MBK H13 en 14 Immuunsysteem

Immuunsysteem - fasen (3)

• herkennen

• reageren

• afremmen en herstellen

Immuunsysteem - 1e verdedigingslinie onderdelen (2)

• huid; stevige barriere, natuurlijke bacterien die indringers tegenwerken

• slijmvliezen in oa luchtwegen; afvoer deeltjes door hoesten en slikken

Immuunsysteem - soorten immuniteit (2)

• Aangeboren immuniteit

• Verworven immuniteit

Immuunsysteem - Aangeboren immuniteit eigenschappen (3)

• reageert snel op alles wat als vreemd wordt herkent

• maakt geen verschil tussen soorten indringers

• belangrijke betrokken cellen: macrofagen en neutrofielen

Immuunsysteem - Verworven immuniteit eigenschappen (3)

• werkt langzamer als aangeboren immuniteit maar specifieker/gerichter

• herkent indringer en reageert daar gericht op

• lerend; onthoudt deze informatie zodat het een volgende x sneller kan/zal reageren

Immuunsysteem - Ontsteking en infectie; betekenis termen en werking (3)

Infectie: situatie waarbij ziekteverwekkers (bacterien/virussen) zich in het lichaam vermenigvuldigen

Onsteking: de reactie vh lichaam op een infectie. Onsteking is dus niet slecht, is een belangrijke natuurlijke reactie om het lichaam gezond te houden. Problemen ontstaan wanneer de reactie te lang doorgaat of te sterk wordt.

Werking ontsteking bij infectie:

• lichaam stuurt extra bloed en immuuncellen naar de betreffende plek

• hierdoor ontstaat roodheid, zwelling en warmte

• immuuncellen gaan aan het werk om indringers op te ruimen en beschadigd weefsel te herstellen

Immuunsysteem - betrokken centrale systemen (2) & organen (primair 2 en secundair 2) en barriere organen (4) overige organen (3) en hun rol/functie

Centrale systemen

• bloed; transporteert witte bloedcellen en signaalstoffen

• lymfestelsel - 2e transportsysteem naast het bloed, vervoerd vocht langs lymfeklieren en voert afvalstoffen af

Primaire organen

• beenmerg - waar immuuncellen worden aangemaakt

• Thymus; ontwikkeling specifieke immuuncellen, mn T-lymfocyten

Secundaire organen

• lymfeklieren - hier komen immuuncellen samen (controle) en wordt informatie verwerkt. Bij problemen kunnen klieren opzwellen doordat ze actief worden

• milt - controle vh bloed; oude/beschadigde cellen worden verwijderd en ziekteverwekkers worden opgespoord en bestreden

Barriere organen

• huid; stevige barriere, natuurlijke bacterien die indringers tegenwerken

• slijmvliezen in oa luchtwegen; afvoer deeltjes door hoesten en slikken

• darmen; belangrijk, hier wordt bepaald wat het lichaam in kan/mag en wat niet

• darmwand; bevat structuren die gespecialiseerd zijn in het herkennen van indringers

• peyerse platen; helpen bij trainen en activeren vh immuunsysteem in de darm

• microbioom; cruciale rol in regulatie vh immuunsysteem\, gezond draagt het bij aan de afweer, verstoord kan het bijdragen aan ziekte

Overige Organen

• Lever; verwerken en onschadelijk maken van stoffen, daarnaast maakt het bij ontstekingsprocessen eiwitten en signaalstoffen aan die betrokken zijn bij de afweer

• Longen; immuuncellen aanwezig die direct kunnen reageren op indringers

• Nieren; afvoer afvalstoffen

Immuunsysteem - Bloed; probleemherkenning diagnose en behandeling

transporteert witte bloedcellen en signaalstoffen

Probleemherkenning: Afwijkingen zichtbaar in het aantal witte bloedcellen (afwijkinge vd norm), dit kan wijzen op infecties, ontstekingen of stoornissen vh immuunsysteem

Diagnose: bloedonderzoek witte bloedcellen en ontstekingswaarden

Behandeling: afh van oorzaak; medicatiebij infecties of ondersteuning immuunsysteem via voeding en herstel

