RIZAL 2

taon kung kailan isinilang si Rizal

Hunyo 19, 1861

1861–1865

Giyera sibil (2,600,000 mamamayan)

Pagkakaalipin ng mga Negro

sanhi ng gyerang sibil

Abril 12, 1861

Pagsiklab ng labanan.

Pangulong Abraham Lincoln

Siya ang nagpatupad ng Proklamasyon ng Emansipasyon (Setyembre 22, 1863)

Italyano, Poles, Slavs, Hudyo, Tsino (pagtatayo ng daang-bakal, pabrika sa silangan at gitnang-kanluran)

Mga Manggagawa / Dayuhan

Pebrero 19, 1861

Taon ng proklamasyon nag-aalis ng serfdom (Czar Alexander II, 1855–1881)

22,500,000

Bilang ng mga magsasaka (serfs)

Nicholas I

Namatay noong 1855 (magsasaka pinalilipat/binibili ang lupang sakahan nang hulugan)

1864

Taon sa pagbuo ng zemstvos (ang tawag asembliyang panlalawigan at distrito) para sa pagsasaayos ng kalsada, paaralan, at serbisyong pangkalusugan

Abril 1862

Pagpapadala ng hukbong Pranses ni Emperador Napoleon III para sakupin ang mexico.

Pangulong Benito Juarez

Nagtanggol kasama ang mga Indiyano at Mehikano

Hunyo 12, 1864

Taong iniluklok ni Napoleon III si Duke Maximilian ng Austria bilang tau-tauhang emperador ng mexico.

Mayo 15, 1867

Pagtatapos ng giyera sibil sa Estados Unidos; pagkatalo ng puwersa ni Maximilian sa Labanan ng Queretaro

Hunyo 19, 1867

Taon ng pagbibitay kay Emperador Maximilian (ika-6 na kaarawan ni J. Rizal)

Conde Camillo Benso di Cavour & Giuseppe Garibaldi

Pinamunuan ang mga Italyano (hukbo "Red Shirts", 1,150 bilang) nakapagpaalis sa Austria at Pranses (1869)

Haring Victor Emmanuel

Naiproklama ang kaharian ng Italya; Roma bilang kabisera (1871) sa ilalim ni___

Otto Von Bismarck

Nagtagumpay sa Digmaang Franco-Prusyano sa pamumuno ni___

Enero 18, 1871

Naitatag ang Imperyong Aleman; Haring Wilhelm ng Prussia bilang unang Kaiser taong___

Adolph Thiers

Unang pangulo ng Ikatlong Republikang Pranses matapos bumagsak ang Ikalawang Imperyong Pranses ni Emperador Napoleon III

Reyna Victoria (1837–1901)

ipinahayag ng mga Ingles na ang "Britanya ang siyang naghahari sa mga daluyong."

Unang Digmaang Apyan (1840–1842)

Britanya laban sa Dinastiyang Manchu (Tsina) → Nakuha ang Hongkong

Ikalawang Digmaang Apyan (1856–1860)

ipinagkaloob ng dinastiyang Manchu ang Tangway ng Kowloon

1858–1900

Pagpapatibay ng kapangyarihan ng Britanya sa India (1859 Rebelong Indiyano; nabuwag ang Imperyong Mogul → pangangasiwa sa sub-kontinente ng India, Pakistan, Bangladesh)

Tatlong Digmaang Anglo-Burmes (1824–1826, 1852, 1885)

Nasakop ang Burma; impluwensya sa Malaya, Sarawak, Sabah, Ceylon (Sri Lanka), Maldives, Ehipto, Australya, New Zealand

1858–1863

Sinakop ng Pransya ang Vietnam; isinanib ang Cambodia (1863) at Laos (1893) → pinangalanang French Indochina

Ang mga Olandes

Sinakop ang East Indies / Netherlands East Indies (Indonesia) noong ika-17 dantaon mula sa Portuges at Espanyol

Rusya

Sinakop ang Siberia, Kamchatka, Kuriles, Alaska (ipinagbili sa US noong 1867 sa halagang $7,200,000)

