türk islam kültür ve uygarlığı

Karahanlılar

Han, hakan, tonga, ilig, terken, kara, kadır ve buğra unvanlarını kullanan Türk-İslam devleti hangisidir?

Büyük Selçuklu Devleti

Sultan-ı Azam, Sultanü'l Mağrib, Sultanü'l Maşrık ve Sultanü'l Alem unvanlarını kullanan devlet hangisidir?

Gazneliler

Sultan, padişah ve tegin unvanlarını kullanan Türk-İslam devleti hangisidir?

Babür İmparatorluğu

Hükümdarları padişah ve şah unvanlarını kullanan Hindistan merkezli Türk devleti hangisidir?

Safevi Devleti

Hükümdarları doğrudan "Şah" unvanını kullanan Türk devleti hangisidir?

Tegin

Gaznelilerde şehzadelere verilen ve İslam öncesindeki "tigin" kelimesine karşılık gelen unvan nedir?

Mülk

İslamiyet öncesindeki "İl" veya "El" kavramlarının yerini alan, Türk-İslam devletlerindeki devlet yapısıdır?

Setr

İslamiyet ile birlikte Türk devletlerinde kullanılmaya başlanan resmi hükümdarlık şemsiyesi nedir?

Hilat

Halife tarafından Türk hükümdarına gönderilen tüm giysi, kılıç, sancak gibi hediyelerin genel adı nedir?

Tıraz

Halifenin hükümdara gönderdiği, üzerinde hükümdarın adının yazılı olduğu özel süslemeli resmi kıyafet nedir?

Mensur

Abbasi halifesinin, Türk hükümdarının tahtını ve egemenliğini resmi olarak onayladığı belgeye ne denir?

Divan-ı Saltanat

Türk-İslam devletlerinde devlet işlerinin görüşüldüğü, başında vezirin bulunduğu ana büyük divan hangisidir?

Divan-ı Ali

Karahanlılar Devleti'nde devlet işlerinin görüşüldüğü ana divana verilen isim nedir?

Divan-ı Vezaret

Gazneliler Devleti'nde devlet işlerinin görüşüldüğü ana divana verilen isim nedir?

Divan-ı İstifa

Türk-İslam devletlerinde devletin mali ve ekonomik işlerinden sorumlu olan divan hangisidir?

Müstevfi

Divan-ı İstifa'nın başında bulunan ve devletin mali işlerini yürüten görevli kimdir?

Divan-ı Tuğra

Türk-İslam devletlerinde devletin iç ve dış resmi yazışmalarını yürüten divan hangisidir?

Divan-ı İnşa

Devletin resmi yazışmalarını yürüten Tuğra divanının diğer adı nedir?

Tuğrai

Resmi yazışmaları yürüten Tuğra divanının başkanına ne ad verilir?

Münşi

Yazışmaları yürüten İnşa divanının başkanı olan görevli kimdir?

Divan-ı Arz

Türk-İslam devletlerinde devletin askeri işlerinden ve ordunun ihtiyaçlarından sorumlu olan divan hangisidir?

Arzü'l Ceyş

Askeri işlerin ve ordu lojistiğinin yürütüldüğü Arz divanının diğer askeri adı nedir?

Emir-i Arz

Ordu işlerine bakan Divan-ı Arz'ın başındaki komutan veya en üst görevli kimdir?

Divan-ı İşraf

Türk-İslam devletlerinde kurumların idari ve mali denetimini yapan müfettişlik divanı hangisidir?

Müşrif

Divan-ı İşraf'ın başında bulunan ve denetimleri yürüten baş müfettiş görevli kimdir?

Divan-ı Mezalim

Bizzat hükümdarın başkanlık ettiği, ağır suçların ve halkın şikayetlerinin çözüldüğü en üst adalet mahkemesi hangisidir?

Divan-ı Meşveret

Önemli siyasi veya askeri kararlar öncesinde fikir alışverişi yapmak amacıyla toplanan danışma kurulu hangisidir?

Divan-ı Hatun

Hükümdarın eşi olan hatunun (hakan eşinin) başkanlık ettiği saray divanı hangisidir?

Divan-ı Berid

Türk-İslam devletlerinde devletin posta, istihbarat ve haberleşme işlerine bakan divan hangisidir?

Emir-i Berid

Posta, istihbarat ve haberleşme işlerini yürüten Divan-ı Berid'in başkanı kimdir?

Kapu

Karahanlılar Devleti'nde doğrudan "saray" anlamına gelen kelime nedir?

Dergah

Büyük Selçuklu Devleti'nde "saray" anlamına gelen kavramlardan biri nedir?

Bargah

"Dergah" dışında Büyük Selçuklu Devleti'nde saray yapısını ifade eden diğer kelime nedir?

Yuğruş

Karahanlılar Devleti'nde "vezir" makamına verilen unvan nedir?

Hace-i Büzürg

Gazneliler Devleti'nde "vezir" makamına verilen unvan nedir?

