Lecture 1 : Cross culturele management

Wat is globalisering?

De uitbreiding van markten en het verminderen van belemmeringen voor de vrije uitwisseling van goederen, diensten en kapitaal.

Wat zijn geopolitieke gevolgen van globalisering?

• Economische groei

• Meer aandacht voor mensenrechten

• Nieuwe samenwerkingen tussen wetenschap en bedrijven

Wat zijn economische gevolgen van globalisering?

• Meer onderwijs en training

• Groei in sectoren zoals IT

• Meer vraag naar hoogwaardige en betaalbare producten en diensten

Welke kritiek bestaat er op globalisering op politiek vlak?

• Macht: verschuiving van staten naar multinationals (bv. belastingontwijking, populisme/protectionisme)

• Milieu: milieuschade en ontbossing

• Sociaal-economisch: jobverlies, armoede, ongelijkheid, angst voor verlies van welvaart, soevereiniteit en cultuur

• Bedrijven: meer concurrentie, druk op innovatie, moeilijkere internationale samenwerking

Globalisering creëert drie vormen van druk:

• Globalisering creëert drie vormen van druk:

  • Meer complexiteit:
    Steeds meer en diversere stakeholders (concurrenten, klanten, medewerkers, overheden)

  • Meer onderlinge afhankelijkheid:
    Organisaties zijn afhankelijk van internationale toeleveringsketens en invloedrijke stakeholders

  • Meer ambiguïteit:
    Moeilijk om betrouwbare informatie te krijgen en omgaan met onzekerheid

  ➡ Gevolg:

  • Voortdurende, discontinu en vaak onvoorspelbare verandering

  • Organisaties moeten snel reageren en zich continu aanpassen

Wat zijn de 7 kenmerken van global adaptieve organisaties?

• Geïnformeerd: benutten relevante kennis effectief

• Verbonden: werken over netwerken en grenzen heen

• Wendbaar: reageren snel op verandering

• Voortdurend lerend: blijven zich ontwikkelen en verbeteren

• Multicultureel: kunnen omgaan met diversiteit

• Omgevingsgericht: volgen actief hun externe omgeving

• Innovatief: stimuleren creativiteit en vernieuwing

➡ Ze zijn gebouwd om te leren, verbinden, aanpassen en innoveren

Welke veranderingen in de bedrijfsomgeving zorgen voor managementuitdagingen?

• Samenwerken met partners uit verschillende culturen

• Minder tijd om nieuwe zakelijke relaties op te bouwen

Wat zijn de belangrijkste managementuitdagingen in een multiculturele context?

• Onduidelijkheid over aan welke cultuur men zich moet aanpassen

• Weinig tijd om andere culturen te leren kennen

• Meer virtuele communicatie en vergaderingen

➡ Managers moeten snel beslissen met onvolledige informatie

“In today’s business environment, everyone is (becoming) a global manager.” → Wat bedoelen ze hiermee?

• Werk is steeds internationaler en grensoverschrijdend

• Managers moeten samenwerken met verschillende landen en culturen

• Meer stakeholders en complexere besluitvorming

• Meer nood aan cultureel begrip en flexibiliteit

• complexere ethische dilemma’s

➡ Iedereen moet omgaan met internationale complexiteit en ambiguïteit

Wat zijn global managers?

Een global manager:

• Werkt over nationale en culturele grenzen om internationale doelen te bereiken

• Past zich aan aan verschillende culturele achtergronden

Wat zijn de gemeenschappelijke kenmerken van een global manager?

Belangrijke vaardigheden:

• Begrip van culturele verschillen en deze kunnen benutten

• Inzicht in samenwerking vs. dominantie

• Zelfvertrouwen en competentie in internationale samenwerking

• Brede, holistische kijk op de wereld

Welke verschillende carrièremogelijkheden bestaan er voor global managers?

• Expatriates: langdurig in het buitenland werken en activiteiten leiden

• Global entrepreneurs: zoeken zakelijke kansen over grenzen heen

• Home-country / virtuele managers: werken vanuit thuisland maar internationaal actief

• Frequent flyers: korte buitenlandse opdrachten voor projecten/relaties

➡ Global management = werken over grenzen en culturen heen, niet per se in het buitenland wonen

Wat is cultuur en waarom is het belangrijk?
(“We see things as we are”)

• Beïnvloedt hoe we denken en handelen

• Verschillen zitten in gewoonten en omgeving

• Globalisering ≠ minder cultuurverschillen

➡ Cultuur bepaalt hoe we de wereld zien en ons gedragen

Wat betekent cultuur als omgeving voor organisaties?

• Cultuur = de macro-omgeving waarin organisaties opereren

• Bepaalt hoe de samenleving:

  • Waar ze voor staan (Waarden, normen en overtuigingen)

  • Zich Organiseerd (Sociale interactie en organisatie)

  • Onzekerheid Verminderd (bv. religie, wetten, politiek)

  • Omgaan met culturele verschillen en etnische verschillen

➡ Cultuur beïnvloedt hoe organisaties functioneren en beslissingen nemen

Wat is cultuur (als gedeelde betekenissen)?

