15.Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti: Ekonomi ve Sanat

Bu flashcard seti, Osmanlı Devleti'nin ekonomik kavramları, vergi sistemi, ticari teşkilatları ve sanat dallarını kapsayan kapsamlı bir çalışma setidir.

İaşecilik (Provizyonizm)

Halkın refahı ve mutluluğu için piyasalarda arzu edilen kalitede, ucuz fiyata ve yeteri kadar mal bulundurulması ilkesidir.

Gelenekçilik

Üretimin ne kadar ve nasıl olacağı ile malların topluma nasıl ulaştırılacağı ile ilgili olan ekonomik ilkedir.

Fiskalizm

Devlet gelirlerinin en üst düzeye çıkarılması, giderlerinin ise en alt düzeye indirilmesini hedefleyen iktisadi bir düzen.

Merkantilizm

15. ve 16. yüzyıl Avrupa'sında ortaya çıkan ve zenginliğin kaynağının altın ile gümüş olduğu temeline dayanan ekonomik sistem.

Narh Sistemi

Devletin fiyatlara eksik rekabet şartlarından dolayı müdahale ederek alt ve üst fiyat limitleri belirlemesidir.

Lonca Teşkilatı

Osmanlı Devleti'nde esnaf ve sanatkarın mesleklerini yürütmek, denetlemek ve dayanışmak amacıyla kurduğu, gayrimüslimlerin de yer alabildiği teşkilat.

Yiğitbaşı

Lonca teşkilatı içerisinde esnafın güvenliğinden ve düzeninden sorumlu olan görevlidir.

Kethüda (Kahya)

Esnaf ile devlet veya esnaf ile halk arasındaki ilişkileri düzenleyen lonca görevlisidir.

Pir veya Şeyh

Lonca teşkilatının başında bulunan en yetkili dini ve mesleki lider.

Derbent Teşkilatı

Yol ve geçitlerin bakım, onarımını yapan, güvenliğini sağlayan ve bunların karşılığında vergi toplayan teşkilat.

Ehli Hiref (Ehli Hilfet)

Osmanlı Devleti'nde kuyumcu, nalbur, marangoz gibi küçük esnafların üye olduğu sanatkar birliği.

Menzil Teşkilatı

Kervanlar arası haberleşmeyi ve taşıma güvenliğini sağlayan, mesafeye dayalı haberleşme ve lojistik ağıdır.

Mekkari Taifesi

At, eşek, deve ve katır gibi hayvanlarla yük taşıma işini ticari bir meslek olarak yapan ulaştırma grubudur.

Gedik Hakkı

Osmanlı Devleti'nde bir iş yeri açmak için belediyeden veya yetkili kurumdan alınan işletme ruhsatı.

Ehli Hibre

Malın kalitesini kontrol eden ve fiyat belirlenirken (Narh) görüşüne başvurulan işin ehli uzman görevli.

Bezirgan

Osmanlı Devleti'nde ticaretle uğraşan büyük tüccarlara verilen unvandır.

Muhtesip

Çarşı ve pazarı denetleyen, tartı ve ölçü aletlerini kontrol eden ve belediye işlerini yürüten görevli.

Öşür Vergisi

Müslümanlardan ürettikleri toprak ürünleri üzerinden alınan $\frac{1}{10}$ oranındaki ürün vergisidir.

Haraç Vergisi

Gayrimüslimlerden ürettikleri ürünler üzerinden alınan $\frac{2}{10}$ oranındaki toprak ürünü vergisidir.

Cizye Vergisi

Gayrimüslim erkeklerin askerlik yapmamaları karşılığında devlete ödedikleri kelle veya kafa vergisidir.

Zekat

Müslümanların elde ettikleri gelirler (deniz ürünleri, madenler, ticari kâr vb.) üzerinden ödedikleri $\frac{1}{40}$ oranındaki dini yükümlülük.

Anam (Adet-i Ağnam)

Osmanlı Devleti'nde küçükbaş hayvan sahiplerinden hayvan başına alınan vergi.

Avarız Vergisi

Savaş, deprem, sel gibi olağanüstü durumlarda halktan toplanan ve zamanla kalıcı hale gelen vergidir.

Baç Vergisi

Osmanlı Devleti'nde alınan ilk vergi olup, pazar yerlerinden toplanan bir ticaret vergisidir.

