Abdomen 2: Begrenzende percussie, oppervlakkige palpatie en diepe palpatie

Kleding instructies

BH moet uit

Uit welke 4 delen bestaat begrenzende percussie

• Levergrenzen

• Miltgrens en ruimte van Traube

• Blaasretentie

• Ascites

Levergrenzen bepalen

• Vanaf waar percuteer je en wat verwacht je met percussietoon

• Waar verwacht je de boven en ondergrens?

• Wat beoordeel je (2)

Vanaf de rechter tepel: Zo hoog mogelijk onder de rechterborst: sonore percussietoon evenwijdig aan ribbenboog

Sonor → demping: normaal IC 5Onder: Tympaan → demping. Markeren en lokaliseer in relatie met ribbenboog

• Percussiepijn (vragen en mimiek)

• Afstand tussen grensen (spanwijdte)

Milt

• Welke 2 delen bestaat de percussie?

• Welke tonen verwacht je?

Boven- en evt ondergrens

• Beoordeel waar sonore toon van longen overgaat in gedempte toon van milt (bovengrens, rond 9e rib)

• Caudaal evt ook: 4-6 cm)

Percuteer mediale begrenzing

• Caudaal van bovengrens, midaxilair

• Naar mediaal: waar gedempt overgaat in (hyper)tympane toon: Demping wijst op splenomegalie

Het gebied van tympanie, dat reikt tot het begin van de lever aan de andere zijde van de maag, wordt ook wel aangeduid als de ruimte van Traube

Wat moet je absoluut niet vergeten na het percuteren van de milt?

Vertellen dat BH aanmag

Blaas

• Wat zeg je allemaal vooraf

• Vanaf waar tot waar

• Doel?

• Vraag of hij naar toilet moet! Of het gevoel heeft om te plassen. Vertel dat hij aandrang kan krijgen

• Percuteer vanaf symphysis pubis langzaam in de richting van de navel

• Indien er sprake is van gedempte percussie boven de symfyse, geef dit in aantal cm aan met referentiepunt de navel

• Concludeer of er aanwijzing is van blaasretentie

Percuteren Ascites (shifting dullness)

• Hoe?

• Wanneer is het positief?

·        Percuteer vanaf de navel in beide richtingen naar de flanken toe en markeer deze overgang van tympane toon naar demping

·        Laat patiënt vervolgens op linkerzij liggen

·        Percuteer opnieuw vanuit de hoogst gelegen zij naar beneden en markeer opnieuw de overgang van tympane toon naar demping

·        Indien er ascites is, zal er nu tympanie over de hoogst gelegen flank, en demping over de lager gelegen flank -> de demping is verschoven (shifting dullness)

oppervlakkige oriënterende palpatie

• Welke 2 onderdelen?

• In het algemeen over de buikregios

• Ascites (undulatie)

Hoe doe je oppervlakkige oriënterende palpatie?

• Waar begin je?

• Wat bepaal je? (4)

In circulaire motion over alle regio’s. (behalve beide hypochondrium), begin in regio het verst weg van de pijn, eindig bij het pijnlijke gebied

Beoordelen: Spierspanning links en rechts:

• Soepele buik

• licht gespannen

• Zeer gespannen

• Plankhard

Kan pt actief aanspannen en ontspannen?

• Passief spierverzet (defense musculaire)

• Actief spierverzet

Is er drukpijn?

• Mimiek

• Vragen

Beoordeel of er weestanden te voelen zijn in de buikwand/buikholte

Ascites palpatie (undulatie)

• Hoe doe je het

• Instructie

·        Geef kort stootje met de ene hand (met aaneengesloten vingers) in de flank en voel met de andere hand naar een golfbeweging (=undulatie) met de platte handpalm van de andere hand

·        Laat hierbij de patiënt de ulnaire zijde van de hand, de buikwand bij de navel in craniocaudale richting indrukken, zodat de golfbeweging zich niet via buikwand naar de andere kant verplaatst

Waar let je op bij diepe oriënterende palpatie?

Let opnieuw op:

·        Drukpijnlijkheid

·        Weerstanden normaal (bv CD)/ abnormaal (plaats, grootte, vorm, oppervlak, consistentie, pulsatie, pijnlijkheid, beweeglijkheid tov omliggende weefsels, al of niet meebewegen met de ademhaling).

En spierspanning en appendicitis evt

Welke 3 appendicitis verschijnselen zijn er bij diepe oriënterende palpatie?

