Economishce begrippen vijfde

Aanbod

De hoeveelheid goederen en diensten die de producent bereid is aan te bieden bij verschillende prijzen.

Aanbodcurve

Stelt grafisch voor hoeveel eenheden de aanbieder of producent bereid is aan te bieden bij verschillende prijzen. Verloopt stijgend: als de prijs stijgt, wil de aanbieder meer eenheden verkopen.

Aanbodoverschot

De situatie waarbij de aangeboden hoeveelheid groter is dan de gevraagde hoeveelheid. Als gevolg gaan de prijzen dalen tot de evenwichtsprijs.

Aandeelhouder(s)

Synoniem voor eigenaar(s) of shareholder(s).

Actiefrekeningen

Rekeningen afgeleid uit de actiefzijde van de balans.

Activa

De werkmiddelen of de aanwending van het vermogen. Alle bezittingen en vorderingen van de onderneming.

Afschrijvingen

De jaarlijkse waardeverminderingen van de vaste activa die ook als kosten worden geregistreerd.

Afzet

De hoeveelheid goederen die een bedrijf verkoopt.

Anciënniteit

Het aantal jaren dat de werknemer ononderbroken in dienst is geweest bij dezelfde onderneming.

Arbeid

Een van de productiefactoren. De mensen die handenarbeid of hoofdarbeid (geestesarbeid) verrichten met de bedoeling goederen en diensten te produceren.

Arbeider

Een werknemer die voornamelijk handenarbeid verricht, bijvoorbeeld een lasser of een tuinier.

Arbeidsintensief

Er wordt veel arbeid gebruikt bij de productie. Voorbeeld: fruitpluk.

Arbeidsmarkt

De plaats waar vragers naar arbeid (bedrijven) en aanbieders van arbeid (werknemers) elkaar ontmoeten.

Arbeidsovereenkomst

Overeenkomst tussen werkgever en werknemer waarin afspraken zijn vastgelegd over loon, uit te voeren arbeid, rechten en plichten.

Arbeidsproductiviteit

De productie per werknemer per tijdseenheid. Synoniem = gemiddelde productie.

Arbeidsreglement

Document waarin de rechten en plichten van alle werknemers en van de werkgever worden beschreven.

Balans

Tabel die de werkmiddelen of activa van de onderneming weergeeft alsook de financieringsbronnen of passiva. Overzicht van aanwending en oorsprong van het vermogen op een bepaald moment.

Balanspost

Een onderdeel van een rubriek. Zo is Terreinen en gebouwen een onderdeel van Vaste activa.

Balansrekeningen

Rekeningen afkomstig uit de balans. Twee soorten: actiefrekeningen en passiefrekeningen.

Balansrubriek

Een hoofdonderdeel uit een balans. De twee rubrieken van het actief: Vaste activa en Vlottende activa. Eigen vermogen en Schulden zijn de twee delen uit het passief.

Bbp

Afkorting van bruto binnenlands product.

BE-afzet

De afzet die minimaal moet worden gehaald om winst te maken. Of de afzet waarbij de winst nul is.

Bediende

Een werknemer die voornamelijk hoofdarbeid of geestesarbeid verricht. Doet vooral denkwerk, bijvoorbeeld een secretaresse.

Bedrijfskolom

Stelt de opeenvolgende ondernemingen voor die een product doorloopt van de begin- tot eindfase.

Bedrijfskosten

Kosten die ontstaan uit de activiteiten van de onderneming.

Bedrijfsopbrengsten

Opbrengsten die ontstaan uit de activiteiten van de onderneming.

Bedrijfsresultaat

Het gevolg van de activiteiten van de onderneming. Je vindt het door de bedrijfskosten af te trekken van de bedrijfsopbrengsten.

Bedrijfsvoorheffing

Maandelijks voorschot op de jaarlijkse afrekening van de personenbelasting. Wordt elke maand van het belastbaar loon afgehouden.

Belastbaar loon

Brutoloon verminderd met RSZ-werknemersbijdrage.

Bruto binnenlands product

Kan je berekenen als de som van de toegevoegde waarde of als de waarde van de finale productie die door alle ondernemingen in een land in de loop van een jaar wordt gecreëerd.

Brutoloon

Loon dat wordt afgesproken bij het tekenen van de arbeidsovereenkomst.

