kontrola spolecza jej srodki i systemy

Kontrola społeczna-najszersze i najstarsze rozumienie w socjologii

Wszelkie mechanizmy uruchamiające a niekiedy wymuszające współdziałanie ludzi, które sluzy utrzymaniu porządku społecznego

Przemoc fizyczna- środek kontroli społecznej

Najstarszy, najbardziej ostateczny środek. Stosowana przez państwo (wojsko,policja) w sytuacjach skrajnych. Fundament porządku publicznego.

Środki kontroli Polityczno prawne

Sformalizowany system kar i nagród zapisany w prawie (mandaty,wyroki,podatki). Wymusza zachowania pod groźbą sankcji oficjalnej.

Środki kontroli Ekonomiczne

Kontrola po przez portfel. Uzależnienie przeżycia jednostki od posłuszeństwa regułom rynku/korporacji.

Sankcje: groźba utrarty pracy, degradacja zawodowa, grzywny

Nieformalne środki kontroli (środowiskowe)

Ośmieszenie’, pomówienie i plotka

Narzędzia grup pierwotnych i społeczności lokalnych. Lek przed drwina dyscyplinuje często skuteczniej niż prawo.

Perswazja

Przekonywanie, edukowanie i manipulowanie symbolami. Cel: dobrowolne przyjęcie norm grupy przez jednostkę i ich internalizacja.

Ostracyzm

Jedna z najdotkliwszych kar. Polega na wykluczeniu z grupy, zerwaniu kontaktów i traktowaniu jednostki jak „powietrze”. Druzgocąca psychicznie.

Znaczenie kolejności środków kontroli (kręgi koncentryczne wokół jednostki).

Krąg zewnętrzny: Prawo i przemoc (rzadkie, ale najsilniejsze rażenie).

Krąg średni: Praca i ekonomia (codzienna dyscyplina).

Krąg najbliższy: Rodzina, przyjaciele, plotka (najsilniejsza kontrola emocjonalna).

System polityczno-prawny kontroli społecznej wg B. Szackiej.

Najbardziej zewnętrzny, sformalizowany, oficjalny. Oparty na literze prawa i aparacie przymusu państwa (sądy, policja). Rejestruje jednostkę od narodzin do śmierci. Sankcje: więzienie, grzywny.

System moralności, obyczaju i zwyczaju wg B. Szackiej.

Przenika całe życie, działa od wewnątrz (sumienie) i przez otoczenie. Złamanie moralności grozi poczuciem winy/potępieniem. Złamanie obyczaju/zwyczaju (niepisany kodeks, np. ubiór) grozi ośmieszeniem.

System zawodowy kontroli społecznej wg B. Szackiej.

Wynika z hierarchii i zależności ekonomicznej w pracy. Wymusza przestrzeganie regulaminów i etyki zawodowej. Sankcje: degradacja, zwolnienie, utrata reputacji.

Krąg przyjaciół i znajomych jako system kontroli wg B. Szackiej.

Kontrola nieformalna, oparta na potrzebie akceptacji. Narzędzia: plotka, opinia, ośmieszenie. Sankcje: ostracyzm (wykluczenie z towarzystwa), utrata zaufania.

Rodzina jako system kontroli społecznej wg B. Szackiej.

Najwęższy, najwcześniejszy (socjalizacja) i najsilniejszy krąg (grupa pierwotna). Nacisk emocjonalny: miłość, lojalność, szantaż emocjonalny. Sankcje: konflikty, zerwanie więzi, zawód najbliższych.

Kluczowy wniosek Szackiej dot. nakładania się systemów kontroli.

Jednostka tkwi w centrum wszystkich kręgów jednocześnie. Oszukanie prawa (kręgu zewnętrznego) nie zwalnia z presji szefa, moralności czy rodziny. Całkowita wolność od kontroli jest niemożliwa.