Biochemie- deel II: DNA/RNA

DNA voluit

Desoxyribonucleïnezuur

RNA

Ribonucleïnezuur

Nucleïnezuren:

ketenvormige macromoleculen opgebouwd uit nucleotiden

teken een nucleotide van een DNA-streng + uit welke onderdelen is het opgebouwd:

fosfaatgroep op C5+ bèta-D-2-deoxyribose (een pentosesuiker) + een base (thymine, adenine, guanine, cytosine) op C1

vrije hydroxylgroep op C3

teken een nucleotide van een RNA-streng + uit welke onderdelen is het opgebouwd:

fosfaatgroep op C5 + bèta-D-ribose (een pentosesuiker) + een base (adenine, guanine, cytosine, uracil) op C1

vrije hydroxylgroep op C3

soort binding tussen het suiker en base in een nucleotide/nucleoside:

een glycosidische binding: een covalente binding tussen een koolhydraat (een suiker) en een andere molecule dat al dan niet een koolhydraat is. De binding wordt gevormd tussen het hemi-acetaal/hemiketaal van het koolhydraat en een alcoholgroep van de andere molecule.

hydrolysereactie zorgt voor binding (afsplitsing van water)

wat is een nucleoside?

een (deoxy)ribose + een base, verbonden via glycosidische binding (nucleotide zonder fosfaatgroep)

nucleotiden hebben een sterke adsorptie van UV-licht bij welke golflengte?

260-280nm

Hoe komen pyrimidines en purines vrij voor in de cel?

Onder de vorm van NDP’s en NTP’s in complex met Mg2+

Functies van nucleotiden

• energieoverdracht in de cel (NTP)

• het zijn energierijke dragers van bouwsteenmoleculen (NTP

• het zijn precursoren van mononucleotiden (NTP’s en dNTP’s) en zijn essentieel voor de opbouw van DNA/RNA

• het zijn componenten van co-enzymen/ cofactoren (zoals NAD en FAD)

• boodschappermoleculen

Cyclische nucleotiden: welke + functie

cAMP en cGMP

• signaalmoleculen

• regulatoren van cellulair metabolisme en reproductie

Hoe zijn nucleotiden aan elkaar gebonden?

via een fosfodiësterbinding tussen de fosfaatgroep van de ene nucleotide en de vrije hydroxylgroep op C3 van het suiker van de andere nucleotide (door een condensatiereactie)

Fosfodiësterbinding: een relatief sterke covalente binding tussen een fosfaatgroep en twee hydroxylgroepen van verschillende koolhydraatgroepen

wat zijn nucleasen?

enzymen die polynucleotiden afbreken, de enzymen knippen de fosfodiësterbinding stuk

Waarom is DNA/RNA een polyelektroliet?

DNA/RNA heeft vele kleiner negatieve ladingen aan de fosfaatgroepen

teken de H-bruggen tussen adenine en thymine

teken de H-bruggen tussen cytosine en guanine

types RNA (van meest aanwezig naar minst aanwezig):

rRNA > tRNA>mRNA > microRNA

Wat zijn ribonucleasen

een specifiek soort nuclease-enzym die enkel RNA-ketens afbreekt

Wat zijn topo-isomoren

moleculen met dezelfde chemische samenstelling en structuur maar met een andere ruimtelijke opvouwing

wat is de hyperchromiciteit van DNA/ RNA

bij de denaturatie neemt de UV-absorptie toe

Functie nucleïnezuren:

DNA:

• in de nucleus van de cel

• draagt informatie voor eiwitvorming, deze info wordt getranscripteerd (zodat DNA in de nucleus kan blijven)

RNA:

• komt voor in alle delen van de cel

• noodzakelijk voor de eiwitsynthese (translatie)

Wat is het centraal dogma?

dit is de basisregel die beschrijft hoe genetische informatie in een cel stroomt

DNA (doet aan replicatie en maakt een kopie van zichzelf) -(transcriptie)→ mRNA - (translatie)→ eiwit