczem, kreatynina 1,65 mg/dl, mocznik 144 mg/dl. To uszkodzenie nerek typu:

a) Zanerkowego (pozanerkowego)
b) Nerkowego (miąższowego)
c) Bez cech uszkodzenia
d) Przednerkowego

"Prawidłowa odpowiedź: a) Zanerkowego (pozanerkowego)

Uzasadnienie: Przeszkoda w odpływie moczu (kamień moczowodu) z wtórnym wodonerczem to klasyczna przyczyna zanerkowego (pozanerkowego) ostrego uszkodzenia nerek – wzrasta ciśnienie w drogach moczowych i spada efektywna filtracja.

📖 Podręcznik: str. 43 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Uszkodzenie nerek (postacie: przednerkowa, nerkowa, zanerkowa)”"

[N-17] Odcinkiem pętli nefronu bezwarunkowo (zawsze) przepuszczalnym dla wody jest:

a) Cienka część zstępująca
b) Tylko warunkowo, zależnie od ADH
c) Gruba część wstępująca
d) Cienka część wstępująca

"Prawidłowa odpowiedź: a) Cienka część zstępująca

Uzasadnienie: Cienki odcinek zstępujący pętli Henlego jest stale przepuszczalny dla wody (i słabo dla jonów), co umożliwia bierne zagęszczanie płynu kanalikowego w hipertonicznym rdzeniu. Ramię wstępujące jest praktycznie nieprzepuszczalne dla wody, a reabsorpcja wody w cewce zbiorczej zależy od ADH (jest warunkowa).

📖 Podręcznik: str. 4 i 18 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Struktura i funkcja nefronu; Zagęszczanie i rozcieńczanie moczu”"

[N-18] W zespole NEFRYTYCZNYM dochodzi przede wszystkim do uszkodzenia:

a) Śródbłonka błony filtracyjnej kłębuszka
b) Śródmiąższu rdzenia nerki
c) Komórek kanalika bliższego
d) Zdolności zagęszczających pętli Henlego

"Prawidłowa odpowiedź: a) Śródbłonka błony filtracyjnej kłębuszka

Uzasadnienie: Zespół nefrytyczny wynika z zapalnego uszkodzenia i złuszczania śródbłonka błony filtracyjnej, ze wzrostem przepuszczalności i odkładaniem immunoglobulin/aktywacją dopełniacza. Klinicznie: krwiomocz z wałeczkami erytrocytarnymi, białkomocz, nadciśnienie i retencja sodu.

📖 Podręcznik: str. 38–39 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Zapalenie kłębuszków nerkowych i inne przyczyny glomerulopatii”"

[N-19] Obecność wałeczków erytrocytarnych w moczu wraz z nadciśnieniem tętniczym charakteryzuje:

a) Zespół nerczycowy
b) Mioglobinurię w rabdomiolizie
c) Zespół nefrytyczny
d) Ostrą martwicę cewek

"Prawidłowa odpowiedź: c) Zespół nefrytyczny

Uzasadnienie: Wałeczki erytrocytarne (krwinkomocz pochodzenia kłębuszkowego) razem z nadciśnieniem i niewielkim/umiarkowanym białkomoczem to obraz zespołu nefrytycznego (zapalenia kłębuszków). W zespole nerczycowym dominuje masywny białkomocz i obrzęki, bez aktywnego osadu erytrocytarnego.

📖 Podręcznik: str. 38–39 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Zapalenie kłębuszków nerkowych i inne przyczyny glomerulopatii”"

[N-20] W zespole NERCZYCOWYM obserwuje się:

a) Wzrost stężenia białek wiążących hormony
b) Spadek syntezy albumin w wątrobie jako przyczynę pierwotną
c) Zwiększoną skłonność do infekcji (utrata immunoglobulin i składowych dopełniacza z moczem)
d) Zmniejszoną skłonność do zakrzepicy

"Prawidłowa odpowiedź: c) Zwiększoną skłonność do infekcji (utrata immunoglobulin i składowych dopełniacza z moczem)

Uzasadnienie: Zespół nerczycowy to masywna utrata białka z moczem (>3,5 g/dobę). Tracone są m.in. immunoglobuliny i składowe dopełniacza → zwiększona podatność na zakażenia. Odp. d jest fałszywa – utrata antytrombiny III i innych czynników nasila skłonność do ZAKRZEPICY (stan nadkrzepliwości).

