1. Orale medicatie

Wat betekent 'oraal toedienen'?

Via de mond innemen

Meest gebruikte toedieningsweg voor medicatie?

Oraal

Wat is een contra-indicatie voor orale toediening?

Slikstoornis / verminderd bewustzijn

Waarom geen orale medicatie bij verminderd bewustzijn?

Verslikkingsgevaar / aspiratierisico

Wat check je vóór het geven van orale medicatie?

Identiteit cliënt, juiste medicatie, juiste dosis, juiste tijd, juiste toedieningsweg

Hoe heet deze controle met 5 punten?

De vijf B's / vijf rechten van medicatietoediening

Wat zijn de 5 B's van medicatieveiligheid?

Juiste Bewoner, juiste Bereiding, juiste Bijsluiter/dosis, juiste tijd, juiste toedieningswijze

In welke houding geef je orale medicatie bij een bedlegerige cliënt?

Rechtop of halfzittend (Fowler)

Waarom rechtop bij orale medicatie?

Vermindert verslikkingsgevaar

Waarmee spoel je na na orale medicatie?

Een slok water

Waarom nakwakken met water bij tabletten?

Voorkomt blijven plakken in slokdarm / bevordert doorslikken

Mag je een tablet altijd fijnmalen?

Nee, niet standaard

Waarom mag je niet elke tablet fijnmalen?

Sommige hebben een maagsapresistente of vertraagde afgiftecoating die dan niet meer werkt

Wat is een maagsapresistente tablet?

Tablet met coating die pas in de darm oplost, beschermt maag of medicijn

Herkenbaar aan wat op verpakking: maagsapresistent?

Enteric coated / EC

Wat is een retardtablet?

Tablet met vertraagde afgifte over langere tijd

Mag je een retardtablet breken of malen?

Nee

Wat gebeurt er als je een retardtablet toch maalt?

Hele dosis komt in één keer vrij, kans op overdosering

Wat is een sublinguale toediening?

Onder de tong laten oplossen

Voorbeeld van sublinguaal toegediend medicijn?

Nitroglycerine (bij angina pectoris)

Waarom werkt sublinguaal snel?

Rechtstreekse opname via mondslijmvlies, omzeilt maag-darmkanaal en lever

Wat is een orodispergeerbare tablet?

Tablet die oplost op de tong zonder water

Wat doe je bij twijfel of een tablet gemalen mag worden?

Navragen bij apotheker/arts of bijsluiter/protocol raadplegen

Hoe bewaar je vloeibare orale medicatie na openen meestal?

Beperkt houdbaar, vaak gekoeld en op datum van openen letten

Waarmee doseer je vloeibare medicatie nauwkeurig?

Doseerbekertje of orale doseerspuit

Wat check je bij een doseerspuit voor vloeibare medicatie?

Dat de streepjes overeenkomen met voorgeschreven dosering in ml

Wanneer geef je medicatie voor de maaltijd?

Als dit expliciet vermeld staat, bijv. bij snellere opname nodig

Wanneer geef je medicatie na de maaltijd?

Bij kans op maagirritatie, om bijwerkingen te verminderen

Wat doe je als cliënt medicatie weigert?

Niet forceren, reden navragen, rapporteren en arts/verantwoordelijke informeren

Mag je medicatie verstoppen in eten zonder overleg?

Nee, alleen na overleg met arts/apotheker (i.v.m. wilsbekwaamheid en werking)

Wat rapporteer je altijd na toediening?

Dat medicatie is gegeven, tijdstip, en eventuele bijzonderheden (bijv. weigering, braken)

Wat doe je als cliënt kort na inname braakt?

Rapporteren en arts/apotheker raadplegen of nieuwe dosis nodig is

Wat is een dragee?

Tablet met een suiker- of poliermantel eromheen

Waarom heeft een dragee een omhulsel?

Smaak maskeren, bescherming tegen vocht/licht, of gereguleerde afgifte

Mag je een dragee malen?

Nee, meestal niet (coating gaat dan verloren)

Wat is een capsule?

Poeder, korrels of vloeistof in een omhulsel van gelatine of plantaardig materiaal

Twee soorten capsules?