Immuunsysteem - Lymfestelsel; probleemherkenning diagnose en behandeling

2e transportsysteem naast het bloed, vervoerd vocht langs lymfeklieren en voert afvalstoffen af

Probleemherkenning: vergrote lymfeklieren

Diagnose: lichamelijk onderzoek, evt punctie of beeldvorming

Behandeling: afh van oorzaak van medicatie tot ondersteuning van afvoer & herstel

Immuunsysteem - Beenmerg; probleemherkenning diagnose en behandeling

waar immuuncellen worden aangemaakt

Probleemherkenning: tekort aan immuuncellen of afwijkende cellen

Diagnose: bloedonderszoek en beenmergonderzoek

Behandeling: afh van oorzaak, medicatie, ondersteunende therapie, soms intensief medische zorg

Immuunsysteem - Thymus; probleemherkenning diagnose en behandeling

ontwikkeling specifieke immuuncellen, mn T-lymfocyten

Probleemherkenning: auto-immuunziekten, verminderde afweer

Diagnose: indirect, gebaseerd op symptomen en aanvullende onderzoeken

Behandeling: reguleren immuunsysteem zowel regulier als via ondersteunende therapieen

Immuunsysteem - Lymfeklieren; probleemherkenning diagnose en behandeling

lymfeklieren - hier komen immuuncellen samen (controle) en wordt informatie verwerkt.

Probleemherkenning: Bij problemen kunnen klieren opzwellen doordat ze actief worden

Diagnose: palpatie, punctie of beeldvorming

Behandeling: afh van oorzaak antibiotica tot verdere diagnose bij verdenking van ernstige aandoeningen

Immuunsysteem - Milt; probleemherkenning diagnose en behandeling

• milt - controle vh bloed; oude/beschadigde cellen worden verwijderd en ziekteverwekkers worden opgespoord en bestreden; opslag van immuuncellen die direct kunnen reageren.

Probleemherkenning: Miltproblemen zoals tumoren of milttorsie komen relatief vaak voor

Diagnose: echografie en bloedonderzoek

Behandeling: vaak chirurgisch aangevuld met verdere therapie

Immuunsysteem - Huid; probleemherkenning diagnose en behandeling

• huid; stevige barriere, natuurlijke bacterien die indringers (bacterien, parasieten etc) tegenwerken

veelvoorkomende problemen: allergieen, infecties en ontstekingen

Diagnose: huidonderzoek en evt aanvullend onderzoek

Behandeling:medicatie, aanpassing voeding, en ondersteuning huidbarriere

Immuunsysteem - Slijmvliezen; probleemherkenning diagnose en behandeling

• slijmvliezen in luchtwegen ogen en mond; produceren slijm waarin bacterien en vuil worden opgevangen en afgevoerd
  luchtwegen: afvoer deeltjes door hoesten en slikken

Problemen: infecties

Diagnose:

Behandeling: afh van oorzaak, van medicatie tot ondersteuning weerstand

Immuunsysteem - Darmen; probleemherkenning diagnose en behandeling

• darmen; belangrijk, hier wordt bepaald wat het lichaam in kan/mag en wat niet. veel immuunactiviteit vindt plaats in de darmen, dus darmproblemen hangen vaak samen met immuunproblemen

Probleemherkenning:

Diagnose: ontlastingsonderzoek, bloedonderzoek, eliminatiedieet?

Behandeling: voeding en darmgezondheid, evt medicatie

Immuunsysteem - darmwand en peyerse platen; probleemherkenning diagnose en behandeling

• darmwand; bevat structuren die gespecialiseerd zijn in het herkennen van indringers

• peyerse platen; helpen bij trainen en activeren vh immuunsysteem in de darm

Probleemherkenning: overreacties zoals allergieen of chronische darmproblemen

Diagnose:

Behandeling:

Immuunsysteem - microbioom; probleemherkenning diagnose en behandeling

• microbioom; cruciale rol in regulatie vh immuunsysteem, gezond draagt het bij aan de afweer, verstoord kan het bijdragen aan ziekte

Probleemherkenning:

Diagnose:

Behandeling: voeding, vezels en ondersteuning darmflora

Immuunsysteem - Lever; probleemherkenning diagnose en behandeling

• Lever; verwerken en onschadelijk maken van stoffen, daarnaast maakt het bij ontstekingsprocessen eiwitten en signaalstoffen aan die betrokken zijn bij de afweer