📖 Podręcznik: str. 39 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Zaburzenia funkcji kanalików nerkowych — Zespół nerczycowy”"

[N-21] Hemoliza WEWNĄTRZNACZYNIOWA – w jej przebiegu obserwujemy:

a) Spadek stężenia dehydrogenazy mleczanowej (LDH) we krwi
b) Wzrost stężenia hepcydyny we krwi
c) Wzrost stężenia hemosyderyny w moczu (hemosyderynuria)
d) Wzrost stężenia haptoglobiny we krwi

"Prawidłowa odpowiedź: c) Wzrost stężenia hemosyderyny w moczu (hemosyderynuria)

Uzasadnienie: W hemolizie wewnątrznaczyniowej uwolniona hemoglobina filtruje się i jest częściowo wychwytywana przez cewki, gdzie żelazo odkłada się jako hemosyderyna – stąd hemosyderynuria. Jednocześnie LDH ROŚNIE (rozpad krwinek), a haptoglobina SPADA (wiąże wolną Hb i ulega zużyciu).

⚠️ Źródło zewnętrzne: Wiedza spoza udostępnionych rozdziałów (hematologia / diagnostyka hemolizy).

⚠️ Uwaga: W bazie (zrzut ekranu) zaznaczono odp. d „wzrost haptoglobiny” – jest to BŁĘDNE. Prawidłowa odpowiedź to c (hemosyderynuria); haptoglobina w hemolizie spada."

[N-22] Fałszywie DODATNI wynik białkomoczu w teście paskowym może wystąpić przy:

a) Wysokim ciężarze właściwym moczu (mocz silnie zagęszczony, zasadowy)
b) Moczu izostenurycznym
c) Braku ciał ketonowych
d) Prawdziwej albuminurii

"Prawidłowa odpowiedź: a) Wysokim ciężarze właściwym moczu (mocz silnie zagęszczony, zasadowy)

Uzasadnienie: Test paskowy na białko daje wyniki fałszywie dodatnie m.in. przy bardzo zagęszczonym moczu o wysokim ciężarze właściwym oraz przy moczu silnie zasadowym (pH). Prawdziwa albuminuria to wynik prawdziwie dodatni, więc nie jest „fałszywie dodatnia”.

⚠️ Źródło zewnętrzne: Wiedza standardowa z analityki moczu (interpretacja testu paskowego); w udostępnionych rozdziałach nieomówione wprost."

[N-23] Białkomocz nerczycowy może spowodować wszystko, z wyjątkiem:

a) Hipoalbuminemii
b) Wzrostu ciśnienia onkotycznego osocza
c) Zakrzepicy i zatorowości płucnej
d) Obrzęków onkotycznych

"Prawidłowa odpowiedź: b) Wzrostu ciśnienia onkotycznego osocza

Uzasadnienie: Utrata albumin z moczem OBNIŻA ciśnienie onkotyczne osocza (stąd obrzęki), a nie je podwyższa. Hipoalbuminemia, obrzęki i nadkrzepliwość (utrata antytrombiny) to typowe następstwa zespołu nerczycowego.

📖 Podręcznik: str. 39 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Zaburzenia funkcji kanalików nerkowych — Zespół nerczycowy”"

[N-24] Wtórnie do chorób nerek u pacjentów często pojawia się:

a) Policytemia
b) Nadciśnienie tętnicze
c) Hipofosfatemia
d) Hipotonia

"Prawidłowa odpowiedź: b) Nadciśnienie tętnicze

Uzasadnienie: Choroby nerek prowadzą do nadciśnienia tętniczego (retencja sodu i wody, aktywacja RAA). Zamiast policytemii rozwija się niedokrwistość, a zamiast hipofosfatemii — hiperfosfatemia.

📖 Podręcznik: str. 46 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Zmiany w nerkach / przewlekła choroba nerek”"

[N-25] 65-letnia pacjentka przyjęta z powodu znacznego odwodnienia (RR 70/30 mmHg, tachykardia, podwyższona kreatynina). Który typ ostrego uszkodzenia nerek jest najbardziej prawdopodobny?

a) Przednerkowy
b) Nie rozwinęło się uszkodzenie nerek
c) Pozanerkowy
d) Nerkowy

"Prawidłowa odpowiedź: a) Przednerkowy

Uzasadnienie: Hipowolemia i hipotensja zmniejszają nerkowy przepływ krwi → przednerkowe AKI; cewki są początkowo nieuszkodzone morfologicznie.