Harde capsule en zachte (week) capsule

Wat zit er meestal in een zachte capsule?

Vloeistof of olie (bijv. visolie, sommige vitaminen)

Mag je een capsule openbreken en inhoud apart geven?

Niet standaard, alleen als bijsluiter/apotheker dit toestaat

Wat is een poeder als toedieningsvorm?

Fijngemalen medicatie, los of in sachet, op te lossen of direct in te nemen

Wat is een granulaat?

Korrelvormige medicatie, vaak op te lossen in water vóór inname

Wat is een bruistablet?

Tablet die oplost in water onder gasvorming (CO2), als drank ingenomen

Waarom bruistablet i.p.v. gewone tablet?

Snellere opname, makkelijker doorslikken, soms mildere maagbelasting

Wat is een kauwtablet?

Tablet die gekauwd wordt i.p.v. doorgeslikt

Voorbeeld situatie kauwtablet?

Sommige maagzuurremmers of vitaminepreparaten

Wat is een druppelvorm oraal (orale druppels)?

Geconcentreerde vloeistof, nauwkeurig te doseren per druppel

Wat is een siroop?

Vloeibare medicatie in suikeroplossing, vaak gebruikt bij kinderen of slikproblemen

Wat is een suspensie?

Vloeistof met niet-opgeloste deeltjes, moet geschud worden voor gebruik

Waarom schudden voor suspensie?

Deeltjes zakken uit, anders ongelijke dosering

Wat is een emulsie?

Mengsel van twee niet-mengbare vloeistoffen (bijv. olie en water), ook schudden voor gebruik

Wat is een tablet met filmomhulsel (filmomhulde tablet)?

Dunne coating om smaak te maskeren of tablet te beschermen, geen vertraagde afgifte

Verschil filmomhulde tablet en maagsapresistente tablet?

Filmomhulling is alleen cosmetisch/smaak, maagsapresistent is functioneel (lost pas in darm op)

Wat is een lyophilisaat / smelttablet?

Tablet die razendsnel oplost op de tong, vaak zonder water

Voordeel smelttablet?

Handig bij slikproblemen, snelle opname via mondslijmvlies

Wat betekent 'MGA' op een medicijnverpakking?

Met Gereguleerde Afgifte (vertraagde afgifte over tijd)

Wat betekent 'CR' op een medicijnverpakking?

Controlled Release, vertraagde afgifte

Wat betekent 'XR' of 'XL' op medicatie?

Extended Release, verlengde afgifte

Mag je MGA/CR/XR tabletten malen of breken?

Nee, verstoort de vertraagde afgifte

Wat doe je als een cliënt niet kan slikken maar wel MGA-medicatie krijgt?

Overleg arts/apotheker voor alternatieve toedieningsvorm

Wat is de reden om medicatie met een glas water te geven i.p.v. sap?

Interacties mogelijk (bijv. grapefruitsap beïnvloedt afbraak van medicatie)

Welk sap kan medicatie-afbraak beïnvloeden?

Grapefruitsap

Wat doe je bij twijfel over inname met melk of zuivel?

Bijsluiter/protocol checken, sommige medicatie (bijv. antibiotica) minder goed opgenomen met zuivel

Wat is inname 'nuchter'?

Op lege maag, meestal 30-60 min vóór eten of 2 uur na eten

Waarom moet sommige medicatie nuchter ingenomen worden?

Betere opname zonder interferentie van voedsel

Wat doe je als medicatie op vaste tijden moet en cliënt slaapt?

Navragen protocol/arts of tijdstip iets verschoven mag worden

Wat is een belangrijk verschil tussen tablet en capsule qua malen?

Tabletten mogen vaker gemalen worden (indien niet MGA/EC), capsules zelden geopend

Wat check je bij het klaarzetten van orale medicatie in een baxter/weekdoos?

Naam, geboortedatum, tijdstip, juiste medicatie en aantal

Wat doe je bij een afwijking in de baxterrol (bijv. verkeerd aantal)?

Niet toedienen, melden bij apotheek/verantwoordelijke