dierkunde: H6: Cnidaria

Wat?

= neteldieren

• multicellulair

• evolutionair stap verder dan Porifera

belangrijk?

evolutionair: 1e weefselorganisatie en organen, diploblast

medisch: netelcellen

morfologie

• multicellulair

• radiaal of biradiaal

• holle tentakels rond mondopening

2 vormen:

• poliep: cilindervormig, sessiel, mond/anus naar boven

• medusa: kwal: klokvormig, vrijzwemmend, mond/anus naar beneden

bouwplan

= diploblast

1. epidermis: buitenlaag: ectoderm

2. gastrodermis: binnenlaag: endoderm: bekleedt spijsverteringsholte

3. mesoglea: geleiachtige tussenlaag (rood)

spijsvertering

• centrale gastrovasculaire holte

• onvolledig kanaal: 1 opening

• carnivoor

zenuwstelsel

• zenuwnet

• geen centraal brein

skelet

hydrostatisch of elastisch

habitat

aquatisch, vooral zee, wereldweid

grootte

1mm tot 70 meter

cnidoblast

• predatie en verdediging

structuur:

• cnidoblast

• nematocyst: organel opgerolde draar met gif

• cnidocil: gevoelig haartje(=stileet) = tracker

• operculum: klepje dat kapsel afsluit

→ bij aanraking cnidocil klapt operculum open en wordt de stilet met een krach naar buiten geschoten en wordt gif geïnjecteerd

cellen in lichaamswand

• myo-epitheliale cellen: bedekking, contractieve vezels voor beweging

• intersitiële cellen: ongedifferentieerde stamcellen

• kliercellen: produceren verteringsenzymen of slijm

• zintuigcellen en zenuwcellen

• cnidoblasten: netelcellen

voortplanting

fases generatiewisseling

1. aseksuele fase: poliep

• sessiel

• knopvorming of deling

• nieuwe poliepen vormen of medusen afsnoeren

2. seksuele fase: medusa

• vrijzwemmend

• gescheiden geslachten

• gameten

ontwikkeling

• bevruchting → zygote → planula larve: hecht vast en groeit uit to poliep

klassen

• Classis Hydrozoa = waterpoliepen

• classis Scyphozoa = echte kwallen

• classis Anthozoa = bloemdieren

Classis Hydrozoa

= waterpoliepen

• duidelijk poliepstadium

• poliepen hebben gastrovasculaire holte

• medusen hebben celloze mesoglea en ectodermale gonade

• vaak kolonies

• craspedoot: velum: vliesje aan rand voor voortbeweging

Classis Scypohozoa

= echtee kwallen

• medusenstadium is dominant, poliepen klein of afwezig

• groot en klokvormig

• mesoglea met cellen

• gonaden in gastrodermis

• acraspedoot: geen Velum

• rhopalia: zintuigorgaantjes

levenscyclus:

planula → scryphistoma:poliep → strobila: poliep die insnoert → ephyra: jonge kwal → volwassen kwal

classis Anthozoa

= bloemdieren

• alleen poliepstadium

• radiale symmetrie: 6- of 8-stralig

• gastrovasculaire holte is verdeeld door septa en de farynx is ingestulpt

• mesoglea met cellen

groepen

• zeeanemone: solitaire poliepen

• koralen: kolonievormende poliepend, kalkskelet afscheiden

  • leven vaak in symbiose met fotosynthetiserende algen