Aardrijkskunde: De Aarde, de Maan en de Atmosfeer

Deze flashcards behandelen de kernbegrippen van aardrijkskunde hoofdstuk 6 tot en met 8 en hoofdstuk 1 tot en met 4, inclusief de bewegingen van de aarde en maan, satellieten, atmosferische structuren en weerfenomenen.

Aardrevolutie

De beweging van de aarde in een elliptische baan rond de zon, die een totale duur heeft van $365$ dagen, $5$ uur en $48$ minuten.

Analemma

Het lusvormige patroon van de schijnbeweging van de zon aan de hemel, vastgesteld op hetzelfde tijdstip op verschillende dagen gedurende een jaar.

Zomerzonnewende (Zomersolstitium)

Het moment op $21$ juni waarbij de zon het hoogst aan de hemel staat en loodrecht invalt op de Kreeftskeerkring, wat resulteert in de langste dag op het noordelijk halfrond.

Equinox (Nachtevening)

Het tijdstip ($21$ maart of $23$ september) waarop de zon precies in het oosten opkomt, in het westen ondergaat en loodrecht op de evenaar staat, waardoor dag en nacht overal ter wereld ongeveer even lang zijn.

Winterzonnewende (Wintersolstitium)

Het moment op $22$ december waarbij de zon het laagst aan de hemel blijft en loodrecht invalt op de Steenbokskeerkring, wat de kortste dag op het noordelijk halfrond markeert.

Culminatiehoogte

De maximale hoogte die de zon op één dag boven de horizon bereikt.

Aphelium

Het punt in de aardbaan waar de aarde het verst verwijderd is van de zon en een trage snelheid heeft.

Perihelium

Het punt in de aardbaan waar de aarde het dichtst bij de zon staat en een snellere snelheid rond de zon heeft.

Schrikkeljaar

Een jaar met een extra dag die elke $4$ jaar wordt toegevoegd om het verschil van ongeveer $6$ uur per jaar in de aardrevolutie te compenseren.

Zenit

De stand waarbij de zon loodrecht boven een punt op aarde staat; dit gebeurt tweemaal per jaar in de tropen.

Polaire gordel

De zone tussen de pool en de poolcirkel waar de zon altijd laag boven de horizon staat en waar fenomenen zoals de pooldag en poolnacht voorkomen.

Middelbreedtengordel

De zones tussen de keerkring en de poolcirkel gekenmerkt door vier seizoenen door de steeds wijzigende culminatiehoogte van de zon.

Siderische omwentelingstijd

De tijd die de maan nodig heeft om een gelijke positie ten opzichte van de sterren in te nemen, wat gelijk staat aan $27,3$ dagen.

Synodische omwentelingstijd

De tijd tussen twee opeenvolgende volle manen, wat gemiddeld $29,5$ dagen duurt.

Springtij

Een getijde dat tweemaal per maand voorkomt wanneer de maan en zon op één lijn staan, wat zorgt voor een extra hoog hoogtij.

Doodtij

Een getijde dat tweemaal per maand voorkomt wanneer de hoek tussen de maan en zon $90^{\circ}$ is, resulterend in een zeer lage vloed.

Umbra

De kernschaduw of slagschaduw tijdens een eclips waar volledige duisternis heerst.

Penumbra

De zone van gedeeltelijke verduistering tijdens een eclips.

Geostationaire satellieten

Satellieten op een hoogte van ongeveer $36\,000\,km$ die synchroon met de aarde draaien en daardoor een vaste positie boven het aardoppervlak behouden.

Polaire satellieten

Satellieten op een hoogte van ongeveer $800\,km$ die van pool naar pool vliegen en door hun geringe afstand een hoge resolutie bieden voor observatie.

SpaceX Starlink

Een netwerk van satellieten die laag rond de aarde vliegen om overal ter wereld internetbereik te bieden.

Luchtdruk

De druk die de lucht door haar gewicht uitoefent op een bepaald oppervlak, met een gemiddelde waarde van $1013\,hPa$ op aarde.

Troposfeer

De onderste laag van de atmosfeer ($0-10\,km$) waar de temperatuur daalt met de hoogte en waarin het weer zich afspeelt.

Stratosfeer

De atmosferische laag van $10-50\,km$ hoogte waarin de ozonlaag zich bevindt en de temperatuur stijgt met de hoogte.

Thermosfeer

De laag van $85-500\,km$ waar de Aurora Borealis ontstaat en radiogolven worden teruggekaatst.

Albedo

De $30\%$ van de zonnestraling die rechtstreeks wordt teruggekaatst door wolken, oceanen, sneeuw of ijs.

Thermohaliene circulatie

De oceaanstroming die ontstaat door variaties in dichtheid als gevolg van verschillen in temperatuur en zoutgehalte.

Temperatuurinversie

Een situatie waarbij het op grotere hoogte warmer is dan in het dal, vaak gepaard gaand met wolkenvorming beneden in het dal.

Dauwpunt

De temperatuur waarop waterdamp in de lucht condenseert tot vloeibaar water omdat de lucht verzadigd is.

Coalescentie

Het proces waarbij vallende regendruppels andere kleine druppels meenemen en zo groter worden.

Isobaren

Lijnen op een weerkaart die punten met een gelijke atmosferische druk verbinden.

Anticyclonen

Gebieden met hoge druk (meer dan $1013\,hPa$) waar koude, zware lucht daalt, wat meestal leidt tot droog weer met weinig wolken.

Cyclonen (Depressies)

Gebieden met lage druk (minder dan $1013\,hPa$) waar warme, lichte lucht stijgt en afkoelt, wat leidt tot condensatie en neerslag.

Corioliseffect

De afbuiging van bewegende lucht en water die ontstaat door de draaiing van de aarde.

Passaten

Dominante winden die ontstaan door het corioliseffect en richting de lagedrukgebieden waaien.

Front

De plaats waar twee luchtmassa's met een verschillende temperatuur elkaar ontmoeten.

Occlusiefront

Een front dat ontstaat wanneer een snel bewegend koufront een traag bewegend warmtefront inhaalt, wat vaak gepaard gaat met regen en onweer.