Probleemherkenning: vage klachten als verminderde energie, spijsverteringsproblemen, of verminderde weerstand. immuunsysteem moet dan harder werken

Diagnose:

Behandeling:

Immuunsysteem - Longen; probleemherkenning diagnose en behandeling

• Longen; immuuncellen aanwezig die direct kunnen reageren op indringers

Probleemherkenning: hoesten, benauwdheid en terugkerende luchtweginfecties

Diagnose:

Behandeling:

Immuunsysteem - Nieren; probleemherkenning diagnose en behandeling

• Nieren; afvoer afvalstoffen;

Probleemherkenning: als de nieren niet goed werken blijven er teveel afvalstoffen in het lichaam, gevolg: vage klachten als verminderde eetlust, sloomheid, verminderde weerstand

Diagnose:

Behandeling:

Immuunsysteem - Zenuwstelsen en hormoonstelsel;rol in immuunreactie

probleemherkenning diagnose en behandeling

Systemen werken samen in bepalen hoe sterk en hoe lang een immuunreactie plaatsvindt.

Zenuwstelsel registreert prikkels (denk pijn, spanning, veranderingen omgeving, ziekte). Info wordt verwerkt

Hormoonstelsel vertaalt signalen naar lichamelijke reacties. Belangrijk hormoon: Cortisol (stresshormoon). Dit kan ontstekingsreacties tijdelijk onderdrukken ter prioritering vd stressituatie. Op korte termijn is dit goed en natuurlijk, bij langdurige stress raakt het immuunsysteem ontregeld

Probleemherkenning: gevoelig voor infecties, overactief/instabiel immuunsysteem met chronische ontstekingen/huidproblemen/darmklachten)

Diagnose:

Behandeling:

Immuunsysteem - verbinding hersenen-hormonen-immuunsysteem; naam; invloeden; probleemherkenning

Naam: darm-hersen-as

Invloeden: verandering in gedrag, spanningof omgeving

Probleemherkenning: terugkerende:

• diarree

• jeuk

• verminderde weerstand

• wisselende eetlust

Diagnose: uitsluiten van andere oorzaken; in combi met goed analyse van leefomgeving, gedrag en belasting vd hond

Behandeling: in veel gevallen gericht op herstellen van de balans, bijv door:

• aanpassingen leefomgeving

• vermindering stressprikkels

• creeren van voldoende rust en herstelmomenten

• voeding gericht op ondersteunen darm en stabiliseren energievoorziening

• aanvullend: ondersteunende therapie tbv ontspanning en regulatie

Immuunsysteem - immuungerelateerde aandoeningen; categorieen (3)

1. immuunsysteem wat te heftig reageert

2. systeem wat onvoldoende reageert

3. grijs gebied waarin het systeem ontregeld is

Immuunsysteem, immuungerelateerde aandoeningen - immuunsysteem wat te heftig reageert; symptomen en vormen (3), behandeling

Vormen

• intolerantie/allergieen op onschuldige zaken zoals bijv pollen, voeding, vlooienbeten; klachten als jeukhuidproblemen en ontstekingen

• chronische ontstekingen; ontstekingsreactie die bedoeld is om te herstellen blijft actief zonder nog aanwezige oorzaak waardoor schade aan het lichaam ontstaat

• auto-immuunziekten; immuunsysteem valt het eigen lichaam aan, bijv rode bloedcellen of huidcellen

Veelvoorkomende symptomen

• jeuk en huidproblemen

• terugkerende ontstekingen

• overgevoeligheid voor voeding en/of omgeving

Behandeling: gericht op afremmen en reguleren van vh immuunsysteem via medicatie en voeding

Immuunsysteem, Allergieen; symptomen en vormen (3), diagnose en behandeling

(meest voorkomende) Vormen:

• Atopie/omgevingsallergie

• voedselallergie

• vlooienbeetallergie

Symptomen (meest voorkomende):

• jeuk

• oorontstekingen

• huidproblemen

• likken en krabben

Diagnose:

• uitsluiten oorzaken (parasieten, infecties)

