ANT: namen en termen

Bruno Latour

Franse socioloog/filosoof en een van de grondleggers van ANT; benadrukt de rol van menselijke én niet-menselijke actoren.

• Science in Action

• Facing Gaia (lectures)

Michel Callon

Grondlegger van vroege ANT; ontwikkelde de Sociology of Translation en het model van netwerkvorming

• Domestication of the scallops and the fishermen of St Brieuc Bay

John Law

ANT-denker die vooral bekend is om macht op afstand (power at a distance), heterogene netwerken en later Post-ANT. Ook bedenker van concept ‘the enveloppe’

• After Method: Mess in Social Science Research (2004)

• invloedrijke studie uit 1986 over de Portugese ontdekkingsreizen

Annemarie Mol

Post-ANT-denker die stelt dat werkelijkheid meervoudig is en door praktijken wordt uitgevoerd (enacted): concept Caring

• The Body Multiple: Ontology in Medical Practice (2002)

Madeleine Akrich

ANT-onderzoeker die vooral bekend is om het concept script: technologie schrijft bepaald gedrag in.

• A Summary of a Convenient Vocabulary for the Semiotics of Human and Nonhuman Assemblies

Albena Yaneva

Past ANT toe op architectuur en onderzoekt gebouwen als resultaat van voortdurende interacties tussen vele actoren.

• Crafting History (2020)

Anna Tsing

Antropologe die menselijke en niet-menselijke levensvormen bestudeert als ecologisch verstrengelde netwerken.

• The Mushroom at the End of the World: On the Possibility of Life in Capitalist Ruins (2015)

Michael Shanks

Archeoloog die ANT toepast op materiële cultuur en artefacten als actieve agentia beschouwt. Zijn onderzoek leidt tot de stroming van de Symmetrische Archeologie.

James Griesemer

Ontwikkelde samen met Star het concept Boundary Object.

• Institutional Ecology, 'Translations' and Boundary Objects

Ian Hodder

Archeoloog en grondlegger van Entanglement: mensen en dingen zijn wederzijds afhankelijk.

• Entangled: An Archaeology of the Relationships between Humans and Things (2012)

Susan Leigh Star

Sociologe die o.a. het Boundary Object ontwikkelde en aandacht vroeg voor onzichtbaar werk en infrastructuren.

• Institutional Ecology, 'Translations' and Boundary Objects

• Sorting Things Out

Alexandra Arènes

Architect en cartograaf die Latours ideeën over de Critical Zone ruimtelijk visualiseert.

• Terra Forma: Manual of Potential Cartographies (2019)

Anders Munk

Onderzoeker die samen met T. Venturini Controversy Mapping en de digitale toepassing van ANT ontwikkelde.

Frédérique Aït-Touatti

Historica/theatermaakster die ANT en Latours ecologische ideeën via theater en performance onderzoekt.

Jérôme Denis

Onderzoeker binnen Maintenance Studies; benadrukt het belang van onderhoud en reparatie.

• Le soin des choses (De zorg voor de dingen, 2022)

David Pontille

Onderzoeker van inscripties, grafische standaarden en het onderhoud van publieke infrastructuren. Focust ook op ethics en politics of maintenance (the material ecology of public spaces)

• voorbeeld: onderzoek ‘exit sign’ in een metro

Astrid Van Oyen

Archeologe die ANT gebruikt om te laten zien hoe materiële infrastructuren de Romeinse samenleving mede vormgaven.

• From Storage to Potential: Material Culture and Roman Economy

Bert de Munck

Historicus die ANT toepast op ambachten, gilden en de relatie tussen materiële en immateriële cultuur.

• Guilds, Labour and the Concepts of Product and Market (2018)

Rodney Harrison

Erfgoedonderzoeker die ANT combineert met Critical Heritage Studies en erfgoed als actieve assemblage ziet.

• Heritage: Critical Approaches (2013)

David Van Reybrouck

Archeoloog en schrijver wiens vroege academische werk beïnvloed is door ANT en symmetrische archeologie.