Btw

Belasting over de toegevoegde waarde, berekend op de verkoopprijs van een product. Afhankelijk van het percentage: 6%, 12% of 21%.

Btw exclusief

De prijs van het product exclusief of zonder btw.

Btw inclusief

De prijs van het product inclusief of met btw.

Budget

Betekent hetzelfde als financieel plan.

Collectieve arbeidsovereenkomst

In een cao worden de minimale arbeidsvoorwaarden tussen werkgever en werknemer vastgelegd. Opgesteld door werkgeversorganisaties en werknemersorganisaties (vakbonden).

Commerciële onderneming

Synoniem voor een profitoonderneming.

Complementaire goederen

Goederen die elkaar aanvullen. Het gebruik van het ene vereist ook het gebruik van het andere.

Conjunctuur

De opgaande beweging in de economie gevolgd door de neergaande beweging.

Consument

De persoon die goederen en diensten koopt.

Diensten

Niet-tastbare of niet-materiële producten. Handelingen die iemand (een bedrijf) verricht, zoals transport verzorgen of haar knippen.

Duurzaam ondernemen

Een onderneming zoekt bij haar activiteiten naar een evenwicht tussen de drie P's: profit, people en planet.

Eigen vermogen

Omvat het ingebrachte kapitaal en de gereserveerde winst. De financiële middelen die toebehoren aan de eigenaar(s).

Evenwichtshoeveelheid

De hoeveelheid waarbij de markt in evenwicht is, of de hoeveelheid die wordt verkocht tegen de evenwichtsprijs. Hier is de vraag gelijk aan het aanbod.

Evenwichtsprijs

De prijs waarbij de markt in evenwicht is, of waarbij de aangeboden hoeveelheid overeenstemt met de gevraagde hoeveelheid.

Extralegale voordelen

Voordelen voor de werknemer boven op het loon, zoals een bedrijfswagen en een smartphone.

Financieel resultaat

Ontstaat uit opbrengsten en kosten van geldverrichtingen.

Financiële kosten

Kosten die vaak te wijten zijn aan interesten op schulden.

Financiële opbrengsten

Opbrengsten uit beleggingen of andere financiële voordelen.

Gereserveerde en overgedragen winst

Het deel van de winst dat niet uitgekeerd wordt aan de aandeelhouders/eigenaars, maar dat ingehouden of gereserveerd wordt.

Goederen

Tastbare of materiële producten, zoals voedingsmiddelen.

Investeren

De aanschaf van vaste activa om de productie uit te breiden of efficiënter te laten verlopen.

Investeringen

Uitgaven voor de aankoop van bedrijfsmiddelen waarmee geproduceerd wordt en die langere tijd in de onderneming gebruikt zullen worden. Worden elk jaar afgeschreven.

Jaarrekening

Omvat de resultatenrekening en de balans.

Kapitaal

Een van de productiefactoren. Productiemiddelen zoals machines en computers.

Kapitaalgoederen

Worden gebruikt om andere goederen mee te produceren. Voorbeelden: robots en computers.

Kapitaalintensief

Er worden veel kapitaalgoederen, zoals machines en robots, gebruikt bij de productie. Voorbeeld: autoproductie.

Knelpuntberoep

Een beroep waarvoor de werkgevers het moeilijk hebben om werknemers te vinden. De vraag naar werknemers overtreft het aanbod.

Kostenrekeningen

Rekeningen uit de boekhouding waarop de kosten worden verwerkt.

Liquiditeit

Verhoudingsgetal dat weergeeft of de onderneming in staat is haar kortetermijnschulden te betalen met de middelen die op korte termijn beschikbaar zijn.

Markt

De economische betekenis: het geheel van de vraag naar en het aanbod van een bepaald product, zonder dat er een echte, concrete plaats is waar het product wordt verkocht of gekocht.

Marktevenwicht

De aangeboden hoeveelheid is gelijk aan de gevraagde hoeveelheid.

Natuur

Een van de productiefactoren. Alle soorten natuurlijke bronnen, zoals grond en water.

Neergaande conjunctuurfase

De vraag neemt af, en dus nemen ook de werkgelegenheid en de prijzen af.

Nettoloon

Belastbaar loon verminderd met de bedrijfsvoorheffing.

Niet-commerciële onderneming

Synoniem voor een non-profitionderneming.