Hacip

Hükümet, halk ve hükümdar arasındaki resmi bağlantıyı kuran en kıdemli saray görevlisi kimdir?

Has Hacip

Sarayda hükümdarla doğrudan görüşebilen en üst düzey hacip unvanı nedir?

Uluğ Hacip

Saray protokolünü ve düzenini sağlayan başhacip unvanı nedir?

Tayangu

Karahanlılar Devleti'nde "hacip" görevlisine verilen Türkçe isim nedir?

Hacibü'l Hüccab

Saraydaki tüm çalışanların, hizmetlilerin başında bulunan ve onları denetleyen başgörevli kimdir?

Hares Emiri

Hükümdara, saraya ve devlete karşı büyük suç işleyenleri cezalandırmakla görevli kişi kimdir?

Vekil-i Has

Sultana ve onun ailesine ait tüm özel saray işlerini yürütmekle görevli idari başmemur kimdir?

Vekil-i Der

Sultan ve hanedanın saray içindeki özel işlerine bakan görevlinin diğer adı nedir?

Silahdar

Saraydaki silahlardan, zırhlardan ve silah deposundan sorumlu olan görevli kimdir?

Abdar

Hükümdarın temizliğinden, ibrik ve leğenini taşımaktan sorumlu olan saray görevlisi kimdir?

Taştdar

Hükümdarın temizlik işlerine bakan Abdar görevlisinin saraydaki diğer adı nedir?

Şarabdar

Hükümdarın içeceklerinden ve saray meclislerindeki ikramlardan sorumlu olan görevli kimdir?

İdişçibaşı

Saraydaki içecek düzenini sağlayan Şarabdar görevlisinin diğer ismidir?

Hansalar

Saray mutfağından ve yemek organizasyonlarından sorumlu olan aşçıbaşı kimdir?

Aşçıbaşı

Saray mutfağını ve yemek işlerini yöneten Hansalar görevlisinin diğer adı nedir?

Çaşnigir

Hükümdarın yiyeceği yemeklerin tadına ilk bakarak zehirlenmesini önleyen saray görevlisi kimdir?

Emir-i Meclis

Hükümdarın düzenlediği resmi ziyafetlerden ve tören meclislerinden sorumlu kişi kimdir?

Emir-i Şimşir

Divan toplantılarının ve saray meclislerinin güvenliğinden sorumlu olan kılıçlı görevli kimdir?

Emir-i Candar

Saray muhafızlarının ve saray koruma birliğinin başındaki en üst rütbeli komutan kimdir?

Emir-i Ahur

Saraydaki atların bakımından, beslenmesinden ve ahırlardan sorumlu görevli kimdir?

İlbaşı

Saray ahırlarındaki atların yönetimini üstlenen Emir-i Ahur görevlisine verilen diğer isim nedir?

İmrahor

Atların ve ahırların bakımından sorumlu olan saray görevlisinin Selçuklu ve Osmanlı dönemlerindeki karşılığı nedir?

Emir-i Şikar

Hükümdarın çıktığı resmi av organizasyonlarını düzenleyen ve av hayvanlarından sorumlu olan görevli kimdir?

Emir-i Alem

Devletin kutsal bayrağını, sancağını korumak ve resmi törenlerde taşımakla görevli kişi kimdir?

Alendar

Sancak ve bayrak taşımaktan sorumlu olan Emir-i Alem görevlisinin kaynaklardaki diğer adı nedir?

Camedar

Hükümdarın resmi giysilerinden, hanedan kıyafetlerinin korunmasından ve hazırlanmasından sorumlu olan görevli kimdir?

Serhenk

Törenlerde ve askeri seferlerde hükümdarın önünde yürüyerek yolu açan, düzeni sağlayan görevli kimdir?

Şihne

Türk-İslam devletlerinde eyaletlerin başındaki, hanedan soyundan gelmeyen sivil veya askeri valilere verilen unvan nedir?

Melik

Eyaletleri yönetmekle görevlendirilen, hükümdar soyundan gelen (hanedan üyesi) yöneticilere ne ad verilir?

Şad

Eyaletlerin başına vali olarak atanan hükümdar soyundan gelen yöneticilerin kullandığı eski Türk unvanı nedir?

Tutuk

Eyaletlerde görev yapan, hükümdar soyundan gelmeyen askeri kökenli valilere verilen unvan nedir?

Amid

Taşra teşkilatında eyaletlerin sivil idaresinden, yönetiminden ve bürokrasisinden sorumlu olan sivil vali kimdir?

Amil

Eyaletlerde vergilerin toplanması, mali işlerin yürütülmesi ve muhasebeden sorumlu olan mali görevli kimdir?

Hatip

Eyaletlerde ve şehirlerde dini işleri yürüten, cuma ve bayram namazlarında hutbe okuyan din görevlisi kimdir?

Kadı

Eyalet ve şehirlerde adalet işlerine bakan, şer-i davaları çözen ve hukuku uygulayan yargıç kimdir?

