PKLP CRAM

Kasaysayan

ay isang disiplina ng araling panlinpunan na tumatalakay sa pag-aaral ng nakaraan

Reynaldo Lleto

Para kay _ ang kasaysayan ay hindi lamang tungkol sa nagwagi kundi pati sa mga inaapu at mahihina.

Marc Bloch

ayon kay _ ang kasaysayan ay isang “diyalago ng nakaraan at kasalakuyan”

John J. Anderson

pinatibay ni _ na ang kasaysayan ay hindi lamang naratibo ng nakaraan kundi saklaw din nito ang mga pagbabagong dala ng mga naunang pangayayri sa kasalakuyan

Zeus Salazar

ay nagbigay-kahulugan sa kasyasayan bilang “salaysay na may saysay na sumasalamin sa bawat pilipino”

Teodoro Agoncillo

Ayon kay _ ang kasaysayan ay bahagi ng agham panlipunan at humanidides.

Teodoro Agoncillo

Nagsulat ng History of the FIlipino People

Renato Constantino

Para kay _ ang kasaysayan ay tumatalakay sa pakikibaka ng mga tao.

Kamalayang Kasaysayan

ay ang pagpapakita ng malalim na pag-unawa at pagpapahalaga sa nakaraan at sariling pagkakakilanlan

Kritikang Panlabas

sinusuri ang kredibilidad ng pinagmulan ng salaysay

Kritikang Panloob

sinusuri ang mismong nilalaman ng salaysay

primaryang sanggunian

ay tumutukoy sa anumang materyales na nailathala o nilikha sa taon na pinagaralan o kung kailan naganap ang mga pangyayari

Sekundaryang Sanggunian

naman ay tumutukoy sa material na kinuha lamang ng impormasyon mula sa mga pangunahing sanggunian at nailathala ng mahabang panahon pagkatapos ng isang pangyayari

Tao

Ito ay itunuturing pangunahing actor ng kasaysayan dahil sa kanyang kakahayang mag-isip at kumilos.

Panahon

Nagsisilbing balangkas na nagtatakda ng hangganan at limitasyon ng mga pagbabago

Lugar

Ang lugar ang nagsisilbing pisikal na entablado kung saan ipinapalabas ang dula ng kasaysayan

Heograpiya

ay nagmumula sa pagsasama ng dalawang salitang Griyego: ang geo na nangunguhulugang mundo, at ang graphiya na nangunguluhang paglalarawan o pagsusulat

Pisikal na Heograpiya

Tumutukoy ito sa likas na anyong lupa, anyong tubig, klima, at mga natural na phenomenon na bumabalot at nagbibigay hugis sa isang partikular na territoryo.

Pantaong Heograpiya

Nakatuon naman ito sa distribusyon ng tao at ang masalimuot na kulturang kanilang nabuo sa loob ng kanilang kapaligiran.

Grupong Ethnolinguistiko

ay mga taong nagkakaisa na nakabatay sa ibabahaging wika at kulturang sumibol mula sa kanilang kapaligiran.

Ilaya

ay ang bahaging paitaas na bahagi o patungo sa pinagmulan ng ilog

Ilawod

ay ang bahaging ibaba kung saan umaagos ang tubig sa iba’t ibang direksyon bago ito tumungo sa dagat.

Igorot

ay mga pilipinong pinanganak sa Gran Cordillera Central na matatagpuan sa pagitan ng bulubundukin ng cagayan at ilocos

Binukot

Ito ay isang tradisyon sa sinaunang pamayanang Pilipino. Ito ay nagugat sa salitang “bukot” o “bucot” basta nasa panay nakatago o nakabalot

Moro

Makikita sa mga kapatagan na malapit sa may baybay-dagat sa katimugang bahagi ng bansa

Tuan Mashaika

Isang manglalakal na nakarating noong ika-13 siglo at nakapagasawa ng anak ng datu

Badjao

Ang mga taong matatagpuan sa bangkang bahagi sa timog ng bahagi ng bansa.