Çift-Hane

Bir köylünün devlete ait bir çift öküzün sürebileceği kadar toprağı sürmesi karşılığında ödediği vergi.

Çiftbozan

Toprağını mazeretsiz olarak üst üste iki veya üç yıl boyunca ekmeyen köylüden alınan ceza vergisidir.

İltizam Sistemi

Devletin vergi gelirlerini ihale yoluyla belirli bir süreliğine (mültezimlere) peşin olarak satması.

İspenç Vergisi

Osmanlı Devleti'ndeki gayrimüslim tebaanın ödediği toprağa dayalı arazi vergisidir.

İmdadiyye-i Seferiye

Savaş zamanında ordunun masraflarını karşılamak amacıyla halktan toplanan yardım mahiyetindeki vergi.

İmdadiyye-i Hazariye

Barış zamanında ordu hazırlıkları ve kale onarımları gibi işler için toplanan vergidir.

İzni Sefine

Osmanlı Devleti'nde boğazlardan geçen yabancı bayraklı gemilerden alınan geçiş vergisi.

Kapan Hamamı (Kapan)

Şehre gelen un, bal, yağ ve hububat gibi malların toplandığı, tartıldığı ve esnafa dağıtıldığı toptancı hali.

Bedesten

Kıymetli malların, mücevherlerin ve lüks kumaşların alınıp satıldığı, güvenlikli ve kapalı çarşı yapısı.

Sikke-i Hasene (Sultani)

Fatih Sultan Mehmet döneminde basılan ve Osmanlı'nın gücünü simgeleyen altın para.

Kaime

Sultan Abdülmecid döneminde basılan ve Osmanlı Devleti’nin ilk kağıt parası olan ödeme aracı.

Bank-ı Dersaadet

1845 yılında Galatalı bankerler tarafından kurulan Osmanlı Devleti'ndeki ilk bankacılık kurumudur.

Bank-ı Osmani (Bank-ı Şahane-i Osmani)

Osmanlı Devleti adına para basma yetkisine sahip İngiliz sermayeli bankadır.

Memleket Sandıkları

Mithat Paşa tarafından kurulan ve çiftçiye uygun kredi sağlamayı hedefleyen, Ziraat Bankası'nın temelini oluşturan yapıdır.

Mimar Sinan'ın Çıraklık Eseri

Mimar Sinan'ın kendi ifadesiyle çıraklık dönemine ait olduğunu belirttiği Şehzade Camii.

Mimar Sinan'ın Kalfalık Eseri

Mimar Sinan'ın kalfalık döneminde inşa ettiği ve İstanbul'da bulunan Süleymaniye Camii.

Mimar Sinan'ın Ustalık Eseri

Edirne'de bulunan ve bugün UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Selimiye Camii.

Sultanahmet Camii

Mimar Sedefkar Mehmet Ağa tarafından yapılan, Osmanlı'nın ilk altı minareli camisidir (Blue Mosque).

Nur-u Osmaniye Camii

Barok ve Rokoko gibi batı tarzı mimari akımların etkisiyle İstanbul'da inşa edilen ilk Osmanlı camisi.

Hattatların Kıblesi (Kıbletü'l Hattatin)

Osmanlı'nın en büyük hat sanatçılarından biri olan Amasyalı Şeyh Hamdullah'a verilen unvan.

Minyatür Sanatı

Perspektif kurallarına tam uyulmadan, olayların ve kişilerin kağıt üzerinde küçültülerek betimlendiği tasvir sanatıdır.

Gül Koklayan Fatih

Nakkaş Sinan Bey tarafından yapılan ve minyatür sanatını portre tarzına yaklaştıran ünlü eser.

Tezhip

Arapça 'zeheb' (altın) kelimesinden gelen, yazma eserleri altın yaldız ve boya ile süsleme sanatıdır.

Osman Hamdi Bey

Osmanlı'nın ilk müzecisi, arkeoloğu ve 'Kaplumbağa Terbiyecisi' tablosunun dünyaca ünlü ressamıdır.

Suzi Dilara Makamı

Türk müziğine büyük katkıları olan Osmanlı padişahı III. Selim tarafından bulunan müzik makamı.

Kemankeş

Osmanlı Devleti'nde profesyonel olarak okçuluk sporuyla uğraşan kişilere verilen isim.