Saga sálfræðinnar - 19.ágúst

Hvað er stöðustyrkjandi samfélag?

Samfélag sem vinnur að því að styrkja samfélagslega stöðu einstaklinga. Meðferðarheimili getur verið slíkt samfélag með því að koma fram við skjólstæðinga sem ,,einn af okkur” og hjálpa þeim að öðlast þekkingu og getu sem skiptir máli fyrir þátttöku í samfélaginu

Hvert er markmið stöðustyrkjandi meðferðarheimilis?

Að styrkja samfélagslega stöðu skjólstæðinga, bæði með því að veita þeim stöðu sem fullgildum meðlimum samfélagsins og með því að styðja þá í að öðlast færni og þekkingu sem eykur möguleika þeirra til þátttöku.

Hvað er ,,staða” í stöðufræði?

Staða tengist þeim tengslum og hegðunarmöguleikum sem einstaklingur hefur. Staða okkar hefur því áhrif á hvað við höfum ástæðu og tækifæri til að gera

Hvað á eyðieyjardæmið að sýna?

Að hegðunarmöguleikar okkar ráðast af umhverfi okkar og tengslum. Á tómri eyju eru fáir möguleikar, en þegar hlutir, dýr og annað fólk bætast við verða fleiri athafnir mögulegar. Tilvera okkar getur því annaðhvort greitt fyrir hegðun eða komið í veg fyrir hana

Hvað segir meginregla A1?

Manneskja þarf á heimi að halda, annars getur hún ekkert gert. Hegðun á sér alltaf stað í einhverju samhengi eða umhverfi.

Hvað segir meginregla E1?

Manneskja þarf á samfélagi að halda, annars getur hún ekkert mannlegt gert. Mannleg hegðun og möguleikar okkar mótast af félagslegu samhengi.

Hvað segir meginregla E4?

Staða manneskju í samfélagi gefur henni ástæður og tækifæri til að gera eitt frekar en annað. Staða okkar hefur þannig áhrif á hegðunarmöguleika okkar.

Hvað segir meginregla C2?

Manneskja kýs ekki minni hegðunarmöguleika fram yfir meiri. Fólk sækist almennt ekki eftir því að hafa færri möguleika til athafna en það gæti haft.

Hvað þýðir að öll mannleg samskipti feli í sér stöðuveitingu?

Í samskiptum okkar við aðra komum við alltaf fram við þá á einhvern hátt og veitum þeim þar með ákveðna stöðu. Samskipti geta því ýmist styrkt eða veikt stöðu einstaklings.

Hvað er stöðuveikjandi athöfn (Degradation Ceremony)?

Athöfn þar sem einstaklingur er sýndur sem einhver sem hefur brotið gegn gildum samfélagsins, brotið er tengt við persónu hans og niðurstaðan verður að hann teljist ekki lengur að fullu „einn af okkur“

Hvaða þrjú hlutverk koma fyrir í stöðuveikjandi athöfn?

Úthrópari – vottar – brotamaður. Úthróparinn og vottarnir koma fram sem fulltrúar samfélagsins og brotamaðurinn er sá sem sagður er hafa brotið gegn gildum þess.

Hvað er stöðustyrkjandi athöfn (Accreditation Ceremony)?

Athöfn þar sem hegðun einstaklings er viðurkennd sem í samræmi við gildi samfélagsins. Hegðunin er talin segja eitthvað jákvætt um persónu hans og niðurstaðan er að hann sé sannarlega „einn af okkur“.

Hvaða þrjú hlutverk koma fyrir í stöðustyrkjandi athöfn?

Málsvari – vottar – félagi. Málsvari og vottar koma fram sem fulltrúar samfélagsins og viðurkenna að félaginn hafi hegðað sér í samræmi við gildi þess.

Hver er meginmunurinn á stöðuveikjandi og stöðustyrkjandi athöfn?

Stöðuveiking: „Þú ert ekki almennilega einn af okkur.“
Stöðustyrking: „Þú ert sannarlega einn af okkur.“

Af hverju skiptir samheldni starfsmannahóps máli í stöðustyrkjandi samfélagi?

Vegna þess að starfsfólkið kemur fram sem fulltrúar samfélagsins og tekur þátt í að skapa menningu þess. Í glærunum er sérstaklega tekið fram að samheldinn starfsmannahópur sé mikilvægur fyrir stöðustyrkjandi athafnir.

Hver eru þrjú leiðarljós í meðferðarstarfi?

1. Komum fram við fólk eins og fólk.

2. Sýnum hvert öðru að það er vit í því sem við gerum.

3. Stöndum með unglingunum.
   Þetta á einnig við um samskipti samstarfsfólks sín á milli.

Hvað eru tilfinningar?

Tilfinningar eru ekki einfaldlega líkamlegar kenndir. Tilfinning er afstaða manneskju til umhverfis síns, þ.e. dómur (appraisal) á aðstæðum sem kallar á viðbrögð.

Hvernig tengjast tilfinningar hegðun?

Tilfinningar eru samofnar hegðun vegna þess að mat okkar á aðstæðum kallar á ákveðin viðbrögð. Tilfinningahegðun er því í grunninn skynsamlegt viðbragð við raunverulegum aðstæðum.

