Chương XV: Chấn thương thận kín

Thận là một tạng đặc nằm ở vị trí nào trong cơ thể?

Nằm sâu sau phúc mạc, ở vùng hố thắt lưng hai bên

Tỷ lệ chấn thương thận chiếm bao nhiêu phần trăm trong tổng số các dạng chấn thương nói chung?

Từ 1% đến 5%

Loại chấn thương nào chiếm tỷ lệ hàng đầu trong chấn thương tiết niệu sinh dục?

Chấn thương thận

Trong bệnh cảnh chấn thương bụng, chấn thương thận chiếm tỷ lệ bao nhiêu?

Từ 10% đến 12%

Đặc điểm cấu tạo nào khiến nhu mô thận rất dễ bị vỡ khi gặp chấn thương?

Nhu mô thận rất giòn

Tại sao thận lại dễ liền sẹo và nhanh chóng phục hồi chức năng sau tổn thương?

Do thận có sự tưới máu và nuôi dưỡng tốt

Biến chứng gì xảy ra khi chấn thương thận có kèm rách bao Gerota?

Máu và nước tiểu tràn ra các tổ chức quanh thận dễ gây nhiễm độc, nhiễm khuẩn

Nguyên nhân thường gặp nhất dẫn đến chấn thương thận kín là gì?

Tai nạn giao thông

Kể tên hai nguyên nhân gây chấn thương thận kín sau tai nạn giao thông?

Tai nạn lao động và tai nạn sinh hoạt

Tỷ lệ bệnh nhân chấn thương thận gặp các tổn thương phối hợp cơ quan khác là bao nhiêu?

Từ 30% đến 40%

Tỷ lệ sốc chấn thương thường gặp trong các trường hợp chấn thương thận kín là bao nhiêu?

Trên dưới 50%

So sánh tỷ lệ mắc chấn thương thận giữa nam giới và nữ giới?

Nam giới mắc nhiều hơn nữ giới với tỷ lệ 3/1

Lứa tuổi nào chiếm tỷ lệ cao nhất trong chấn thương thận kín?

Lứa tuổi từ 16 đến 45

Tỷ lệ bệnh nhân từ 16-45 tuổi trong chấn thương thận là bao nhiêu?

Từ 75% đến 80%

Tỷ lệ trẻ em dưới 16 tuổi mắc chấn thương thận kín là bao nhiêu?

12,96%

Cơ chế chấn thương trực tiếp trong chấn thương thận kín được định nghĩa là gì?

Va đập trực tiếp vào vùng thận từ các hướng tới

Tỷ lệ chấn thương trực tiếp vùng thắt lưng chiếm bao nhiêu phần trăm?

Từ 85% đến 90%

Trong cơ chế chấn thương trực tiếp, tai nạn giao thông chiếm tỷ lệ bao nhiêu?

Từ 65% đến 70%

Nêu hai ví dụ cụ thể về cơ chế chấn thương thận trực tiếp?

Càng xe thô sơ đập vào vùng thắt lưng hoặc ngã cao đập vùng thắt lưng vào vật cứng

Cơ chế chấn thương gián tiếp xảy ra do những yếu tố nào?

Sự co rút đột ngột các khối cơ vùng thắt lưng hoặc tăng áp lực đột ngột ổ bụng

Các động tác nào có thể gây ra cơ chế chấn thương thận gián tiếp?

Cử tạ, nâng vác nặng hoặc nhảy từ trên cao xuống

Cơ chế gián tiếp thường xảy ra trên nền tảng thận như thế nào?

Thường xảy ra trên thận bệnh lý như thận đa nang hoặc thận ứ nước do sỏi

Hậu quả của cơ chế gián tiếp lên cuống thận là gì?

Làm các tạng trong ổ bụng và thận bị dồn mạnh gây đứt hoặc kéo giãn các thành phần cuống thận

Tỷ lệ cơ chế gián tiếp trong chấn thương thận chiếm bao nhiêu?

Từ 5% đến 10%

Đặc điểm của đụng dập thận mức độ I theo phân loại Chatelain C. là gì?

Hình dáng và kích thước thận bình thường, nhu mô đụng dập nhẹ, nông, bao thận còn nguyên vẹn

Tỷ lệ các trường hợp chấn thương thận thuộc mức độ I theo Chatelain là bao nhiêu?

Từ 70% đến 75%

Mô tả tổn thương dập thận mức độ II theo phân loại Chatelain C.?

