pathologie 3: psychose

psychose

toestand waarbij iemand contact met de realiteit verliest, betekenisvol verband tussen ervaring en omgeving/realiteit verdwijnt

verschillende uitingen: hallucinaties, wanen, gedesorganiseerd

DSM 5: psychose

minstens 2 kenmerken waarvan minimaal 1 bij eerste 3, gedurende een maand

• wanen

• hallucinaties

• onsamenhangende spraak

• ernstig chaotisch gedrag

• negatieve symptomen

wanen

onjuiste, niet-corrigeerbare overtuigingen met subjectieve zekerheid (egosyntoon)

verschillende soorten wanen

• paranoïde wanen

• betrekkingswanen

• beïnvloedingswanen

• ondergangswanen

• nihilistische wanen

• grootheidshanen

hallucinaties

zintuigelijke waarneming met hetzelfde realiteitskarakter als een echte waarneming maar zonder externe stimulus (bron) voor het betreffende sensoriële orgaan

verschillende vormen hallucinaties

• auditief

• visueel

• tactiel

• olfactorisch

• gustatief

opdelingen hallucinaties

• volgens aantal modaliteiten tegelijk

  • unimodaal: 27%

  • multimodaal: 53% (bij schizofrenie)

• volgens complexiteit

  • eenvoudig: bv tessellopsie

  • complex: menselijke, dierlijke figuren

• volgens inhoud

  • bevelhallucinaties: bevelen van stem in hoofd

  • rouwhallucinaties: overleden partner horen en zien

  • zoöpsieën: hallucineren van dieren op de muren

Syndroom van Charles Bonnet

goedaardige visuele hallucinatie

good hallucinations bij ouderen

verdwijnt relatief snel

helder bewustzijn

multimodale, complexe hallucinaties (bij neurodegeneratieve aandoeningen)

• kwaadaardig

• mensen met Parkinson, snellere achteruitgang hierdoor

• cognitieve achteruitgang

• met secundaire wanen

gedesorganiseerde spraak

uiting van gedesorganiseerd denken: stoornis in vorm/organisatie of in verloop en tempo

incoherentie, onverstaanbaar

ernstig gedesorganiseerd of katatoon gedrag

• onvoorspelbaar of impulsief gedrag

• onaangepast

• onvoorspelbare uitschieters van agitatie en opgewondenheid

• katatonie

negatieve symptomen

• affectieve vervlakking: beperkte emoties (gelaat en verbaal) = blundet affect

• alogie: spraakarmoede

• asociaal: minder sociale interactie

• anhedonie: verminderende plezierbeleving

• avolitie: beperkte initiatiefname om aan iets te beginnen, begonnen activiteit niet volhouden

schizofrenie

chronische stoornis die gepaard gaat met terugkerende psychotische episoden, laat bij 2/3 op lang termijn restverschijnselen na

geschiedenis schizofrenie

Kraepelin:

• dementia precox

• vroegtijdige aftakeling van intellectueel en cognitief functioneren

• geen herstel mogelijk

• 1 oorzaak

Bleuer:

• verwijst naar gefragmenteerd denkproces, gespleten brein

• nadruk op 4 A’s:

  • autisme

  • affect inappropriateness of blunted affect

  • ambivalentie

  • associatiezwakte

• wel partieel herstel mogelijk

schizoaffectieve stoornis

aandoening op grens van schizofrenie, manie en depressie - kenmerken van schizofrenie en stemmingsstoornis

waanstoornis

aanwezigheid van waan (>1 maand) zonder dat aan criteria van schizofrenie is voldaan

syndroom van Clérambault/ erotomane waan

men ziet elk mogelijk teken van de persoon als bewijs dat deze verliefd is, ook al zijn het duidelijk afwijzingen

gedeelde psychotische stoornis/ folie à deux

iemand leeft in nauw contact met een persoon met een waan (stoornis) en neemt de overtuigingen over

symptomen schizofrenie

• positieve symptomen

• negatieve symptomen

• cognitieve symptomen

• affectieve symptomen

• gedragssymptomen

• motorische symptomen