MBK H5 Zenuwstelsel

Zenuwstelsel - onderdelen (3)

• CZS Centrale zenuwstelsel; hersenen en ruggenmerg

• PZS Perifere zenuwstelsel; alle zenuwen buiten het CZS

• AZS - Anatome zenuwstelsel; regelt de interene organen buiten de eigen wil om

CZS Centrale zenuwstelsel onderdelen (3)

• Grote hersenen/cerebrum (leren, geheugen, gedrag, bewustzijn)

• Kleine hersenen/cerebellum (coodineren bewegingen en balans)

• Hersenstam (vitale functies als ademhaling en hartslag)

ruggenmerg onderdelen (2) en functies (2)

Onderdelen: grijze stof (met cellichamen) en witte stof (met zenuwbanen)

Functies: signaalgeleiding en autonome reflexen

PZS Perifere zenuwstelsel; onderdelen (2) en belangrijke netwerken (2)

Onderdelen:

• Afferente zenuwen; brengen prikkels van receptoren (pijn, tast, temperatuur) over naar het CZS;

• Efferente zenuwen; sturen signalen van het CZS naar spieren en klieren

Belangrijke (zenuw)netwerken:

• plexus brachialis; stuurt de voorpoten aan

• plexus lumbosacralis; stuurt achterpoten aan

AZS - Anatome zenuwstelsel; onderdelen (3)

• sympatisch systeem; activeert het lichaam in stressituaties (fight or flight)

• parasympatisch systeem; bevordert rust en herstel/rest and digest

• entherisch zenuwstelsel; zenuwstelsel vh maagdarmkanaal wat grotendeels autonoom functioneert

bouwstenen zenuwstelsel (2)

• neuronen

• gliacellen

Neuronen - uitleg, onderdelen en soorten (3)

Uitleg: geven signalen door;

Bestaan uit:

• cellichaam

• dendrieten (ontvangers)

• axon (geeft signalen door)

• axonen zijn soms omgeven door een myelineschede, welke de geleiding versnelt door de impuls van knoop naar knoop te laten springen

Soorten:

• Sensorische neuronen; brengen prikkels naar het CZS

• Motorische neuronen; sturen spieren en klieren aan

• Schakelneuronen; verbinden zenuwcellen binnen het CZS

Gliacellen; uitleg en soorten (4)

UItleg: Ondersteunende cellen die essentieel zijn voor het functioneren vh zenuwstelsel

Soorten:

• Astrocyten; ondersteunen neuronen en regelen omgeving

• Oligodendrocyten; maken myeline aan in het CZS

• Microgliacellen; functioneren als afweercellen in het CZS

• Schwanncellen; maken myeline aan in het PZS

Werking zenuwstelsel; overdraccht signalen (2)

• elektrische overdracht; neuronen communiceren via eketrische impulsen via het celmembraam, deze verplaatsen zich via de axon, sneller als er zich een myelineschede bevindt

• chemische overdracht; aan het einde vd axon bevindt zich de synaps, hier worden neurotransmitters vrijgegeven die het signaal doorgeven ad volgende cel

Functies zenuwstelsel (4)

• motoriek; stuurt bewegingen aan en coordineert deze via het Cerebellum

• reflexen; snelle automatische reacties op prikkels

• autonome regulatie; regelt hartslag ademhaling en spijsvertering

• gedrag en emoties; limbisch systeem beinvloedt angst, agressie en sociale binding

Belangrijke zenuwbanen ( 5)

• hersenzenuwen (12 paar); sturen gezicht, tong, keel en interne organen aan

• ruggenmergzenuwen (36 paar); verzorgen (segmentaal) de aansturing vh lichaam

• plexus brachialis; verzorgt motorische en sensorsische aansturing vd voorpoten

• plexus lumbosacralis; verzorgt motorische en sensorsische aansturing vd achterpoten

• nervus vagus; belangrijke zenuw voor hart, longen en spijsvertering

Belangrijkste typen aandoeningen vh zenuwstelsel (7)

• trauma

• degeneratieve aandoeningen

• aangeboren afwijkingen

• infecties en ontstekingen

• tumoren

• Epileptie

• perifere zenuwaandoeningen

Aandoeningen vh zenuwstelsel - Trauma

• ruggenmergtrauma; vaak adhv val/aanrijding,

  • Symptomen: verlamming, gevoelsverlies

  • Diagnostiek: neurologisch onderzoek (rontgen, CT, MRI)

  • Behandeling: stabilisatie, chirurgie, fysio

• hoofdtrauma (gevaar: druk op schedel)

  • Symptomen: bewustzijnsverlies, ongelijke pupillen, coordinatieproblemen

  • Diagnostiek:

  • Behandeling: zuurstofvoorziening, vochttherapie, soms chirurgisch ingrijpen

Aandoeningen vh zenuwstelsel - Degeneratieve aandoeningen; soorten (2) en bijzonderheden