İğdişbaşı

Eyalet ve şehirlerde belediye işlerinden, esnaf düzeninden ve şehir temizliğinden sorumlu olan yerel görevli kimdir?

Muhtesip

Çarşı, pazar ve ticari alanların fiyat denetimini (narh sistemi) yapan, ölçü-tartı aletlerini kontrol eden görevli kimdir?

Ulak

Taşradaki posta işlerini yürüten, devlet emirlerini ve mektuplarını hızlıca ulaştıran haberleşme görevlisi kimdir?

Buhara

Karahanlılar döneminin önemli kentlerinden biri olup, tarih kaynaklarında "İslam'ın Roma'sı" olarak anılan şehir hangisidir?

Kaşgar

Karahanlıların kültür merkezi olup, "ışıldayan inci" anlamına gelen "Bi-Tirt" olarak adlandırılan şehir hangisidir?

Semerkant

Karahanlılar döneminin en büyük ticaret kenti olup, "Şehirlerin Şahı" unvanıyla bilinen yer neresidir?

Isfahan

Büyük Selçuklu Devleti'nin önemli başkentlerinden olup, "Nıfs-ı Cihan" (Dünyanın Yarısı) denilen şehir hangisidir?

Öşür

Türk-İslam devletlerinde Müslüman çiftçilerden üretilen tarım ürünleri üzerinden alınan 1/10 oranındaki toprak vergisi nedir?

Haraç

Gayrimüslim çiftçilerden ürettikleri tarım ürünleri üzerinden alınan 1/5 oranındaki toprak vergisi nedir?

Cizye

Gayrimüslim sağlıklı erkeklerden askerlik yapmamaları karşılığında alınan can, baş ve koruma vergisi nedir?

Ağnam

Küçükbaş hayvan sahiplerinden, hayvan sayısı üzerinden nakit olarak alınan hayvancılık vergisi nedir?

Derbent

Devlet sınırları içindeki önemli yol, geçit ve köprülerden geçen tüccarlardan alınan geçiş vergisi nedir?

Bac

Çarşı ve pazarlarda tezgah açan esnaftan, yapılan ticaret üzerinden alınan ticari vergi (pazar vergisi) nedir?

Hat

Amasyalı Yakut'un en önemli temsilcisi olduğu, Arap harfleriyle yapılan güzel yazı yazma sanatı hangisidir?

Tezhip

El yazması kitapların sayfalarını, kenarlarını altın tozu ve boyalarla süleme, yaldızlama sanatına ne ad verilir?

Minyatür

Perspektif ve gölgelendirme kurallarına uyulmadan yapılan, derinliği olmayan, çizgi halindeki küçük resim sanatı hangisidir?

Mücellitlik

El yazması kitapların sayfalarını bir araya getirerek deri veya özel kapaklarla ciltleme zanaatına ne denir?

Küntekari

Ahşap parçaların çivi veya tutkal kullanılmadan, birbirine geçmeli olarak işlendiği geleneksel ahşap sanatı hangisidir?

Telkari

Gümüş ve altın tellerin ince ince işlenerek takı veya eşyaya dönüştürüldüğü gümüş işleme sanatı hangisidir?

Malakari

Binaların iç duvarlarına, tavanlarına alçı kullanılarak yapılan kabartmalı duvar süsleme sanatına ne denir?

Vitray

Renkli cam parçalarının bir araya getirilerek pencerelere yapılan desenli cam süsleme sanatı hangisidir?

Çinicilik

Kil toprağın pişirilip renklendirilmesiyle yapılan, duvarları kaplayan parlak seramik süsleme sanatı hangisidir?

Arap Ata Türbesi

Karahanlılar döneminden kalan, Türk-İslam mimarisinin bilinen en eski türbe yapısı hangisidir?

Cami

Müslümanların toplu halde ibadet ettikleri, cuma namazı kıldıkları dini mimarinin ana yapısı olan ibadethane nedir?

Mescit

Genellikle minaresi ve minberi olmayan, camilere göre daha küçük ölçekli dini ibadet yapısı nedir?

Tekke

Tasavvuf ehlinin, tarikat mensuplarının ibadet, eğitim ve zikir yaptıkları dini mimari kurum hangisidir?

Zaviye

Tekkelerin daha küçük ölçekli olan, taşradaki veya mahalle aralarındaki dini ve sosyal yapısına ne ad verilir?

Türbe

Genellikle hükümdar, din alimi veya devlet adamlarının mezarları üzerine yapılan anıtsal mezar yapısı nedir?

Kümbet

Eski Türk çadır (otağ) kültüründen esinlenerek yapılan, silindirik gövdeli ve koni/piramit çatılı anıt mezar mimarisi hangisidir?

Medrese

Türk-İslam devletlerinde yüksek düzeyde dini ve pozitif ilimlerin bir arada okutulduğu ana eğitim kurumu hangisidir?