📖 Podręcznik: str. 43 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Uszkodzenie nerek — Przednerkowe AKI”"

[N-26] 37-letni mężczyzna z silnym bólem okolicy prawej nerki; w USG wodonercze prawostronne i uwięźnięty kamień w początkowym odcinku moczowodu. Który typ ostrego uszkodzenia nerek?

a) Nie rozwinęło się uszkodzenie nerek
b) Miąższowy
c) Zanerkowy
d) Przednerkowy

"Prawidłowa odpowiedź: c) Zanerkowy

Uzasadnienie: Przeszkoda w odpływie moczu (kamień, wodonercze) to klasyczne zanerkowe (pozanerkowe) AKI — wzrost ciśnienia w drogach moczowych obniża efektywną filtrację.

📖 Podręcznik: str. 43 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Uszkodzenie nerek (postacie: przednerkowa, nerkowa, zanerkowa)”"

[N-27] Złogi nerkowe powstające w przebiegu kamicy moczowej mają najczęściej formę:

a) Kryształów moczanowych
b) Kryształów magnezowo-amonowych (struwitowych)
c) Soli (szczawianów) wapnia
d) Soli magnezowych

"Prawidłowa odpowiedź: c) Soli (szczawianów) wapnia

Uzasadnienie: Najczęstsze są kamienie wapniowe — przede wszystkim szczawiany wapnia; rzadsze są złogi z kwasu moczowego, struwitowe i cystynowe.

📖 Podręcznik: str. 52 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Kamica nerkowa i dróg moczowych”"

[N-28] Do oszacowania tempa filtracji kłębuszkowej (eGFR) stosuje się wzory:

a) Żadne z powyższych
b) CKD-EPI, MDRD
c) Nernsta, MDRD
d) Starlinga, Bazetta

"Prawidłowa odpowiedź: b) CKD-EPI, MDRD

Uzasadnienie: Do szacowania eGFR służą wzory Cockcrofta-Gaulta, MDRD oraz CKD-EPI (obecnie zalecany). Nernsta dotyczy potencjału błonowego, Starlinga — filtracji, Bazetta — korekty QT.

📖 Podręcznik: str. 8 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Obliczanie i szacowanie GFR. Badania klirensowe”"

[N-29] Wzór Cockcrofta-Gaulta, służący do oszacowania GFR, nie uwzględnia:

a) Masy ciała
b) Wieku
c) Stężenia kreatyniny w surowicy
d) Objętości wydalonego moczu

"Prawidłowa odpowiedź: d) Objętości wydalonego moczu

Uzasadnienie: Wzory eGFR szacują filtrację bez dobowej zbiórki moczu — nie wymagają objętości wydalonego moczu. Cockcroft-Gault uwzględnia wiek, masę ciała, płeć i kreatyninę.

📖 Podręcznik: str. 8 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Obliczanie i szacowanie GFR. Badania klirensowe”"

[N-30] Filtracja kłębuszkowa ulegnie zwiększeniu na skutek:

a) Rozkurczu tętniczki odprowadzającej
b) Wzrostu współczynnika filtracji Kf
c) Działania noradrenaliny na tętniczkę doprowadzającą
d) Wzrostu stężenia albumin w osoczu

"Prawidłowa odpowiedź: b) Wzrostu współczynnika filtracji Kf

Uzasadnienie: GFR rośnie m.in. przy wzroście współczynnika filtracji Kf. Rozkurcz odprowadzającej obniża ciśnienie filtracyjne, noradrenalina obkurcza doprowadzającą, a wzrost albumin podnosi ciśnienie onkotyczne — wszystkie te zmiany OBNIŻAJĄ GFR.

📖 Podręcznik: str. 6 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Mechanizm powstawania moczu pierwotnego (ciśnienie filtracyjne)”"

[N-31] Które zmiany na pewno zwiększą klirens nerkowy inuliny (GFR)?

a) Zwężenie doprowadzającej i zwężenie odprowadzającej
b) Rozszerzenie doprowadzającej i zwężenie odprowadzającej
c) Rozszerzenie doprowadzającej i rozszerzenie odprowadzającej
d) Zwężenie doprowadzającej i rozszerzenie odprowadzającej

"Prawidłowa odpowiedź: b) Rozszerzenie doprowadzającej i zwężenie odprowadzającej

Uzasadnienie: Klirens inuliny równy jest GFR. Rozszerzenie tętniczki doprowadzającej przy jednoczesnym zwężeniu odprowadzającej maksymalnie podnosi ciśnienie w kłębuszku i filtrację.