1865–1884

Nakuha ang Bokhara, Khiva, Kokand (Gitnang Asya); Manchuria

Malalayang Bansa

Hapon at Thailand (nanatiling walang saklaw ng kontrol ng Europa)

Hulyo 8, 1853

Pagbubukas ng bansang Hapon sa pamumuno ni Komandante Matthew C. Perry (Amerikano)

1639

Taon kung kailan nagsara ang Hapon

Emperador Meiji (Mutsuhito)

Modernisasyon; pagsalakat sa Tsina sa pamumuno ni

Labanan ng Tsina at Hapon (1894–1895)

Inagaw ang Formosa (Taiwan) at Pescadores

1910

Sinakop ang Korea noong

Paraguay (1811),

Argentina (1816),

Chile (1817),

Columbia at Ecuador (1819),

Costa Rica, Honduras, Guatemala, El Salvador, Nicaragua (1821),

Venezuela (1822),

Peru (1824),

Bolivia at Uruguay (1825)

Lalawigan / Kolonya sa Timog at Gitnang Amerika (Nagsipag-alsa):

Cuba at Pilipinas

Nanatili sa Espanya:

Canal Suez (Nobyembre 7, 1869)

Opisyal na pagbubukas ng artipisyal na daanang tubig (isthmus sa pagitan ng Mediterranean Sea at Red Sea)

Pabilis ng paglalayag Asya-Europa, pag-unlad ng kalakalan at kaisipang liberal, pag-usbong ng ilustrado

Epekto ng pagbukas ng canal suez

• Dr. Jose Rizal

• Rabindranath Tagore (1861)

• Sun Yat-sen (1866)

• Mohandas Karamchand Gandhi (1869)

• Indira Gandhi / Jawaharlal Nehru

Mga Dakilang Asyano sa Kasaysayan

Pagsasanib ng Simbahan at Estado

Pilosopiyang politikal ng Espanya (majesties); Papa ng Simbahang Katoliko at Hari ng Espanya

Frailocracia / Pamahalaan ng mga Prayle

Kontrolado ang panrelihiyon, edukasyon, at kapangyarihang politikal.

• Padre Andres de Urdaneta

• Padre Martin de Rada

• Padre Juan de Placencia

• Obispo Domingo de Salazar

• Padre Miguel de Benavides

Mga Ordeng Rerelihiyoso

Gobernador-heneral

 Pinakamataas na pinuno, kapitan ng hukbo, bise-patron ng Simbahan.

Ang mga Inquilino

Mga tagapamahala sa lupang pag-aari ng mga prayle (pinaarkahan sa inquilino, pinapasaka sa kasama)

50/50 pagkatapos awasin ang gastos (binhi, pataba)

Hatian sa ani

Kasama

Sila ang nagtatrabaho sa lupa, karaniwang nababaon sa utang

Principalia / Mestisong Intsik

Ang mga mayamang inquilino na nakapagpapadala ng anak sa Maynila o Europa para mag-aral.

Konstitusyon ng Cadiz ng 1812

Abril 17, 1813: Naipagpatupad sa Pilipinas

Probisyon: Karapatan ng kalalakihan sa pagboto, pambansang soberanya, monarkiyang konstitusyunal, kalayaan sa pamamahayag, reporma sa lupa.

Ipinawalang-bisa noong 1814 (Hari); pinairal noong 1821; itinigil noong 1824; ibinalik noong 1836; nawala noong 1837.

Mga Taon ng Pagbabago

Hermano Pule

Ipinaglaban ang kalayaan sa relihiyon.

Guardia Civil (Konstabularyo)

Nilikha noong Pebrero 12, 1852; inatasan noong Marso 24, 1888 para sa kaayusan at disiplina. Nag-abuso sa mga inosente (pagnanakaw ng kalabaw, manok, atbp.)

Pagtitipon

Ipinagbawal ang pagtitipon at paglalathala nang walang pahintulot.

Sekularisasyon ng Parokya

Isyu ng mga paring regular (Kastila) at paring sekular (Pilipino); pinaglaban ni Padre Jose Burgos.

Sulat ni Rizal

"Sobre la Indolencia de los Filipinos" (Ang Katamaran ng mga Pilipino).