le :- 3ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ (Atmosphere and Temperature)

ਸੱਤਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪਾਠ 'ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ' 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਤੱਥ।

ਵਾਯੂਮੰਡਲ (Atmosphere)

ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਵਾ ਦਾ ਉਹ ਗਿਲਾਫ਼ ਜੋ $1600$ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ (Nitrogen)

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ, ਜਿਸਦੀ ਮਾਤਰਾ $78.03\%$ ਹੈ।

ਆਕਸੀਜਨ (Oxygen)

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ $20.99\%$ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ।

ਆਰਗਨ (Argon)

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ $0.94\%$ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ।

ਕਾਰਬਨ-ਡਾਇਆਕਸਾਈਡ (Carbon-Dioxide)

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ $0.03\%$ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ।

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ (Hydrogen)

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ $0.01\%$ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ।

ਸਮਤਾਪ ਮੰਡਲ (Stratosphere)

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਉਹ ਤਹਿ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਜ਼ੋਨ ਗੈਸ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਓਜ਼ੋਨ ਗੈਸ (Ozone Gas)

ਇਹ ਗੈਸ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਪਰਾ-ਵੈਂਗਣੀ (UV) ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਸਮੋਗ (Smog)

ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਧੁੰਦ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਜੋ ਹਵਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬਾਹਰੀ ਮੰਡਲ (Exosphere)

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਗੈਸਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਤਹਿਆਂ

ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਮੰਡਲ, ਸਮਤਾਪ ਮੰਡਲ, ਮੱਧਵਰਤੀ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਤਾਪ ਮੰਡਲ।

ਹਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ (Air Pollution)

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਾਵਟੀ ਸਥੂਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣਾ।

ਤਾਪਮਾਨ (Temperature)

ਕਿਸੇ ਜੀਵ, ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਗਰਮੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ।

ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਪਣ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ

ਸੈਲਸੀਅਸ ਪੈਮਾਨਾ $(C)$ ਅਤੇ ਫਾਰਨਹੀਟ ਪੈਮਾਨਾ $(F)$।

ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ (Equator)

ਧਰਤੀ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਤਾਪਮਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਆਇਨ ਮੰਡਲ (Ionosphere)

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਉਹ ਪਰਤ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਅਣੂ (ਆਇਨ) ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।