• eliminatiedieet

• allergietesten tav omgeving etc

Behandeling:

• jeukremmers (bijv Apoquel, Cytopoint)

• behandeling secundaire infecties

• evt allergie-immuuntherapie

Complementair:

• ondersteuning darmgezondheid

• omega 3 vetrzuren

• verminderen omgevingsbelasting

Immuunsysteem, Chronische ontsteking; symptomen, diagnose en behandeling

Ontstekingsreactie die actief blijft nadat de aanleiding verdwenen/minimaal is, bijv huid- of oorontsteking

Symptomen: roodheid, verdikking huid, terugkerende klachten

Diagnose: uitsluiten onderliggende oorzaken zoals allergie/infectie

Behandeling: behandelen onderliggende oorzaken; ontstekingsremmers;

Complementair:

• ondersteuning darmgezondheid

• Omega-3

Immuunsysteem, Auto-immuunziekten; probleemherkenning, diagnose en behandeling

Immuunsysteem valt lichaamseigen cellen aan, bijv rode bloedcellen, bloedplaatjes of de huid.

Probleemherkenning:

• sloomheid

• bleke slijmvliezen

• huidafwijkingen

• koorts

Diagnose: bloedonderzoek met evt specifieke testen afh van verdenking van oorzaak;

Behandeling: onderdrukken immuunsysteem met bijv Prednison

Complementair: ondersteunende voeding, stressreductie

Immuunsysteem, immuungerelateerde aandoeningen - systeem wat onvoldoende reageert; symptomen en vormen (3), behandeling

Lichaam is niet goed in staat om indringers te bestrijden (te zwak of overbelast bij bijv langdurige stress of verkeerde voeding)

Probleemherkenning:

• terugkerende infecties

• vaker ziek

• langzamer herstel

• gevoeliger voor bacterien, ook bij darmproblemen

• verminderde weerstand

• wisselende of chronische darmklachten

Diagnose:

Behandeling: ondersteuning en versterken vh systeem; aanpakken infecties of onderliggende oorzaken

Complementair: voeding, darmgezondheid, leefomgeving, stressreductie

Immuunsysteem, terugkerende infecties; probleemherkenning, diagnose en behandeling

het lichaam is minder goed in staat om indringers te bestrijden, bijv luchtweginfecties, huidinfecties en urineweginfecties.

Probleemherkenning/symptomen:

• regelematig ziek

• langzaam herstel

• terugkerende klachten

Diagnose: bloedonderzoek, evt kweek urine tav uitsluiting bacteriele infecties en onderliggende oorzaken

Behandeling: bestijding infectie mbv antibiotica en evt bestijding onderliggende oorzaken

Complementair: aanpassen voeding, ondersteunen darmflora en reduceren stress

Immuunsysteem, Verminderde darmweerstand; probleemherkenning, diagnose en behandeling

Darmbarriere en lokale afweer functioneren niet goed.

Probleemherkenning/symptomen:

• diarree

• braken

• slechte opname voedingsstoffen

Diagnose: bloed- en ontlastingsonderzoek

Behandeling: dieetmaatregelen en afh vd oorzaak, passende medicatie

Complementair: darmgezondheid/herstel mbv pre/probiotica, vezels en evt licht verteerbare voeding

Immuunsysteem, immuungerelateerde aandoeningen - grijs gebied waarin het systeem ontregeld is; symptomen en vormen (3), behandeling

Systeem reageert soms te heftig en soms onvoldoende.

Probleemherkenning/symptomen: wisselende klachten die moeilijk te plaatsen zijn, bijv jeuk, verminderde weerstand en darmproblemen

Diagnose: oorzaak vaak een combinatie van factoren zoals voeding, stress en verstoorde darmflora.