Nhu mô dập sâu vào vùng tủy, rách bao thận, đường vỡ có khi thông với đường bài xuất nhưng các phần vỡ không bị tách rời xa nhau

Tỷ lệ mức độ II theo Chatelain chiếm bao nhiêu trong chấn thương thận?

Từ 15% đến 20%

Đặc điểm của vỡ thận mức độ III theo phân loại Chatelain C. là gì?

Hình dáng và kích thước thận thay đổi, bao thận rách, thận vỡ thành nhiều mảnh tách rời xa nhau do khối máu tụ

Trong mức độ III theo Chatelain, tình trạng của cực thận bị vỡ như thế nào?

Cực thận vỡ có thể bị tách rời khỏi thận và không còn được tưới máu

Tỷ lệ mức độ III theo Chatelain chiếm khoảng bao nhiêu trường hợp?

Từ 7% đến 10%

Mô tả tổn thương đứt cuống thận mức độ IV theo Chatelain C.?

Đứt động mạch hoặc tĩnh mạch thận hoàn toàn hoặc không hoàn toàn gây thiếu máu cục bộ hay toàn bộ thận

Tình trạng bệnh lý kèm theo trong chấn thương mức độ IV Chatelain là gì?

Sốc mất máu và thận có thể bị hoại tử một phần hoặc toàn bộ

Các thương tổn bổ sung có thể gặp ở mức độ IV Chatelain là gì?

Đứt niệu quản hoặc rách bể thận

Tỷ lệ đứt cuống thận mức độ IV theo Chatelain chiếm bao nhiêu?

Từ 2% đến 5%

Tên đầy đủ của tổ chức đưa ra phân độ chấn thương thận dựa trên CT-Scan năm 1989 là gì?

Hội phẫu thuật chấn thương Mỹ (American Association for the Surgery of Trauma - AAST)

Chấn thương thận độ I theo AAST có đặc điểm gì?

Đụng dập thận, nứt nhu mô dưới vỏ nhẹ, không thông vào khoang đài bể thận, không vỡ bao thận, tụ máu dưới bao

Đặc điểm của dập thận nhẹ độ II theo AAST là gì?

Dập vỡ vùng vỏ sâu dưới 1 cm, chưa tổn thương vùng tủy và đường bài tiết, vỡ bao thận, tụ máu quanh thận khu trú

Mô tả dập thận nặng độ III theo AAST?

Dập vỡ nhu mô thận cả vùng vỏ lẫn vùng tủy, sâu trên 1 cm, vỡ bao thận, tụ máu quanh thận lan rộng nhưng không thoát nước tiểu

Đặc điểm của vỡ thận độ IV theo AAST năm 2001?

Thận vỡ thành 2 hoặc 3 mảnh, đường vỡ qua tủy sâu trên 1 cm vào đường bài tiết, có thoát nước tiểu ra ngoài

Hậu quả của vỡ thận độ IV AAST đối với cực thận là gì?

Thận vỡ cực trên hoặc cực dưới có thể mất sự nuôi dưỡng do tổn thương động mạch nhánh

Mô tả tổn thương cuống thận độ V theo AAST năm 2001?

Đứt hoàn toàn hay không hoàn toàn mạch máu cuống thận gây mất nuôi dưỡng, hoặc thận bị vỡ nát thành nhiều mảnh tách rời

Theo cập nhật của Burcley và McAninch năm 2011, chấn thương thận độ IV bao gồm những gì?

Tất cả chấn thương đường bài tiết bể thận - niệu quản và chấn thương động mạch - tĩnh mạch phân thùy

Theo cập nhật năm 2011, chấn thương thận độ V bao gồm tổn thương nào?

Tổn thương cuống mạch rốn thận bao gồm cả tình trạng tắc nghẽn mạch máu

Tỷ lệ chấn thương thận độ V theo phân loại AAST chiếm bao nhiêu?

Từ 1% đến 3%

Tỷ lệ gặp chấn thương thận trên thận bệnh lý bẩm sinh hoặc mắc phải là bao nhiêu?

Từ 14% đến 16%

Kể tên ba loại thận bệnh lý dễ bị chấn thương hơn bình thường?

Thận móng ngựa, thận đa nang và thận ứ nước do sỏi

Tỷ lệ chấn thương thận đi kèm với tổn thương các tạng trong ổ bụng là bao nhiêu?

Từ 10% đến 12%

Triệu chứng cơ năng thường gặp nhất ở bệnh nhân chấn thương thận kín là gì?

Đau vùng thắt lưng và trướng bụng

Hướng lan đặc trưng của cơn đau vùng thắt lưng trong chấn thương thận là gì?