Hvað þýðir „að skilja tilfinningalíf manneskju er að skilja stöðu hennar“?

Til að skilja hvers vegna manneskja finnur fyrir ákveðinni tilfinningu þurfum við að skoða hvernig hún stendur gagnvart aðstæðum sínum. Tilfinningin verður skiljanleg þegar við skiljum stöðu hennar og hvað er að gerast í umhverfi hennar.

Hvað segir C4a um neikvæða tilfinningahegðun?

Neikvæð tilfinningahegðun er tilraun til að bæta slæmar aðstæður.

Hvað segir C4b um jákvæða tilfinningahegðun?

Jákvæð tilfinningahegðun er tilraun til að halda í eða efla góðar aðstæður.

Hvað er „veruleikastoð“ tilfinningar?

Það vísar til þeirra raunverulegu aðstæðna sem tilfinningin er viðbragð við. Í stað þess að einblína eingöngu á líkamlega tilfinningu er horft á hvað í stöðu einstaklingsins gerir tilfinninguna skiljanlega.

Hvernig er ótti settur fram í glærunum?

Ótti tengist háska og viðbragðið við honum er flótti. Ef einstaklingur skynjar hættu er flótti því skiljanlegt viðbragð við þeirri stöðu

Af hverju leiðir ótti ekki alltaf til flótta?

Til dæmis ef hættan fer fram hjá einstaklingnum, hann hefur ríkari ástæðu til að gera eitthvað annað, er ófær um að flýja, telur ranglega að hann sé að flýja eða tilraun hans til flótta mistekst.

Hvernig tengist kvíði ótta?

Kvíði er tilbrigði við ótta.

Hvernig er reiði sett fram í glærunum?

Reiði tengist yfirgangi/málagjöldum og viðbragðið er að láta hart mæta hörðu. Reiðin verður þannig skiljanleg sem viðbragð einstaklings við því sem hann upplifir að sé gert gagnvart honum.

Af hverju leiðir reiði ekki alltaf til þess að einstaklingur ,,láti hart mæta hörðu”?

Yfirgangurinn getur farið fram hjá honum, hann getur haft ríkari ástæðu til að gera annað, verið ófær um að bregðast þannig við, talið ranglega að hann sé að gera það eða tilraunin getur mistekist.

Hvernig er samviskubit sett fram?

Samviskubit tengist misgerð og kallar á yfirbót. Einstaklingurinn telur sig hafa gert eitthvað rangt og viðbragðið beinist að því að bæta fyrir það.

Af hverju leiðir samviskubit ekki alltaf til yfirbótar?

Misgerðin getur farið fram hjá einstaklingnum, hann getur haft ríkari ástæðu til að gera annað, verið ófær um yfirbót, talið ranglega að hann sé að bæta fyrir eða tilraunin til yfirbótar getur mistekist.

Af hverju segir í glærunum að ,,samviskubit sé sjálfsvirðing”?

Hugmyndin er að samviskubit gefi til kynna að einstaklingurinn taki eigin breytni og gildi alvarlega og vilji gera yfirbót þegar hann telur sig hafa gert rangt. Þess vegna er ráðlagt að veita samviskubiti svigrúm.

Hvernig er skömm sett fram?

Skömm tengist lítillækkun og viðbragðið beinist að endurreisn, þ.e. að endurheimta reisn sína.

Hvað getur valdið skömm samkvæmt glærunum?

Skömm getur tengst einhverju sem ég gerði, einhverju sem gert var við mig, þeim sem ég tilheyri, útliti mínu eða vankunnáttu minni

Af hverju segir í glærunum að ,,það séu margar leiðir út úr skömminni”?

Vegna þess að markmiðið í þessari framsetningu er endurreisn reisnar og lítillækkun getur átt sér mismunandi rætur. Því getur endurreisnin líka tekið mismunandi myndir

Hvernig tengjast staða og tilfinningar?

Staða einstaklings hefur áhrif á möguleika hans og tengsl við umhverfið.

Tilfinningar eru síðan afstaða hans til þessa umhverfis og aðstæðna. Þess vegna þarf að skilja stöðu manneskjunnar til að skilja tilfinningar hennar.

Hvernig tengjast stöðustyrking og meðferðarstarf?

Meðferð snýst ekki eingöngu um að ,,laga hegðun” heldur einnig um að skapa samfélag þar sem einstaklingurinn fær stöðu, tækifæri og stuðning til að taka þátt sem ,,einn af okkur”.

Hver er rauði þráðurinn í öllu glærupakkanum?

Til að skilja og hjálpa manneskju þarf að skoða stöðu hennar, tengsl, hegðunarmöguleika og raunverulegar aðstæður. Samskipti okkar geta annaðhvort styrkt eða veikt stöðu hennar og tilfinningar hennar verða skiljanlegri þegar við skoðum þær sem viðbrögð við stöðu hennar.

Hvaða heilræði eru gefin í lok glærupakkans?

Að fást við veruleikastoð tilfinninga frekar en bara líkamlegar kenndir, draga fram reiði frekar en ótta, gefa samviskubiti svigrúm, muna að margar leiðir eru út úr skömminni og kaupa ekki fórnarlambssögur þar sem valdleysi er talið spillandi.