HC6: A-SKS: SKS samenhangend met auditieve problemen

A-SKS

• SKS samenhangend met auditieve problemen

hoe ontstaan A-SKS

• ontstaan als kind licht tot ernstig sluchthorend is

• door snel & vroeg gehoorverlies op te sporen —> gaat auditief zo goed mogelijk gecorrigeerd worden (hoortoestellen, ci)

• 6 maanden: spraak gestuurd door audiolinguale feedback

• (rond 6 maanden ebgint de baby bewust te brabbelen en klankproductie te oefenene

• probleem input-zijde: auditieve perceptie & verwerking

• = probleem ligt bij hoe iemand geluiden hoort & verwerkt in de hersenen

• probleem: auditieve perceptie-en verwerkingsproblemen

• dove kinderbrabbelen: kinderen blijven brabbelen omdat ze zichzelf horen & ze voelen ook wat verandering van plaats doet met wijziging van het geluid

• bij dove baby: is er geen audio-linguale feedback: dus na 6 maanden gaan doofgeboornen stoppen met brabbelen omdat ze geen feedback krijgen

audiologinguale feedback

= spraak wordt aangestuurd via combinatie van

• auditief systeem = kind hoort

• linguaal/motorisch systeem = bewegingen van tong, lippen en mond

• DUS: de baby gaat zijn/haar geluiden bijsturen op basis van gehoorfeedback NORMAAL & corrigeren, MAAR: we hebben geen auditieve perceptie/ input

spraakkenmerken A-SKS

• veel te hoog praten “als een kip”

• spreekt niet al de spraakklanken even goed uit bv. de s

• kan ook nasaal spreken

• problemen in spraakklnanksproductie voorkomen

moeizaam onderscheiden van verschillende spraakklanken, voornamelijk distorsies van consonanten & vocalen

• distorsies

• verminderde klinkerdifferentiatie

• substituties

• omnissie

• prosodie

• resonantie

• vertraagde/verstorode taal-en fonologische ontwikkeling

• bij ernstig gehoorverlies sterk verminderde spraakverstaanbaarheid

spraakkenmerken A-SKS: distorsies fricatieve

• fricatieven: s, f, sj (vervormen van klanken)

• /s/ klinkt slissend of “nat”

• /r/ klinkt te veel rollend of juist niet goed trillend

spraakkenmerken A-SKS: verschil substitutie en distorsie

Onthouden:

• Substitutie → klank wordt vervangen door een andere klank.

• Omissie → klank wordt weggelaten.

• Distorsie → klank wordt vervormd.

Kort:
🟢 Correcte klank → /s/
🟠 Distorsie → vervormde /s/
🔴 Substitutie → /s/ → /t/

A-SKS spraakkenmerken: verminderde klinkerdifferntiatie

= minder duidelijk onderscheid tussen de klinkers

de klinkers gaan daardoor meer op elkaar lijken

• neiging naar de neutrale vocaal (swha): de schwa /e/ is de neutrale onbeklemtoonde kliner, zoals de ‘e’ in ‘de’

• dus in plaats van een duidelijke /a/i, enz. kan de uitspraak meer richting een neutrale “uh”-achtige klank gaan

A-SKS spraakkenmerken: in mindere mate ook substituties

Een substitutie betekent dat een klank wordt vervangen door een andere klank.

• Stemhebbend → stemloos: een stemhebbende klank wordt vervangen door een stemloze klank.

• Fricatieven: fricatieven kunnen worden vervangen door stops, of verschillende fricatieven kunnen onderling worden verward.

A-SKS spraakkenmerken omnissie fricatieven

betekent dat een fricatief (wrijvingsklank) wordt weggelaten in een woord.

Bijvoorbeeld:

• /s/ → ∅: stoel → toel

• /f/ → ∅: fiets → iet

A-SKS: spraakkenmerken: prosodie

= de melodie en het ritme van de spraak. Het gaat dus niet om afzonderlijke klanken, maar om hoe iemand spreekt.

•  monotone spraak (weinig melodie)

• verstoorde intonatie (klemtonen verkeerd of onnatuurlijk)

• onregelmatig ritme

• soms te snel of te traag spreken

• minder natuurlijke “spraakmelodie”

• Te hoog klinken: als een kip omdat je jezelf niet hoort

A-SKS: spraakkenmerken: resonantie (klankkleur van de stem)

• Onstabiele resonantie: stem kan inconsistent klinken

• Nasaliteitsproblemen: hypernasaliteit: te veel nasaal, hyponasalisteit: te weinig nasaal

comorbiditeit bij SKS

1) kerncomorbiditeit: TOS

2) secundaire comorbiditeit:

• lees-en spellingsproblemen en dyslexie

• ADHD