Lan lên góc sườn hoành và xuống hố chậu

Tại sao đau vùng thắt lưng lại tăng lên trong tiến triển của chấn thương thận?

Do khối máu tụ sau phúc mạc to lên

Hội chứng sau phúc mạc trong chấn thương thận gồm những dấu hiệu nào?

Bụng trướng và nôn

Dấu hiệu nào chứng tỏ có tụ máu và nước tiểu ở khoang sau phúc mạc?

Bụng trướng và nôn

Tại sao bụng trướng lại gây khó khăn cho bác sĩ lâm sàng?

Gây khó khăn cho việc phát hiện thương tổn phối hợp của các tạng trong ổ bụng

Tỷ lệ bệnh nhân chấn thương thận kín có dấu hiệu đái máu là bao nhiêu?

Từ 90% đến 95%

Đặc điểm đái máu trong chấn thương thận kín là gì?

Đái máu toàn bãi, có thể nhẹ hay nặng, nước tiểu hồng, đỏ tươi hay có máu cục

Tại sao mức độ đái máu không phản ánh chính xác mức độ tổn thương của thận?

Do một lượng máu lớn có thể tụ lại sau phúc mạc hoặc niệu quản bị bít tắc bởi máu cục

Trong trường hợp nào bệnh nhân chấn thương thận nặng nhưng hoàn toàn không có đái máu?

Trường hợp đứt cuống thận hoặc máu tụ bít tắc niệu quản

Theo dõi yếu tố nào giúp tiên lượng sự tiến triển của chấn thương thận?

Theo dõi mức độ đái máu và tình trạng toàn thân

Dấu hiệu cho thấy tổn thương thận đang có khả năng tự cầm máu được là gì?

Nước tiểu chuyển từ màu đỏ sang màu nâu sẫm và vàng dần

Đái máu tươi tiếp diễn nặng lên biểu hiện tình trạng gì?

Tổn thương thận đang tiếp tục chảy máu

Đái máu tái phát sau 5 đến 15 ngày gợi ý tổn thương như thế nào?

Tổn thương nhu mô thận dập nát hoại tử do thiếu máu không thể liền được

Tỷ lệ bệnh nhân gặp tình trạng sốc trong chấn thương thận là bao nhiêu?

Từ 20% đến 30%

Sốc nặng (12-15%) thường gặp trong những loại tổn thương thận nào?

Dập nát thận và đứt cuống thận

Hội chứng nhiễm khuẩn trong chấn thương thận thường xảy ra khi nào?

Khi bệnh nhân đến muộn và có tình trạng bội nhiễm ổ dịch máu quanh thận

Biểu hiện của hội chứng thiếu máu cấp do mất máu trong chấn thương thận là gì?

Da xanh niêm mạc nhợt, mạch nhanh, huyết áp tụt, hồng cầu và huyết sắc tố giảm

Khi có tình trạng mất máu nặng mà không thấy đái máu tương xứng, cần nghĩ tới điều gì?

Chảy máu do tổn thương thận nặng gây tụ máu lớn sau phúc mạc hoặc tổn thương tạng đặc phối hợp

Triệu chứng thực thể nào gặp ở 100% trường hợp chấn thương thận?

Đau hố thắt lưng sau chấn thương

Tại sao bệnh nhân chấn thương thận lại xuất hiện cơn đau quặn thận?

Do máu cục bít tắc niệu quản

Kể tên ba dấu hiệu khi khám thực thể khối máu tụ hố thắt lưng?

Hố thắt lưng đầy hơn bình thường, căng nề và đau

Sự hiện diện của co cứng cơ vùng thắt lưng chứng tỏ điều gì?

Bao thận đã bị vỡ và máu chảy ra quanh thận

Tỷ lệ bệnh nhân sờ thấy khối máu tụ hố thắt lưng là bao nhiêu?

Từ 25% đến 30%

Khối máu tụ to lên nhanh kèm bụng trướng và sốc gợi ý điều gì?

Tổn thương thận mức độ rất nặng cần xử trí kịp thời

Kể tên hai xét nghiệm máu quan trọng nhất trong chấn thương thận vừa và nặng?

Hồng cầu và huyết sắc tố

Tình trạng bạch cầu thay đổi thế nào khi bệnh nhân chấn thương thận đến muộn?

Bạch cầu thường tăng và có sự chuyển trái

Xét nghiệm nước tiểu trong chấn thương thận thường cho kết quả gì?

Hồng cầu và bạch cầu tăng nhiều, protein niệu dương tính

Kể tên ba thông tin gián tiếp về tổn thương thận trên phim KUB?

