Thema 1: Erfelijkheid

Wat bevat DNA?

Bevat al onze erfelijke info

Welke vorm heeft DNA?

Heeft de vorm van een dubbele helix !!

Chromosoom

Het DNA wordt gespiraliseerd tot een chromosoom om compacter te zijn

Een gen =

Een stuk DNA dat de unieke code voor één kenmerk bevat

1

chromosoom

2

DNA

3

gen

Hoeveel chromosomen hebben lichaamscellen?

46 chromosomen

Hoeveel chromosomen hebben voorplantingscellen?

23 chromosomen

Als de kernen van een eicel en een zaadcel versmelten, vormen ze een …

bevruchte eicel met 46 chromosomen

Bevruchte eicel bevat …

50% DNA van de biologische moeder en 50% DNA van de biologische vader

1

Zaadcel (23 chromosomen)

2

Eicel (23 chromosomen)

3

Bevruchte eicel (46 chromosomen)

1

Chromosoom

2

DNA (helix)

3

gen

1

gen

2

DNA

Voorbeelden van lichaamscellen:

Spiercel, huidcel, haarcel

Voortplantingscellen die bestaan:

Zaadcel en eicel

Orden van klein naar groot: chromosoom - DNA - cel

DNA (kleinste) - chromosoom (groter) - cel (grootste)

Welke van deze 2 figuren is van de vrouw en wrm?

Fig A: Vrouw, want de geslachtshormonen hebben dezelfde grootte: XX

Verschil tussen een X-chromosoom en een Y-chromosoom:

X-chromosoom is langer dan het Y-chromosoom

• Alle dochtercellen zijn identiek

• Er zijn 46 chromosomen per dochtercel

• Het aantal cellen gaat per deling van 1 naar 2 cellen

• Een nieuwe cel kan opnieuw delen

• Er worden lichaamscellen gecreëerd

• Het doel is groei en herstel

• Alle dochtercellen zijn verschillend

• Er zijn 23 chromosomen per dochtercel

• Het aantal cellen gaat per deling van 1 naar 4 cellen

• Een nieuwe cel kan niet meer delen

• Er worden voortplantingscellen gecreëerd

• Het doel is voortplanting

Hoe gaat het van DNA naar kenmerken?

• Een gen: wordt overgeschreven naar een gekopieerde code

• De gekopieerde code: word vertaald naar een kenmerk van de mens

Het genotype =

= de genetische info zoals ze in de chromosomen te vinden is

Bv. GCTAAACT

Het fenotype =

= het geheel van de waarneembare kenmerken van een individu

Bv. GTAAAGC → GCTA = haarkleur (haarkleur is dan het waarneembare kenmerk)

Mutaties of genotypische veranderingen =

onomkeerbare wijzigingen in het DNA

Soorten mutaties

1. Erfelijke mutaties:

• zijn aanwezig van bij de geboorte

  • Bv. albinisme, dwerggroei

2. Andere mutaties:

• vinden plaats onder invloed van specifieke omgevingsfactoren

  • Bv. huidkanker door uv-straling

Modificaties of fenotypische veranderingen =

omkeerbare wijzigingen van het fenotype onder invloed van de omgeving

Bv. gekleurd haar, rechte tanden door beugel

Omgevingsfactoren…

kunnen fenotypische maar ook genotypische veranderingen veroorzaken

Nature versus Nurture =

de complexe interactie tussen het DNA en de omgevingsfactoren

Nature =

wat er vastligt in ons DNA

Nurture =

de invloed van omgevingsfactoren op onze kenmerken

De overgrote meerderheid van eigenschappen zijn het resultaat van …

complexe interacties tussen genen en omgeving.