Ilog

ang nagsisilbing pinakakongkretong ebidensya ng hugpungan dahil ito ang nagsilbing pangunahing lagusan ng kommunikasyon at kalakal bago pa man magkaroon ng mga kalsada.

Adaptasyon at Pagkamalikhain

Upang mabuhay, ang tao ay kailangang maging malihain at maparaan

Interaksyon sa Kalikasan

Ang anumang pagbabagong sa pisikal na kapaligiran

Geographic Awareness

Mahalagang magkaroon ang tao ng kamalayan sa kanyang heograpiya.

Paniniwala

Ang mga pananaw, kaisipan, at kaalaman na hinubog paulit-ulit na karanasan at itinalaga ng tradisyon

Pananampalataya

ay ang mas mataas na antas ng pagtitiwala sa isang bagay o kapangyarihan na nagbibigay ng kasagutan sa mga pinakamalalim na katanungan ng tao.

Celestial na Gabay

Araw, buwan, at bituin ang nagtatakda ng oras ng pagtatanim at pag-aani

Sagradong Espasyo

Ang mga ilog at bundok ay hindi ari-arian kundi mga buhay na entidad

Manipestasyon

Ang kidlat at kulog ay tinitignan bilang balala o galit mula sa mga anito.

Agimat

ay kasangkapan para sa kalusugan, lakas, at proteksyon

Kalinisan ng Loob

Mawawala ang bisa ng agimat kung ang taong gumagamit nito ay mawawalan ng maayos na asal

Syncreticism

Ang mabilis na pagtangap sa rosaryo ay dahil nauugnay ito sa dating paniniwala sa mga anito.

Babaylan

ay nagsisilbing tulay sa pagitan ng mundo ng mga buhay at mundo ng mga espiritu

Animismo

ang paniniwala na ang lahat ng bagay ay may espiritu

Macaptan

Naninirahan sa pinakamataas na langit; tahanan ng mga kaluluwang namatay sa marahas na paraan.

Maguayen

Tagahatid ng mga kaluluwa sa kabilang buhay gamit ang bahaghari bilang tulay.

Anito & Diwata

Mga espiritung tagapangalagang kalikasan na nagbibigay ng ulan, ani, at pangingisda.

Bathala

Ang pinakamakapangyarihang diyos at lumikha ng daigdig. Siya ang hari ng mga diyos at naninirahan sa Kaluwalhatian.

Kaptan

Ang katapat ni Bathala sa Kabisayaan. Siya ang diyos ng langit at may hawak ng kidlat at kulog.

Gugurang

Ang kataas-taasang diyos ng mga Bicolano na nananahan sa Bundok Mayon. Siya ang tagapangalaga ng banal na apoy.

Dian Masalanta

Ang diyosa ng pag-ibig, pagbubuntis, at panganganak. Siya ang pinakabata sa mga diyos.

Lalahon

Ang diyosa ng ani at mga bulkan. Siya ay maganda ngunit mapanganib kapag nagalit.

Amanikable

Ang masungit na diyos ng dagat. Noong unang panahon, siya ay diyos ng mga mangangaso bago naging hari ng karagatan.

Apolaki

Ang diyos ng araw at digmaan. Siya ang anak ni Bathala (sa ilang bersyon) at kapatid ni Mayari.

Mayari

Ang diyosa ng buwan. Siya ay itinuturing na pinakamaganda sa lahat ng diyosa

Hanan

Ang diyosa ng umaga at bukang-liwayway.

Sitan

Ang bantay ng Kasanaan (impyerno). Siya ang katapat ni Bathala at may apat na katulong na naghahasik ng kasamaan sa lupa.

Magwayen

Ang diyosa ng dagat at taga-hatid ng mga kaluluwa sa kabilang buhay gamit ang kanyang bangka.

Sidapa

Ang diyos ng kamatayan na naninirahan sa Bundok Madyaas. Siya ang nagtatakda kung kailan matatapos ang buhay ng isang tao sa pamamagitan ng pagmamarka sa isang higanteng puno.