HS9: bias, confounding

4 hoekstenen van elke studie

* interne validiteit → systematische fouten gemaakt?
* precisie → random fouten gemaakt?
* oorzakelijke verbanden/causaliteit?
* externe validiteit → generaliseerbaar?

Tot wat kunnen random errors leiden?

Niet precieze resultaten

Tot wat kunnen systematische errors leiden?

Verkeerde conclusies

Wat is confounding?

Afkomstig van echte causale effecten

Het samen voorkomen van factoren

Geassocieerd met outcome en exposure

* Positieve: gedeeltelijk / volledig verantwoordelijk voor associatie
* Negatieve: gaat bestaande associatie verdoezelen / onderschatting

vb.: studie vindt dat overmatig alcohol gebruik leidt tot meer longkanker, eigenlijk gaan alcoholiekers ook vaak roken → dit is de echte oorzaak

Types van bias

* information bias

fouten in meten van exposure of outcome
* selection bias

wanneer associatie tussen exposure en outcome verschilt tussen deelnemers van de studie en personen buiten de studie
* recall bias
* diagnostische bias
* participation bias
* expectation bias

X ray van rokerslongen zal grondiger bekeken worden dan van niet roker

Voor -en nadelen van verschillende observationele studiedesigns

Wat is reverse causation?

Wanneer een gevolg van de outcome als exposure wordt gezien

vb.: dieetaanpassing bij keelkanker

Wat is een covariaat?

Heeft een associatie met de outcome

Verschil tussen bias en confounding?

Bias: associatie creëren die niet waar zijn

Confounding: associatie beschrijven die waar is maar misleidend

\

Hoe omgaan met confounders?

Voor start van de studie

* randomisatie
* restrictie: enkel participanten die gelijk zijn voor een variabele
* matching

Na start

* stratifiëring: aparte analyse voor confounders
* multivariabele statistische modellen

Hoe omgaan met random errors?

* p waarden
* probabiliteit dat het geobserveerde verschil niet puur toeval is
* 95% confidentie intervallen
* probabiliteit dat het echte effect binnen het interval ligt = 95%
* 100x puntestimatie zal in 95% van de gevallen in het confidentie interval liggen
* statistisch significant indien geen 1 in interval

\

Oorzaken van random errors

* kleine sample size
* multiple testing