• hernia (aan de interverbrale discus, IVDD); komt veel voor bij teckels en kortpotige rassen

  • Symptomen: pijn, waggelende gang, soms verlamming achterhand

  • Diagnostiek: MRI of CT

  • Behandeling:rust, pijnstilling, soms operatie

• degeneratieve myelopathie; aantasting ruggenmerg, komt vaak voor bij herders

  • Symptomen:begint met verstoring evenwicht en eindigt met verlamming,

  • Diagnostiek:

  • Behandeling: geen genezende behandeling, maar fysio kan helpen

Aandoeningen vh zenuwstelsel - Aangeboren afwijkingen; soorten (2) en bijzonderheden

• hydrocephalus; druk op de hersenen door teveel hersenvocht, komt veel voor bij kleine rassen;

  • Symptomen: vergrote schedel, blindheid, toevallen

  • Diagnostiek:

  • Behandeling: drukverlagende medicatie, shunt

• spina bifida; open rug waarbij wervels en ruggenmerg niet goed sluiten

  • Symptomen: uiteenlopende klachten van lichte zwakte tot ernstige verlamming

  • Diagnostiek:

  • Behandeling:

Aandoeningen vh zenuwstelsel - Infecties en ontstekingen; soorten (3) en bijzonderheden

• canine distemper (hondenziekte); virale aandoening, tast luchtwegen, spijsvertering en zenuwstelsel aan

  • Symptomen: toevallen en spiertrekkingen

  • Diagnostiek:

  • Behandeling: preventie door vaccinatie

• toxoplasma en neospora; parasitaire infecties die hersenen en spieren aantasten

  • Symptomen: spierzwakte en verlamming

  • Diagnostiek:

  • Behandeling: Antibiotica, antiparasitaire middelen

• meningitis/encephalitis; ontsteking hersenvliezen en hersenweefsel

  • Symptomen: koorts, nekstijfheid en toevallen

  • Diagnostiek:

  • Behandeling: antibiotica bij infecties, immunosuppressie bij auto-immuunziekten

Aandoeningen vh zenuwstelsel - Tumoren; soorten (2) en bijzonderheden

• Primaire tumoren; meningeomen, gliomen

  • Symptomen: gedragsveranderingen, blindheid, epileptische aanvallen

  • Diagnostiek:

  • Behandeling:

• Secundaire tumoren; uitzaaiingen naar hersenen en ruggenmerg

  • Symptomen:

  • Diagnostiek: MRI, CT

  • Behandeling: chirurgie, bestaling, palliatief

Aandoeningen vh zenuwstelsel - Epileptie; soorten (2) en bijzonderheden

• idiopatisch; erfelijke vorm, komt vaak voor bij Labrador en Border Collie

  • Symptomen: terugkerende toevallen, vaak op jonge leeftijd

  • Diagnostiek:

  • Behandeling:langdurig gebruik van medicijnen zoals fonobarbital en imepitoine

• symptomatisch; vaak veroorzaakt door bijv tumor of trauma

  • Symptomen:

  • Diagnostiek:

  • Behandeling: afhankelijk van onderliggende oorzaak; aanpassing dieet kan helpen

Aandoeningen vh zenuwstelsel - Perifere zenuwaandoeningen; soorten (3) en bijzonderheden

• facialisparese; verlamming aangezichtszenuw door bijv tumor/trauma

  • Symptomen: scheef gezicht, kwijlen, niet kunnen sluiten van een oog

  • Diagnostiek:

  • Behandeling: herstelt vaak vanzelf

• polyradiculoneuritis; auto-immuunziekte

  • Symptomen:acute slappe verlamming

  • Diagnostiek:

  • Behandeling: intense fysiotherapie

• myasthena gravis; stoornis in de signaaloverdracht tussen zenuwen en spieren

  • Symptomen: snel vermoeid, mogelijk problemen met slikken en ademhalen

  • Diagnostiek:

  • Behandeling: medicatie, aagepast voedingsmanagement

Diagnostische middelen tav zenuwstelsel (8)

• gangwerk

• houding

• reflexen

• spiertonus

• pijngevoeligheid

• beeldvorming

  • rontgen, CT, (maar vooral) MRI voor hersenen en ruggenmerg

• liquoronderzoek

  • analyse van hersen en ruggenmergvocht

• electrodiagnostiek

  • EMG en zenuwgeleidingstesten

Therapie en revalidatie (behandeling) zenuwstelsel (4)

• medicatie;

  • pijstilling, anticonvulsie, antibiotica, antiparasitair, corticosteroiden

• chirurgie;

  • bijv bij hernia’s, tumoren en hydrocephalus

• revalidatie;

  • fysio; hydrotherapie, spierversterkende oefeningen

• management;

  • aanpassing dieet, omgeving en ondersteuning vd eigenaar