Sociologie 5 - Rol en zelf

• Rol

• rollenset

• een geheel van verwachtingen over hoe iemand zich moet gedragen in een bepaalde positie vb. vaderrol

• alle verschillende rollen die bij één positie horen.

  • Bv. een vader is tegelijk vader, werknemer, vriend, zoon…

→ We luisteren vaak niet naar de persoon zelf, maar naar de rol die die persoon heeft (vb. als professor en portier je hetzelfde uitleggen heb je meer neiging om naar prof te luisteren)

→ Waarom rollen: geven ons herkenbare tekens waardoor we kunnen inschatten: “Deze persoon heeft een bepaalde rol → dus waarschijnlijk weet hij waarover hij praat.” vb. dokter

1. Functionalisme

2. Conflicttheorie

1. Een rol zorgt ervoor dat we weten wat we van elkaar kunnen verwachten → Mensen leren die verwachtingen door (vb. ik ben zo opgevoed) => functie/gevolgen van iets in de samenleving → Vraag: “Waarvoor dient dit?”

• ontstaan:

  • in antropologie: ze vroegen zich af wat de functie van verschillende verschijnselen in de SL waren

  • Parson paste deze ideeën op de SL=> SL is een systeem dat enkel kan bestaan als basisfuncties vervult worden: economie, overheid, onderwijs, gerecht

2. Rollen hangen samen met macht en positie → Mensen gedragen zich volgens de verwachtingen van machtige groepen → vraag: “Wie heeft de macht en wie profiteert hiervan?”

=> DUS:

Functionalisme: 🤝 Samenwerking en harmonie
Conflicttheorie: ⚔ Macht en strijd

Functionalistische Rollentheorie van Parson

SL bestaat uit 3 dingen bestaat:

1. Persoonlijkheid → wie iemand is en hoe die persoon denkt/handelt.

2. Cultuur → waarden en normen die bepalen wat belangrijk is.

3. Sociale rollen → verwachtingen over hoe mensen zich moeten gedragen.

→ Deze 3 moeten bij elkaar passen voor een samenleving om goed te functioneren

Conflicttheorie:

1. Darwinisme

2. Marxisme

1. Sociaal Darwinisme (Survival of the fittest): Mensen streven van nature naar macht en geld => strijd om te overleven → de sterksten winnen (De sterksten worden gezien als beter → de samenleving wordt volgens hen sterker) => macht bepaalt de samenleving.

2. Conflict komt niet door biologische verschillen, maar door sociale klassen → bezittende klasse ↔ proletariaat → De klassenstrijd zou uiteindelijk leiden tot een communistische samenleving => klassenstrijd → machtige klasse vs. arbeiders.

Simmel en Coser

grondleggers van de moderne conflictsociologie => conflict kan ook nuttig zijn en de samenleving veranderen

Persoon vs. rol

Wat is belangrijker: wie je echt bent of de rol die je speelt?

Westerse visie

• Persoon = echt en belangrijk

• Rol = iets dat je speelt

• Je kunt dus een rol afleggen en terug jezelf zijn.

Balinese visie

• Rol = belangrijker dan de persoon

• Individuen zijn tijdelijk, maar de rol blijft bestaan.

• Als iemand sterft, kan iemand anders die rol overnemen.

Goffman → dramaturgische theorie

Goffman vergelijkt het sociale leven met een toneelstuk:

• Impression management = je gedrag aanpassen om een bepaalde indruk te maken vb nette kleren → professioneel overkomen

• Frontstage = waar anderen je zien → je speelt je rol

• Backstage = Waar je alleen bent/vertrouwde mensen zijn → je kunt je masker afzetten.

• Roldistantie = Je kunt in en uit een rol stappen.

=> Goffman zegt dus: er is een echt individu dat verschillende rollen speelt.

Mead (tegenovergestelde van Goffman)

We zijn niet eerst een volledig individu en leren daarna rollen → We worden een individu door rollen te leren

• Door de rollen van anderen te begrijpen, ontwikkelen we zelfbewustzijn.

=> ik leer rollen en daardoor ontstaat mijn zelf

Elias

Regels worden geïnternaliseerd en voelen als een tweede natuur

Hobbes - conflicttheorie

Mensen streven hun eigenbelang na → Zonder regels zouden mensen met elkaar vechten → Daarom sterke staat nodig die mensen dwingt zich aan regels te houden

=> Mensen volgen regels door externe dwang.

Functionalisme

Mensen volgen regels omdat ze die geïnternaliseerd hebben.

Conflicttheorie en functionalisme => complementair

ze verklaren allebei waarom mensen zich aan regels houden, maar vanuit een andere invalshoek

→ Externe dwang + interne drang = maatschappelijke orde