Temperament i Inteligencja - Zagadnienia Egzaminacyjne

Zestaw fiszek słownikowych obejmujący kluczowe terminy, teorie i postacie z zakresu psychologii różnic indywidualnych, temperamentu oraz inteligencji.

Model EAS

Model temperamentu opracowany przez Bussa i Plomina, obejmujący trzy cechy: emocjonalność, aktywność oraz towarzyskość.

Składniki ogólnej emocjonalności negatywnej

W klasycznym modelu EAS są to strach, złość (gniew) oraz niezadowolenie.

Słabe predyktory osiągnięć akademickich (EQ)

W modelach zdolnościowych inteligencji emocjonalnej są to facylitacja (wspomaganie) myślenia emocjami oraz percepcja emocji.

Zarażenie emocjonalne (emotional contagion)

Teoria autorstwa Elaine Hatfield, Johna Cacioppo i Richarda Rapsona, zakładająca, że ludzie przejmują elementy emocji od osób, z którymi mają kontakt.

Stresory

Wymagania środowiskowe będące bodźcami lub sytuacjami naruszającymi równowagę jednostki w koncepcji stresu psychologicznego Lazarusa i Folkman.

Mózg trzewny (visceral brain)

Określenie użyte przez Eysencka dla układu limbicznego oraz autonomicznego układu nerwowego, stanowiących biologiczne podłoże neurotyczności.

Histeria

Nerwicowa reakcja objawiająca się nadmierną emocjonalnością, występująca u neurotycznych ekstrawertyków w stanie załamania.

Surowce osobowości wg Allporta

Trzy genetycznie zdeterminowane elementy, z których budowana jest osobowość: temperament, inteligencja oraz budowa ciała (konstytucja organizmu).

Regulacyjna Teoria Temperamentu

Koncepcja opracowana przez Jana Strelaua, który podkreślał ewolucyjną ciągłość temperamentu między ludźmi a zwierzętami.

Zahamowanie behawioralne

Cecha temperamentu badana przez Jerome'a Kagana, wykazująca silną stałość biologiczną od niemowlęctwa do dorosłości.

Przestępstwa "białych kołnierzyków"

Rodzaj przestępstw (gospodarcze, finansowe), w przypadku których nie udało się ustalić związku z niskim poziomem inteligencji sprawców.

The Bell Curve (1994)

Książka Richarda Herrnsteina i Charlesa Murraya, w której wykazano, że 55% osób z najniższej klasy kognitywnej ($IQ < 75$) porzuca szkołę.

Prawo dopasowania (matching law)

Prawo sformułowane przez Richarda Herrnsteina na podstawie badań nad uczeniem się u gołębi w klatkach skinnerowskich.

Motywacja osiągnięć

Wraz z poczuciem własnej skuteczności i zaangażowaniem autonomicznym stanowi predyktor osiągnięć szkolnych przy kontrolowaniu inteligencji i osobowości.

Kryteria cech temperamentu

Uwarunkowanie genetyczne/biologiczne, obecność od wczesnego dzieciństwa oraz względna stałość w ciągu życia.

Zasoby uwagi wg Hunta

Pojęcie szersze od inteligencji, oznaczające zdolność do kontrolowanego przetwarzania informacji, stanowiące fundament dla mierzalnego IQ.

Hermann Ebbinghaus

Pierwszy badacz, który skonstruował testy do badania pamięci, w tym testy luk oraz badania zapamiętywania bezsensownych sylab.

The Abilities of Man (1927)

Praca Charlesa Spearmana, w której opisana została dwuczynnikowa teoria zdolności.

Jean Piaget

Badacz, który prowadził systematyczne obserwacje rozwoju poznawczego na swoich dzieciach: Jacqueline, Lucienne i Laurencie.

Koncepcja hierarchiczna inteligencji

Struktura inteligencji wspierana przez Vernona, Cattella i Horna, stanowiąca podstawę współczesnej teorii Cattella-Horna-Carrolla (CHC).

Czas inspekcji

Biologiczna miara szybkości przetwarzania informacji sensorycznych, badająca minimalny czas ekspozycji bodźca potrzebny do jego poprawnej oceny.

Elastyczność poznawcza

Właściwość związana z uwagą i pamięcią roboczą, która zdaniem Stankova umożliwia zmianę sposobu rozwiązania zadania.

Inteligencja w psychometrii

Rozumiana jako cecha lub dyspozycja, będąca stałą i latentną zmienną różnicującą ludzi.

Inteligencja w psychologii poznawczej

Rozumiana jako specyficzny proces przetwarzania informacji i system operacji nakierowany na adaptację.