Loslaatpijn: Druk buikwand aan pijnlijke zijde heel langzaam diep in, laat plotseling los. Vraag naar pijn. Beoordeel aanwezigheid/afwezigheid van (contralaterale) loslaatpijn

 

Teken van McBurney: Aan/afwezigheid van drukpijn op het punt van McBurney. Verricht een diepe palpatie op ongeveer één derde vanaf de SPIAS richting de navel.

·        Indien patiënt gelokaliseerde pijn aangeeft in rechteronderbuik, die door druk van één vinger kan worden veroorzaakt en maximaal is op deze plek, is McBurney positief

Psoasfenomeen: Laat patient in rugligging de knie optrekken en geef tegelijkertijd weerstand door knie naar beneden te duwen.

·        Vraag naar pijn

·        Laat bij twijfel patient vervolgens nog op de linker zijde liggen en overstrek de rechterheup (hyperextensie) en vraag naar pijn

Diep begrenzende palpatie: Welke onderdelen en wat is een belangrijke instructie

Ademinstructie

• Lever en evt murphy

• Milt (splenomegalie)

• Palpatie AA

• Pyelonefritis

Wat doe je bij palpatie lever en galblaas

• Ademinstructies

• Wat beoordeel je (4)

• Breng de rechterhand enkele cm onder de onderrand van de lever met de vingers parallel aan de musculus rectus of evenwijzig aan de ribbenboog.

• Laat hem langzaam en diep inademen met open mond. Druk tijdens expiratie de buikwand rustig en geleidelijk in met gestrekte vingers terwijl de hand zoveel mogelijk stil blijft liggen

• Voel tijdens inspiratie of de leverrand tegen de wijsvinger aankomt. Houd de palperende hand stil bij inspiratie of geef een licht scheppend beweging naar craniaal. Schuif indien nodig de hand bij iedere expiratie 1 of 2 cm richting de ribbenboog en voel opnieuw naar de lever.

Beoordeel:

·        Scherpte/consistentie van onderrand

·        Oppervlak

·        Drukpijnlijkheid

·        Let op teken van Murphy: Bij palpatie van de leveer voelt patiënt bij diep inademen plots pijn, of pijn verergert en de adem stokt: Cholecystitis

Scherp begrensd onderrand, regelmatige oppervlak, niet drukpijnlijk.

Geen pijn bij palpatie lever tijdens hetdiep  inademen, dus geen teken van Murphy en dus geen indicatie voor Cholecystitis

Wat is teken van Murphy

Let op teken van Murphy: Bij palpatie van de lever voelt patiënt bij diep inademen plots pijn, of pijn verergert en de adem stokt: Cholecystitis

Scherp begrensd onderrand, regelmatige oppervlak, niet drukpijnlijk.

Geen pijn bij palpatie lever tijdens hetdiep  inademen, dus geen teken van Murphy en dus geen indicatie voor Cholecystitis

Palpatie milt

Milt:

·        Zelfde techniek

·        Vraag patiënt diep in te ademen, geef tegendruk met de vingers. Is de onderrand palpabel? (vergrote milt). De milt beweegt bij inademing naar caudaal en mediaal richting de navel

·        Druk op midclaviculairlijn

·        Onerrand niet palpel= milt nie tvergroot

·        Hoeveel cm onder de ribbenboog?

·        Bij verdenking op splenomegalie, maar geen rand palpabel: Plaats vingers meer naar mediaal of lateraal. Voorzichtig palperen ivm kans op miltruptuur.

Indien het palpabel is, beoordeel je:

·        Grootte (aantal cm dat milt onder ribbenboog komt)

·        Consistentie

·        Aard van de onderste rand

·        Drukpijnlijkheid

AA palpatie

·        Palpeer de aorta craniaal van de navel en voel naar pulsaties.

·        Plaats de handen met de vingers aan weerszijden aorta. Probeer vanaf de zijkanten de pulsaties te omvatten. Bepaal de grens van de pulsatie beiderzijds en schat de breedte in cm (als > dan 3 cm ben alert op AAA)

·        Beoordeel eventuele expansieve pulsaties

Pyelonefritis (slagpijn nierloges)

·        Patiënt zit.

·        Sla krachtig maar voorzichtig met ulnaire zijde van gestrekte hand rechtstreeks op de nierloge.

·        Let op pijn (mimiek en vragen)

·        Verricht beide zijden.