Państwo i Demokracja - Notatki z WOS

Zestaw fiszek z Wiedzy o Społeczeństwie dotyczący państwa, demokracji, organów władzy w Polsce oraz organizacji obywatelskich.

Państwo

Rodzaj organizacji, która dysponuje konkretnym, wydzielonym granicami terytorium i sprawuje władzę nad zamieszkującą je ludnością.

Ustrój polityczny

Sposób sprawowania władzy w państwie.

Suwerenność

Jedna z cech państwa oznaczająca jego niezależność.

Demokracja przedstawicielska

Forma ustroju, w której obywatele wybierają przedstawicieli (np. posłów) do podejmowania decyzji w ich imieniu.

Demokracja bezpośrednia

Forma ustroju, w której obywatele sami podejmują decyzje, np. poprzez referendum lub inicjatywę obywatelską.

Konstytucja RP

Najważniejszy akt prawny w Polsce, z którym muszą być zgodne wszystkie inne akty prawne.

Zasada konstytucjonalizmu

Zasada, zgodnie z którą wszystkie organy sprawujące władzę muszą bezwzględnie przestrzegać przepisów ustawy zasadniczej.

Trybunał Konstytucyjny

Organ, którego rolą jest ocena, czy uchwalone akty prawne są zgodne z Konstytucją RP.

Immunitet

Przywilej przysługujący członkom parlamentu (posłom i senatorom).

Kadencja

Określony czas sprawowania funkcji; dla Sejmu i Senatu wynosi on $4$ lata, a dla Prezydenta RP $5$ lat.

Wotum nieufności

Narzędzie kontrolne Sejmu pozwalające na odwołanie rządu.

Zasada powszechności wyborów

Zasada oznaczająca, że głosować można po ukończeniu $18$ lat.

Zasada tajności głosowania

Zasada gwarantująca anonimowość wyborcy podczas oddawania głosu.

Wybory proporcjonalne

System wyborczy stosowany w wyborach do Sejmu RP, gdzie liczba miejsc jest zależna od liczby zdobytych głosów.

Wybory większościowe

System wyborczy stosowany w wyborach do Senatu RP, gdzie senatorami zostają kandydaci z największą liczbą głosów w swoich okręgach.

Weto prezydenckie

Prawo Prezydenta RP do zgłoszenia sprzeciwu wobec ustaw uchwalonych przez parlament.

Rada Ministrów

Organ sprawujący władzę wykonawczą, zarządzający m.in. budżetem państwa i bezpieczeństwem; na jej czele stoi obecnie Donald Tusk.

Zasada dwuinstancyjności

Zasada prawna, zgodnie z którą osoba niezgadzająca się z wyrokiem sądu I instancji może odwołać się do sądu wyższej instancji.

Zasada niezawisłości sędziów

Zasada mówiąca, że sędziowie podczas rozpatrywania spraw nie mogą być poddawani żadnym naciskom.

Trybunał Stanu

Organ, przed którym za naruszenie prawa odpowiadają najwyżsi urzędnicy państwowi.

Partia polityczna

Dobrowolna organizacja zrzeszająca obywateli, która dąży do sprawowania władzy w państwie w celu realizacji swojego programu.

Koalicja

Powiązanie co najmniej dwóch partii w jedną stronę polityczną w celu sprawowania władzy.

Opozycja

Partie polityczne, które nie wygrały wyborów i nie weszły w skład rządu.

Stowarzyszenie

Organizacja społeczna zakładana przez co najmniej $7$ osób, które są jednocześnie jej członkami.

Fundacja

Organizacja zakładana przez co najmniej $1$ osobę, realizująca określony cel społeczny przy wykorzystaniu środków materialnych.

Fakt

Informacja, której prawdziwość można sprawdzić.

Opinia

Czyjeś zdanie na dany temat, subiektywne przekonanie.

Kampania społeczna

Akcja informacyjna skierowana do społeczeństwa, mająca na celu zwrócenie uwagi na konkretny problem.