Behandeling: vooral herstellen van balans en regulatie

Complementair:

Immuunsysteem, IBS; probleemherkenning, diagnose en behandeling

Chronische ontsteking vd darm met overmatige reactie vh immuunsysteem op prikkels

Probleemherkenning/symptomen:

• chronische diarree

• braken

• gewichtsverlies

Diagnose: uitsluiten andere oorzaken, echo, soms biopt uit de darmen

Behandeling: aanpassen voeding, ontstekingsremmers en immuunremmers

Complementair: herstellen darm microbioom

Immuunsysteem, Voedselintolerantie; probleemherkenning, diagnose en behandeling

verstoring darmflora of reactie op voeding zonder echte allergie/zonder betrokkenheid immuunsysteem

Probleemherkenning/symptomen:

• winderigheid

• wisselende ontlasting

• buikklachten

Diagnose: verkrijgen goed beeld

Behandeling: aanpassen voeding via bij voorkeur eliminatiedieet

Complementair: herstel darmflora

Immuunsysteem, algemene immuunontregeling; probleemherkenning, diagnose en behandeling

wisselend en onvoorspelbaar immuunsysteem

Probleemherkenning/symptomen:

• afwisselend jeuk

• darmproblemen

• terugkerende klachten zonder duidelijke oorzaak

• verminderde weerstand

Diagnose: uitluiten andere aandoeningen, analyseren leefstijl en voeding

Behandeling: symptoombestrijding

Complementair: stressreductie, en verbeteren darmflora en voeding

Immuunsysteem - vaccinatie; wat en waarom

Wat: manier om immuunsysteem vd hond voor te bereiden op een infectie zonder dat de hond ziek hoeft te worden (gecontroleerde training voor het immuunsysteem)

Waarom:

• voorkomen van ziekte

• verminderen vd ernst van de ziekte

• opbouwen van langdurige bescherming

Immuunsysteem - vaccinatie; hoe werkt het, stappen (6)

• een onschadelijke vorm van een ziekteverwekker geintroduceerd (verzwakt/inactief virus, incomplete bacterie)

• aangeboren immuunsysteem reageert (snel maar algemeen)

• verworven immuunsysteem maakt specifieke immuuncellen aan die gericht zijn op deze specifieke indringer.

• daarnaast worden antistoffen geproduceerd, eiwitten die zich binden aan de ziekteverwekkers en helpen met het opruimen er van.

• na de 1e reactie blijven er geheugencellen achter die de indringer onthouden

• bij een volgende blootstelling reageren deze geheugencellen sneller en krachtiger

Immuunsysteem - vaccinatie; verschil 1e en vervolgvaccinatie

1e vaccinatie: primaire respons, deze is traag.

Vervolgvaccinatie: secundaire respons, sneller en krachtiger omdat het lichaam de indringer (her)kent. Dit is ook de reden dat pups meerdere vaccinaties krijgen

Immuunsysteem - vaccinatie; tegen welke ziektes vaccineren we (6)

Belangrijke en potentieel ernstige infectieziekten:

• Hondenziekte (canine distemper)

• Parvovirus

• Hepatitis (Adenovirus)

Tevens aanvullende vaccinaties afhankelijk van leefomgeving en risico:

• Leptospirose

• Kennelhoest (Bordetella en Parainfluenza)

• Rabies (verplicht bij reizen)

Immuunsysteem - vaccinatie; wat is titerbepaling en hoe werkt het en voor welke ziekten

Methode om te meten of een hond (nog) voldoende bescherming heeft tegen bepaalde ziekten adhv de hoeveelheid antistoffen in het bloed. Hierdoor hoeft er alleen gevaccineerd te worden indien echt nodig

Hoe: bloed afname, de bloedtest bestaat uit een reactie tussen antistoffen in het bloed en antigenen (onderdeel ziekteverwekker). Bij voldoende antistoffen binden deeze aan de antigenen en ontstaat er een zichtbare reactie. De test meet niet de het virus, maar de reactie vh immuunsysteem op het virus

Titerbepaling is vooral betrouwbaar voor de core-vaccinaties (parvo, distemper, hepatitis)

Immuunsysteem - vaccinatie; correcte uitvoering titerbepaling

1. afname bloed

2. scheiden van serum indien nodig

3. uitvoeren test volgens protocol

4. aflezen uitslag binnen de juiste tijd

Belangrijk:

• werk schoon en volgens protocol

• lees de test op het juiste moment af

• interpreteer de uitslag correct (positief/negatief en ook de sterkte)

Signaal/communicatiestofje van het immuunsysteem; hoe heet deze

De communicatie binnen het immuunsysteem verloopt via speciale signaalstoffen, ook wel cytokinen genoemd.