Sociologie 1

De sociologische verzuchting

Alles is niet contingent, maar arbitrair

Regels hadden ook anders kunnen zijn (= alles is veranderlijk), maar het is geen toeval waarom ze nu eenmaal zo zijn

Murdock-files

Regels rond huwelijk zijn verschillend over de hele wereld. Slechts 20% van huwelijks zijn monogaam => Huwelijk is contingent maar daarom niet arbitrair

Rousseau

Eerst dacht men dat regels door een God werden gemaakt maar toen dat mensen beseften dat ze deze ook zelf konden maken had men een andere manier nodig zodat mensen zich aan de regels hielden. Men heeft een beperkt aantal regels nodig die mensen niet zullen bevragen. Regels met brute kracht opleggen lukt niet. Vroeger maakte de kerk regels maar Rousseau zegt dat er burger religie moet zijn vb. massaal scholen oprichten ipv kerk op zo waarden en normen aan te leren zodat mensen zich eraan gaan houden => civiele religie

Verlichting + Tegen-Verlichting = Sociologie

• Verlichting= mens moet door de rede gestuurd worden en niet door religie om geluk te vinden

• Tegen-Verlichting= mens mag niet door rede gestuurd worden om geluk te vinden omdat men egoïstisch is en dat zal leiden tot een wrede wereld → mensen laten denken dat ze niet vrij zijn en dat ze onder het gezag zijn van bovenindividele wetten die gevolgd moeten worden

August Comte

3 stadia van menselijke ontwikkeling

→ Verlichting & Tegen-Verlichting: religie van de Mensheid

=> grondlegger van sociale fysica = sociologie & voorstander van Verlichting

1. religieuze stadium = theologie

2. metafysische stadium = abstracte begrippen vb. rede, doel, oorzaak enz.

3. stadium van wetenschappelijke ontwikkeling = positivisme

→ ookal was hij voor de Verlichting vond hij bepaalde punten van de Tegen-Verlichting belangrijk: als oude religie verdwijnt → mensen hebben nog steeds behoefte aan zingeving en samenhang (liefde als leidende principe en orde als basis) → daarom een nieuwe religie gebaseerd op de mensheid en wetenschap= religie van de Mensheid (→ werd hierdoor niet serieus genomen want maakte eigen kalender, nieuwe tradities…)

Habermans en Luhmann: Arbitrair

Habermas (Verlichting)

• Mensen kunnen door een eerlijke en redelijke discussie tot een consensus komen → Wetenschap en rationeel nadenken helpen bepalen wat we moeten doen en waarom => het arbitraire kan verdwijnen.

Luhmann (Tegen-Verlichting)

• Mensen zullen het nooit volledig eens worden, consensus is niet mogelijk na redelijke discussie → Daarom moeten we accepteren dat sommige keuzes arbitrair zijn => sommige regels en wetten moeten we volgen ookal zijn we er niet mee eens, anders ontstaat chaos (vb. 50% + 1 = meerderheid → die regel geldt voor iedereen)

Habermas: “We kunnen via redelijke discussie ontdekken wat juist is.”
Luhmann: “We zullen het nooit eens worden, dus we moeten afspraken en regels accepteren.”

Orde zorgt voor:

• voorspelbaarheid vb. op de treinapp staat dat trein aankomt op spoor 6 → je gaat aan spoort staan omdat je voorspelt dat deze daadwerkelijk daar zal aankomen door de app

• berekenbaarheid vb. je hebt ongeluk en panikeert totdat je in het ziekenhuis bent → je berekent dat de mensen die je zullen helpen goed opgeleid zijn hiervoor en panikeert nimeer

In onze geseculariseerde (=postreligieuze) samenleving komen 3 bronnen van niet-contigentie (= niet veranderbaar) voor → hoe maatschappelijke regels en de bestaande orde worden gerechtvaardigd:

• Natuur: mensen hebben van nature bepaalde beperkingen (vb. kunnen niet vliegen), maar dat betekent niet dat het alles bepaald → evenwicht nodig tussen wat vasligt en veranderbaar is (vb. daarvoor vliegtuigen gebouwd)

  • Hayek wegt dat de moderne markteconomie op de natuur van de mens lijkt => gelijkheid, sociale rechtvaardigheid enz is niet mogelijk omdat mensen van nature comptetitief zijn en uit eigen belang handelen

• Geschiedenis: Het verleden heeft de huidige samenleving gevormd en beperkt welke keuzes mogelijk zijn (bv. technologische ontwikkelingen kunnen niet zomaar ongedaan worden gemaakt)

• Samenhang: Verschillende onderdelen van de samenleving passen bij elkaar en beïnvloeden elkaar (bv. economie ↔ gezin ↔ kinderopvang ↔ werk)

→ er is eig. ook een 4e - vanzelfsprekendheid: “Zo doen we het gewoon”, waardoor de bestaande situatie als normaal en natuurlijk wordt gezien