Cultuur = een gedeeld systeem van waarden, betekenissen en praktijken dat bepaalt hoe mensen denken en handelen

Wat zijn de kenmerken van cultuur?

Cultuur wordt :

• Gedeeld binnen een groep

• Aangeleerd

• Beïnvloedt attitudes en gedrag

• Versterkt door sociale instituties

➡ Cultuur stuurt gedrag doordat ze gedeeld en aangeleerd is

Waarom is cultuur niet “het hele verhaal”?

• Cultuur is een vertrekpunt, geen volledige verklaring

• Gedrag weerspiegelt ook situatie, rol, macht en organisatie

• Mensen hebben meerdere identiteiten en contexten

• Niet elk verschil komt door nationale cultuur

➡ Gebruik cultuur als één lens, kritisch en genuanceerd

Wat is het verschil tussen het emic- en etic-perspectief?

• Emic (insider): hoe mensen binnen een cultuur hun gedrag en wereld begrijpen

  • Toont loyaliteit en respect

• Etic (outsider): hoe buitenstaanders culturen vergelijken en analyseren

  • Deze cultuur lijkt hiërarchischer en meer relatiegericht

  • Etnocentrisch: interpreteren vanuit de eigen cultuur

➡ Beide nodig: emic = betekenis begrijpen, etic = patronen vergelijken

Welke cultuurmodellen helpen om nationale culturen te begrijpen?

• Hall: communicatie, ruimte en tijd

• Hofstede: waarden (bv. machtsafstand, individualisme, onzekerheidsvermijding)

• Trompenaars & Hampden-Turner: relaties, regels, status, tijd

• GLOBE: cultuur & leiderschap (bv. collectivisme, assertiviteit, prestatiegerichtheid)

➡ Modellen verklaren niet alles, maar helpen culturele patronen herkennen

Welke cultuurmodellen helpen om nationale culturen te begrijpen?

• Hall: communicatie

• Hofstede: waarden (bv. machtsafstand, individualisme)

• Trompenaars: relaties

• GLOBE: leiderschap

Hoe herken je de verschillen tussen Hall, Hofstede, Trompenaars en GLOBE?

Model	Focus	Herkenningswoorden	Waar gaat het over?
Hall	📣 Communicatie	Context, Space, Time	Hoe mensen communiceren (impliciet/expliciet, afstand, tijdsgebruik)
Hofstede	🧠 Waarden	Power distance, Individualism, Uncertainty avoidance, Masculinity	Culturele basiswaarden van een samenleving
Trompenaars	🤝 Relaties	Universalism, Specific/diffuse, Neutral/affective, Achievement	Hoe mensen omgaan met relaties & sociale interactie
GLOBE	👔 Leiderschap	Humane orientation, Assertiveness, Performance, Collectivism	Wat goed leiderschap is binnen culturen

Welke 6 culturele kernwaarden vormen organisaties en hoe herken je ze?

• Omgeving → Controle vs. aanpassen
  (mastery vs harmony / locus of control)

• Machtsverdeling → Ongelijkheid vs. gelijkheid
  (hiërarchisch vs egalitair)

• Interpersoonlijke relaties → Hoe mensen met elkaar omgaan
  (individu vs groep / regels vs relaties / status)

• Tijdsoriëntatie → Hoe tijd wordt gezien
  (sequentieel vs synchroon / verleden vs toekomst)

• Actie → Hoe mensen handelen
  (zijn vs doen / relatie vs taak)

• Bronnen van waarheid → Wat als ‘juist’ wordt gezien
  (experts vs ervaring)

Waarom zijn culturele waarden belangrijk voor managers?

Culturele waarden bepalen hoe mensen kijken naar:

• Leiderschap & autoriteit

• Besluitvorming & participatie

• Teamwork & loyaliteit

• Status & geloofwaardigheid

• Tijd & planning

• Wat ‘juist’ gedrag is (waarheid)

Wat zijn belangrijke beperkingen/kanttekeningen van cultuurmodellen?

• Geen exacte voorspellingen, alleen interpretatiekaders

• Culturen zijn niet homogeen (tight vs loose)

• Cross-culturele situaties zijn onduidelijk (dominante cultuur, gedrag, subgroepen)

• Mensen kunnen meerdere culturen hebben (bi-/multicultureel)

Kern: gebruik om te begrijpen, niet om te stereotyperen

Wat zijn belangrijke aandachtspunten voor managers bij omgaan met cultuur?

1. Vermijd stereotypering

• Culturen ≠ goed/slecht, maar verschillend

• Beschrijvingen zijn beperkt en veranderlijk

• Gebruik als startpunt, niet als waarheid

2. Begrijp complexiteit van cultuur

• Modellen zijn vereenvoudigingen

• Culturen zijn intern divers en soms tegenstrijdig

• Houd rekening met bi-/multiculturalisme en context

3. Ontwikkel vaardigheden

• Empathie

• Informatie verzamelen & analyseren

• Flexibel gedrag

• Perspectief nemen (mindfulness)