Biogene, kjemiske og vulkanoklastikse sedimnter

Korleis dannes kalkstein?

Nokre dannnes i kontinentalmiljø og nokre ved kjemiske reaksjone, mesteparten er eit resultat av biokjemiske prosessar i gruntmarint miljø

Kva består kalskstein av?

Hovudsakleg av (>50%) kalsiumkarbonat (CaCO3), består også av andre elementer som Mg og Fe

Kva er det vanlegaste karbonatmineralet?

Kalsitt

Aragonitt (anna krystallstruktur)

Korleis skiller ein dolomitt frå kalsitt og aragonitt?

Dolomitt reagerar ikkje med fortynna HCl

Kva er dolomitt?

Kalsium- magmesium karbonat (CaMg(CO3)2)(mineral)

Dolomitt er også ein bergart=> blir kalla domlostein

Kva er Sideritt?

Jern karbonat ( FeCO3)

Kva er karbonsyklusen?

Karbon: hav-land-atmosfære

CO2+H2O=H2CO3 ( karbonsyre)

* CO2 frå atmosfæren, reagerer med regnvatn, gir karbonsyre som oppløyses i havvatn. Karbonsyre kan videre reagere med Ca^2+/Mg^2+ i havet

\
kva er dei ikkje biogene bestanddeler i kalkstein?

Ooider ( >2mm)

* sfæriske partikler av kalsiumkarbonat
* konsetntriske lag
* anntas å være dannet ved utfelling rundt ein kjerne
* opptrer i gruntmarint miljø, kjemisk utfelling i varmt vatn

psoider (>2mm)

* mer irregulære, ellers like

Faecal pellets( peloid)

* mangler konsentrisk struktur

Intraklaster

* delvis litifisert erosjonsprodukt

\

Kva er evaporittmineraler?

Mineraler dannet ved utfelling etter kvart som desse konsentretres i havvatn på grunn av fordamping

Kva er dei mest vanlege iona som er løyst i havvatn?

Cl-, Na+, SO4^2-, Ca^2+, K^+

\
kva slags evaporittmineral forekommer mest i den sedimentære lagrekka?

\
Kalsiumsulfat i form av gips(CaSO42H2O) eller anhydritt (CaSO4)

Kva er chert?

Mikrokrystalin kvarts. Kan dannes som primær sediment eller ved diagnetiske prosessar

\
jaspis- chert som innheld hematitt

\
Kva er sedimentær fosfat?

Kalsiumfosfat opptrer i eruptive bergarter som mineralet apatitt

Sedimentære bergarter med 5-35% fosfat(P2O5) kalles fosforitt

Kva er sedimnetær jernstein?

Jern finst i små til moderate mengder i nesten alle avsetninger

Sedimentære bergarter som inneheld mins 15% jern kalles jernstein eller jernformasjoner

Nemn nokre jernmineraler i sedimenter

Megnetitt (Fe3O4)-svart

Hematitt (Fe2O3)- mest vanleg jernoksyd, raud til svart farge

Pyritt(FeS)- vanleg jernsulfidmineral

Kva er banded iron formations

Frå prekambrium

Sedimentær bergart som består av laminerte eller tynne lag av hematittrike sedimenter i veksling med andre avsetninger, ofte siltstein eller chert

Troligt dannet på kontinentalhylla eller i grunne basenger

Kva er feromaganavsetninger?

Noduler eller lag dannes autigent på havbotnen

Mørke brun til svat farge

Dannes svært sakte og finnes berre konsentrert i djuphavet

Kva er torv?

Tjukke avsetninger ofte assosiert med elvesletter, dannes i områder med lite tilførsel av klastiske materialer

Kva er sapropel?

Moderne organisk-rik avsetning som domineres av plantealger ( i sjø/ vatn) som akkumuleres i anaerobisk miljø

Kva er kol (kull)?

Viss over 2/3 av ein bergart er organisk materiale kan det dannes kol. Svart i fargen og låg tettleik. Kan delast inn i ulike typar kol avhengig av dominerande vegetasjonstype

Kva er pyroklastisk materiale?

Partiklar som dannes av frå utbrudd frå vulkaner

Kva er pimpstein?

Oppstår som lavaskumm, som er så lett at det kan flyte på vatn. Pimpstein dannes hovudsakleg under lavautbrudd, kor magmaet er rikt på silisium ( felsisk)

(Vulkanoklastiske sedimentær bergart)