Non-profitionderneming

Onderneming of organisatie die als belangrijkste doelstelling heeft om te voldoen aan sociale noden. Winst maken is ondergeschikt aan de dienstverlening. Voorbeelden: rusthuizen, sportverenigingen, theaters, ziekenhuizen.

Omzet

De waarde van de verkopen in een bepaalde periode. Omzet = prijs × aantal verkochte stuks.

Opbrengstenrekeningen

Rekeningen waarop de opbrengsten worden genoteerd.

Opgaande conjunctuurfase

De vraag stijgt, en dus stijgen ook de werkgelegenheid en de prijzen.

Passiefrekeningen

Rekeningen afgeleid uit de passiefzijde van de balans.

Passiva

Staat voor financieringsmiddelen of oorsprong van vermogen. Omvat het eigen vermogen en de schulden van de onderneming.

Primaire sector

De economische sector die grondstoffen en voedsel levert, zoals landbouw, bosbouw en visserij.

Producent

De persoon of onderneming die goederen en diensten verkoopt of op de markt brengt.

Productiefactoren

De middelen die productie mogelijk maken, namelijk natuur, kapitaal en arbeid.

Profitonderneming

Een onderneming die als doel heeft om zoveel mogelijk winst te maken.

Rendabiliteit

Maatstaf om te meten wat het ingezette eigen vermogen heeft opgebracht. Zo weten beleggers of het gaat om een interessante belegging.

Resultatenrekening

Geeft een overzicht van de kosten en opbrengsten van een onderneming gedurende één jaar.

RSZ-werknemersbijdrage

Bijdrage van de werknemer aan de sociale zekerheid (= 13,07% van het brutoloon).

Secundaire sector

De industriële sector, zoals autofabrieken en de bouwnijverheid.

Sociaal overleg

Een systeem van onderhandelingen tussen de werknemers- en werkgeversorganisaties om bijvoorbeeld een nieuwe cao op te stellen.

Sociale partners

Verzamelnaam voor de werknemers- en werkgeversorganisaties. Ze nemen deel aan het sociaal overleg.

Solvabiliteit

Verhoudingsgetal dat weergeeft of de onderneming in staat is om al haar schulden te betalen, met het huidige totaal vermogen.

Stakeholder

Een belanghebbende: een persoon of organisatie die invloed kan uitoefenen op een onderneming of die beïnvloed wordt door een onderneming.

Substitutiegoederen

Goederen die voor de consument kunnen dienen als een vervangmiddel.

Tertiaire sector

De commerciële (winstgevende) dienstverlening, zoals verzekeringsmaatschappijen en de transportsector.

Toegevoegde waarde

Gelijk aan het verschil tussen de verkoopwaarde van de productie en de aankopen van grondstoffen, goederen en diensten bij andere bedrijven.

Uitgave

De onderneming geeft geld uit. De bankrekening of de kas vermindert.

Vakbonden

Synoniem voor werknemersorganisaties.

Variabele kosten

Kosten die afhankelijk zijn van de afzet. Ze veranderen mee met de productie.

Vaste activa

Werkmiddelen die langere tijd in de onderneming gebruikt worden.

Vaste kosten

Kosten die niet mee veranderen met de afzet. Ze zijn onafhankelijk van de afzet of de productie. Synoniem: constante kosten.

Vlottende activa

Werkmiddelen die kortere tijd in de onderneming blijven en die snel in waarde wijzigen.

Vraag

De hoeveelheid goederen en diensten die de consument of vrager bereid is te kopen bij verschillende prijzen.

Vraagcurve

Stelt grafisch voor hoeveel eenheden de vrager of consument bereid is te kopen bij verschillende prijzen. Verloopt dalend: als de prijs daalt, is de vrager bereid om meer eenheden te kopen en omgekeerd.

Vraagoverschot

De situatie waarbij de gevraagde hoeveelheid groter is dan de aangeboden hoeveelheid. Als gevolg gaan de prijzen stijgen tot de evenwichtsprijs.

Vreemd vermogen (schulden)

Vermogen afkomstig van derden, van iedereen behalve van de eigenaars.

Welvaart

De mate waarin men in staat is om aan zijn materiële behoeften te voldoen.

Welzijn

Een gevoel van welbevinden of geluk bij een persoon. Ruimer dan welvaart; bij welvaart is de rijkdom bepalend.

Werkgever

Diegene die de arbeid vraagt en het loon betaalt.