📖 Podręcznik: str. 15 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Regulacja przepływu nerkowego i transportu kanalikowego”"

[N-32] W mechanizmie kanalikowo-kłębuszkowego sprzężenia zwrotnego do obkurczenia tętniczki doprowadzającej dochodzi pod wpływem:

a) Adenozyny
b) Endoteliny 1
c) PGE2
d) Reniny

"Prawidłowa odpowiedź: a) Adenozyny

Uzasadnienie: Przy wysokim stężeniu Na+/Cl- w plamce gęstej uwalniana jest adenozyna (i ATP), która obkurcza tętniczkę doprowadzającą i zmniejsza filtrację (ujemne sprzężenie zwrotne).

📖 Podręcznik: str. 15 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Aparat przykłębuszkowy. Kanalikowo-kłębuszkowe sprzężenie zwrotne”"

[N-33] Jaki procent objętości osocza przepływającego przez kłębuszki ulega przesączeniu przez barierę filtracyjną?

a) ok. 30%
b) ok. 67%
c) ok. 10%
d) ok. 20%

"Prawidłowa odpowiedź: d) ok. 20%

Uzasadnienie: To frakcja filtracyjna — przesączeniu ulega ok. 19–20% objętości osocza przepływającego przez kłębuszki.

📖 Podręcznik: str. 6 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Mechanizm powstawania moczu pierwotnego (frakcja filtracyjna)”"

[N-34] W bliższym odcinku kanalika nefronu dochodzi do reabsorpcji:

a) 85% glukozy i 85% wody
b) 65% sodu i 100% glukozy
c) 95% sodu i 95% wody
d) 85% sodu i 85% wody

"Prawidłowa odpowiedź: b) 65% sodu i 100% glukozy

Uzasadnienie: W kanaliku bliższym wchłaniane jest ok. 65% przefiltrowanego sodu i praktycznie 100% glukozy (oraz ok. 2/3 przefiltrowanej wody).

📖 Podręcznik: str. 11 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Mechanizm powstawania moczu pierwotnego”"

[N-35] W okresie 24 godzin w obu nerkach powstaje w przybliżeniu następująca objętość filtratu (moczu pierwotnego):

a) 120 l
b) 60 l
c) 1,5 l
d) 180 l

"Prawidłowa odpowiedź: d) 180 l

Uzasadnienie: Przy GFR ok. 125 ml/min dobowa objętość przesączu wynosi ok. 180 l; ostatecznie powstaje z niej 1–2 l moczu.

📖 Podręcznik: str. 8 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Mechanizm powstawania moczu pierwotnego (GFR ~125 ml/min)”"

[N-36] W rozpoznaniu ostrego uszkodzenia nerek podstawowym oznaczeniem jest:

a) Wyliczenie GFR
b) Stężenie kreatyniny w surowicy
c) Wyliczenie eGFR
d) Klirens inuliny z dobowej zbiórki moczu

"Prawidłowa odpowiedź: b) Stężenie kreatyniny w surowicy

Uzasadnienie: Rozpoznanie AKI opiera się przede wszystkim na wzroście stężenia kreatyniny w surowicy (i spadku diurezy). Wzory eGFR są walidowane dla stanu stabilnego, a klirens inuliny to metoda badawcza.

📖 Podręcznik: str. 43 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Uszkodzenie nerek (rozpoznanie AKI)”"

[N-37] Głównym miejscem wchłaniania wody w nefronie jest:

a) Ramię zstępujące pętli nefronu
b) Ramię wstępujące pętli nefronu
c) Kanalik bliższy
d) Kanalik dalszy

"Prawidłowa odpowiedź: c) Kanalik bliższy

Uzasadnienie: Największa, obowiązkowa reabsorpcja wody (ok. 2/3 przesączu) zachodzi w kanaliku bliższym, podążając biernie za reabsorpcją sodu.

📖 Podręcznik: str. 11 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Mechanizm powstawania moczu pierwotnego”"

[N-38] Wśród najczęstszych przyczyn przewlekłej choroby nerek wymienia się:

a) Nefropatię cukrzycową i nadciśnieniową
b) Moczówkę prostą
c) Zespół zmiażdżenia
d) Kacheksję

"Prawidłowa odpowiedź: a) Nefropatię cukrzycową i nadciśnieniową

Uzasadnienie: Najczęstsze przyczyny PChN to cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) oraz nefropatia nadciśnieniowa.