• Congo: een geschiedenis (2010)

Gérard Genette

Literatuurwetenschapper die het concept paratext (+ epitext en peritext) ontwikkelde.

actor/actant

Alles wat verschil kan maken in een netwerk: menselijk of niet-menselijk.

Actor-Network Theory (ANT)

Benadering die onderzoekt hoe mensen, objecten, technologieën, teksten en andere entiteiten samen netwerken vormen.

radicale/generieke symmetrie

Mensen en niet-mensen worden met dezelfde analytische aandacht bestudeerd.

black box

Een gestabiliseerd netwerk waarvan de interne complexiteit niet meer zichtbaar is; bij problemen wordt het opnieuw geopend.

• Bruno Latour, science in action

boundary object

Object dat verschillende groepen met elkaar laat samenwerken doordat elke groep er een eigen betekenis aan kan geven, zonder door een OPP te moeten gaan.

• Susan Leigh Star & James Griesemer

translation/vertaling

Proces waarbij actoren, belangen en betekenissen worden verbonden en omgevormd binnen een netwerk.

problematisation

Het definiëren van een probleem en het positioneren van een bepaalde oplossing als noodzakelijk.

• Michel Callon, sociology of translation

obligatory passage point (OPP)

Punt waarlangs actoren moeten passeren om hun doel te bereiken. Als het succesvol wordt gevestigd, dwingt het alle actoren tot discipline.

• Michel Callon, conceptuele kern van de problematisation

interessement

Poging om actoren los te maken van alternatieve netwerken en aan het nieuwe netwerk te binden adhv devices of interessement.

• Michel Callon, sociology of translation

enrolment

Het proces waarbij actoren hun toegewezen rollen daadwerkelijk accepteren. Bij niet-menselijke actoren (materialen, objecten, natuurkrachten) betekent het dat ze zich materieel 'gedragen' zoals voorspeld.

• Michel Callon, sociology of translation

mobilisation

Verspreide actoren worden via vertegenwoordigers/woordvoerders als één netwerk gemobiliseerd, alles wordt op één centrale plaats verzamelt.

• Michel Callon, sociology of translation

dissidence

Verzet of verraad waarbij actoren zich opnieuw tegen het netwerk keren, waardoor het netwerk instabiel wordt.

agency

Het vermogen van een actor om iets te veranderen, weerstand te bieden of een uitkomst te beïnvloeden.

inscription

Het omzetten van een complex fenomeen in een stabiel, mobiel teken zoals een kaart, grafiek of rapport. Het zijn de basiseenheden van de accumulatiecyclus.

• Bruno Latour, science in action

inscription device

Instrument dat een materieel fenomeen omzet in een leesbare inscriptie, zoals een XRF-spectrometer.

• Bruno Latour, science in action

immutable mobile

Een inscriptie die gemakkelijk kan worden verplaatst en daarbij stabiel/onveranderd blijft. Het heeft onveranderlijkheid tijdens het transport.

accumulation cycle

Proces waarbij informatie/objecten worden verzameld, omgezet in inscripties en naar een centrum worden gebracht, waardoor kennis en macht zich daar opstapelen.

• John Law, power from a distance

• Bruno Latour, science in action

centre of calculation

Plaats waar inscripties worden verzameld, vergeleken en geanalyseerd, zoals een museum, archief of laboratorium.

• John Law, power from a distance

• Bruno Latour, science in action

long-distance control

Macht waarbij een actor op grote afstand controle kan uitoefenen dankzij een stabiel netwerk van mensen, objecten en documenten.

• John Law, power from a distance

envelope

Het verwijst naar de constructie van een stabiele, beschermende en verplaatsbare materiële barrière of micro-omgeving waarin een heterogeen netwerk van actoren (mensen, instrumenten, documenten) kan worden opgesloten en gestabiliseerd.

• John Law, power from a distance

script

Gedrag, verwachtingen of waarden die in een technisch object zijn ingebouwd door ontwerpers.

affordance

De handelingsmogelijkheid die een object door zijn vorm en eigenschappen aan een gebruiker biedt.