Bóng thận to ra, bờ thận không đều hoặc mất giới hạn, bờ cơ đáy chậu không rõ nét hoặc bị mất

Dấu hiệu nào trên phim KUB có thể liên quan đến tổn thương cuống thận?

Gãy mỏm ngang đốt sống thắt lưng 1 hoặc 2

Hình ảnh đài bể thận trên phim UIV sau chấn thương thận có đặc điểm gì?

Vùng đài bể thận bị nhoè thuốc, thuốc cản quang có thể tràn qua tổ chức quanh thận

Kỹ thuật tiêm thuốc cản quang trong chụp UIV cấp cứu là gì?

Tiêm nhanh tĩnh mạch liều 1,5-2 ml/kg pha trong NaCl 0,9% đủ 200 ml

Đánh giá chức năng thận chậm bài tiết trên UIV do những nguyên nhân nào?

Huyết khối chèn ép, co thắt động mạch thận sau chấn thương hoặc tắc đường bài xuất do máu cục

Thận không ngấm thuốc trên UIV phối hợp lâm sàng gợi ý tổn thương gì?

Thận dập vỡ nhu mô nặng hoặc tổn thương động mạch thận, cuống thận

Biểu hiện tổn thương nhu mô thận ở ngoại vi trên phim UIV là gì?

Mất liên tục nhu mô thận kèm mất liên tục của bờ thận tương ứng

Kể tên ba sự thay đổi của đài bể thận ở thì bài tiết trên UIV?

Di lệch, biến dạng, các nhóm đài bị tách ra hoặc kéo dài

Sự cắt cụt các đài hoặc nhóm đài trên UIV xảy ra do đâu?

Do máu cục bít tắc hoặc tổn thương mạch và nhu mô thận vùng tương ứng

Dấu hiệu của niệu quản trên UIV khi có máu tụ lớn sau phúc mạc?

Niệu quản căng mảnh, mất sự mềm mại nhu động và bị đè đẩy

Đặc điểm độ 1 của chấn thương thận trên phim UIV là gì?

Đài bể thận bình thường, có ổ đọng thuốc ở vùng nông của vỏ thận

Đặc điểm độ 2 của chấn thương thận trên phim UIV?

Đài bể thận bị đè ép, ổ đọng thuốc ở nhu mô, bóng thận to và thuốc xuống niệu quản ít

Mô tả hình ảnh độ 3 chấn thương thận trên phim UIV?

Đài bể thận ngấm thuốc kém, đài cực thận bị tách rời, thoát thuốc lớn ra ngoài đường bài tiết

Đặc điểm độ 4 của chấn thương thận trên phim UIV?

Thận không ngấm thuốc

Giá trị của siêu âm trong chấn thương thận đa tạng là gì?

Đánh giá hình thái thận, phát hiện tụ máu và các thương tổn phối hợp khác trong ổ bụng

Đặc điểm độ I chấn thương thận trên siêu âm?

Hình dáng thận không đổi, đường viền bao thận còn, đụng dập nhu mô nhẹ hoặc tụ máu dưới bao đơn thuần

Đặc điểm độ II chấn thương thận trên siêu âm?

Hình dáng thận thay đổi, bao thận vỡ, đụng dập nhu mô kèm đường vỡ, máu tụ sau phúc mạc khu trú hoặc lan rộng

Mô tả độ III chấn thương thận trên siêu âm?

Hình dáng thận thay đổi, đụng dập nặng nhu mô và đường bài tiết, mất đường viền bao thận hoặc có nhiều đường vỡ

Dấu hiệu nghi ngờ chấn thương thận độ IV trên siêu âm là gì?

Hình dáng thận bình thường đi kèm dấu hiệu tụ máu lớn sau phúc mạc

Độ chính xác của siêu âm trong chẩn đoán chấn thương thận độ I, II, III là bao nhiêu?

Từ 80% đến 85%

Tại sao siêu âm khó nhận định chính xác chấn thương thận độ IV?

Do khó nhận định chính xác các tổn thương mạch máu

Phương pháp chẩn đoán hình ảnh được lựa chọn đầu tiên hiện nay trong đánh giá chấn thương thận là gì?

Chụp cắt lớp vi tính (CT-Scanner)

Độ chính xác của chụp CT-Scanner trong đánh giá chấn thương thận là bao nhiêu?

92,5%

Chụp CT-Scanner được chỉ định ưu tiên cho những trường hợp nào?

Chấn thương thận nặng từ độ III trở lên hoặc nghi ngờ đa chấn thương phối hợp