📖 Podręcznik: str. 46 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Przewlekła choroba nerek (przyczyny)”"

[N-39] Do związków hormonalnie czynnych wytwarzanych przez nerkę należy:

a) Peptyd natriuretyczny typu B (BNP)
b) Parathormon
c) Aldosteron
d) 1,25-dihydroksycholekalcyferol (kalcytriol)

"Prawidłowa odpowiedź: d) 1,25-dihydroksycholekalcyferol (kalcytriol)

Uzasadnienie: Nerka wytwarza aktywną witaminę D (1,25-dihydroksycholekalcyferol), a także erytropoetynę, reninę i urodylatynę. BNP powstaje w sercu, PTH w przytarczycach, aldosteron w korze nadnerczy.

📖 Podręcznik: str. 31 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Inne funkcje nerek (gospodarka wapniowo-fosforanowa)”"

[N-40] Typowym powikłaniem endokrynologicznym przewlekłej choroby nerek jest:

a) Nadczynność tarczycy
b) Nadczynność przytarczyc
c) Nadczynność nadnerczy
d) Niedoczynność tarczycy

"Prawidłowa odpowiedź: b) Nadczynność przytarczyc

Uzasadnienie: PChN prowadzi do retencji fosforanów i niedoboru aktywnej witaminy D, co wywołuje wtórną nadczynność przytarczyc (i osteodystrofię nerkową).

📖 Podręcznik: str. 48 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Przewlekła choroba nerek (zaburzenia kostne)”"

[N-41] Zespół nerczycowy można rozpoznać, gdy dobowa utrata białka z moczem przekracza:

a) 3,0 g
b) 2,5 g
c) 2,0 g
d) 3,5 g

"Prawidłowa odpowiedź: d) 3,5 g

Uzasadnienie: Kryterium zespołu nerczycowego to masywny białkomocz przekraczający 3,5 g/dobę (wraz z hipoalbuminemią, obrzękami i hiperlipidemią).

📖 Podręcznik: str. 39 — Patofizjologia nerek, podrozdz. „Zespół nerczycowy (kryteria rozpoznania)”"

[N-42] Co hamuje wydzielanie reniny?

a) Angiotensyna II i wazopresyna (AVP)
b) Angiotensyna II, ale nie AVP
c) AVP, ale nie angiotensyna II
d) Ani angiotensyna II, ani AVP

"Prawidłowa odpowiedź: a) Angiotensyna II i wazopresyna (AVP)

Uzasadnienie: Wydzielanie reniny jest hamowane zwrotnie przez angiotensynę II (ujemne sprzężenie zwrotne) oraz przez wazopresynę; oba czynniki (obok wzrostu wolemii) zmniejszają aktywność układu RAA.

📖 Podręcznik: str. 14 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Aparat przykłębuszkowy (regulacja wydzielania reniny)”

⚠️ Uwaga: Hamujący wpływ AVP na reninę to wiedza standardowa; rozdział podaje m.in., że hiperwolemia zmniejsza zarówno wazopresynę, jak i aktywność RAA."

[N-43] Rozszerzenie (zwiększenie średnicy) tętniczki odprowadzającej kłębuszka prowadzi do:

a) Zwiększenia przepływu nerkowego krwi i zmniejszenia filtracji kłębuszkowej
b) Zwiększenia przepływu nerkowego krwi i filtracji kłębuszkowej
c) Zmniejszenia przepływu nerkowego i zwiększenia filtracji
d) Braku zmian przepływu i filtracji

"Prawidłowa odpowiedź: a) Zwiększenia przepływu nerkowego krwi i zmniejszenia filtracji kłębuszkowej

Uzasadnienie: Rozszerzenie tętniczki odprowadzającej obniża ciśnienie hydrostatyczne w kłębuszku (spada GFR), ale ułatwia odpływ krwi, więc nerkowy przepływ krwi rośnie.

📖 Podręcznik: str. 6 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Mechanizm powstawania moczu pierwotnego (ciśnienie filtracyjne)”"

[N-44] Jaki mechanizm transportu występuje w reabsorpcji przefiltrowanych peptydów/białek?

a) Bierna dyfuzja
b) Endocytoza
c) Transport przez kanały jonowe
d) Ultrafiltracja

"Prawidłowa odpowiedź: b) Endocytoza

Uzasadnienie: Przefiltrowane drobne białka i peptydy są wchłaniane w kanaliku bliższym na drodze endocytozy (z udziałem receptorów megaliny/kubiliny), a następnie rozkładane wewnątrzkomórkowo.

📖 Podręcznik: str. 11 — Fizjologia nerek i dróg moczowych, podrozdz. „Mechanizm powstawania moczu pierwotnego (reabsorpcja białek)”

⚠️ Uwaga: Endocytoza białek/peptydów w kanaliku bliższym to wiedza standardowa; rozdział opisuje reabsorpcję kanalikową."