• James J. Gibson + toepassing M. Akrich en D. Norman

entanglement

Wederzijdse verstrengeling en afhankelijkheid tussen mensen en dingen/objecten. Dit creëert een materiële 'trekkracht' of val (trap).

• Ian Hodder (2012)

critical zone

De dunne, kwetsbare aardlaag waarin lucht, water, bodem, gesteente en leven voortdurend op elkaar inwerken.

• Bruno Latour, Facing Gaia (2010)

Gaia

De aarde als complex geheel van onderling afhankelijke levende en niet-levende processen.

• Bruno Latour, Facing Gaia

caring (gerundium)

Een actieve, sensitieve en voortdurende praktijk van fysieke afstemming, alertheid en 'knutselen' (tinkering).

• Annemarie Mol, The Body Multiple: Ontology in Medical Practice

paratext

Alle tekstuele en materiële elementen rond een object die bepalen hoe het wordt geïnterpreteerd en ervaren.

peritext

Omvat alle paratekstuele elementen die zich in de directe, fysieke of ruimtelijke nabijheid van het primaire object bevinden.

epitext

Alle teksten, data, media-uitingen en kritieken die zich op afstand bevinden, in de buitenwereld circuleren, maar wel expliciet over het object gaan en de reputatie, de semantische lading en de maatschappelijke status van het object op afstand vormgeven.

cultural biography

Stelt dat materiële objecten geen statische, onveranderlijke entiteiten zijn wiens betekenis vaststaat op het moment van productie. In plaats daarvan hebben objecten een 'levensloop' of biografie.

voting & representation

Het ANT-idee dat ook niet-menselijke actoren vertegenwoordigd kunnen worden via mensen, data, metingen en andere inscripties.

symmetrical archaeology

Archeologie die menselijke en materiële actoren gelijkwaardig onderzoekt.

• Michael Shanks, Christopher Witmore en Bjørnar Olsen

controversy mapping

De methode dwingt de onderzoeker om geen partij te kiezen en geen voortijdige conclusies te trekken over wie 'gelijk' heeft. In plaats daarvan moet men de controverse 'voeden' en documenteren door nauwgezet de sporen te volgen die actoren achterlaten.

• T. Venturini & A. Munck

science in action

De methodologische verschuiving van het bestuderen van 'kant-en-klare wetenschap' (ready-made science) naar 'wetenschap in de maak' (science in the making)

• Bruno Latour

repositories (according to Star)

Binnen de typologie van boundary objects wordt dit gedefinieerd als gestructureerde, fysieke of digitale verzamelingen van objecten, data of documenten die zijn opgebouwd op een modulaire, gestandaardiseerde manier.

ideal type (according to Star)

Het gaat om een abstracte, schematische of conceptuele representatie (zoals een atlas, een diagram, een model of een algemene kaart) in boundary objects die niet de pretentie heeft om de exacte, lokale materiële details van een specifieke locatie perfect te beschrijven.

terrain with coincident boundaries

Het verwijst naar een situatie waarin actoren uit verschillende sociale werelden exact hetzelfde fysieke, geografische territorium of object delen, maar waarin zij dit territorium op een volstrekt verschillende manier intern in kaart brengen, exploiteren of ervaren.

• Susan Leigh Star & James Griesemer

forms and labels (according to Star)

Het zijn uiterst gestructureerde administratieve en materiële instrumenten bij boundary objects die zijn ontworpen om de lokale, idiosyncratische taal en ervaringen van individuele actoren volledig plat te slaan en te vertalen naar een uniforme, vergelijkbare en transporteerbare informatiestroom.

oligopticons

Het is een uiterst smalle, specifieke materiële en infrastructurele opstelling (zoals een controlekamer, een commandocentrum of een serverruimte) die een uiterst heldere, scherpe maar beperkte blik werpt op een specifiek deel van het netwerk.

• Bruno Latour + Albena Yaneva