Kaarten: Humanistische en existentiële benadering | Quizlet

third force

Stroming die opkwam na het behaviorisme en de psychoanalyse. Ze richten hun aandacht naar het menselijke. Het was een beweging tegen het de mechanistische en fysiologische benadering van onder andere Wundt. Bühler, Maslow en Rogers zijn hier belangrijke figuren in.

Maslow

Een van de belangrijkste grondleggers van de humanistische psychologie. Voor hem keken psychologen vnl naar het problematische, hij heeft een belangrijke insteek toegedragen, dat het ook belangrijk is om positieve dingen te hebben in het leven om jezelf goed te voelen. Hij bestudeerde daarom mensen in hun peak experiences om na te gaan wat iemand nodig heeft om zich volledig te kunnen ontplooiien.

peak experiences

Ervaringen die je helderheid en inzicht geven, waardoor je de wereld bekijkt op een andere manier. In deze context gaat dat vaak gepaard met intens geluk en welbevinden, eenheid en harmonie.

5 basisbehoeften Maslow

fysiologische noden, veiligheid, belonging, zelfwaarde, zelfactualisatie

insecurity cycle

Wanneer de basisbehoeften voor veiligheid niet vervult worden, dan is het leven gebaseerd op angst of onveiligheid. De persoon kan zelfactualisatie niet vervullen. De persoon zal emotionele en relationele problemen hebben, mogelijks in criminaliteit belanden. Dit toont dat mensen niet puur slecht zijn, hun noden zijn niet vervult en worden daarom deze richting in geduwd.

transcendentie

De capaciteit dat we onszelf kunnen overstijgen en kunnen waarnemen dat we deel uitmaken van iets groters

Kaufman

Maakte een nieuwe metafoor voor basisbehoeften en nodige elementen voor groei. Deze had geen hiërarchie en is proces-georiënteerd. Het vertrekt vanuit het idee dat voor de basis er veiligheid, connectie en zelfwaarde nodig zijn voor het proces van je levensweg (boot). Om richting te kunnen geven en groei is er exploratie, liefde en doelen nodig (zeil). Deze boot is in de zee en daardoor kom je in contact met existentiële thema's (dood, keuze, existentiële isolatie, zinloosheid & zingeving).

holisme

Aspect in de humanistische psychologie die bij alle stromingen van toepassing is. Er gaat niet enkel focus naar het probleem, maar ook de mogelijkheden van de persoon (sterktes).

antireductionisme

Aspect in de humanistische psychologie die bij alle stromingen van toepassing is. Het richt zich niet op bepaalde delen van de menselijke psyche, maar op de gehele mens. Mens is niet op te delen in allerlei mechanismen. Als HV ga je samen met de cliënt op zoek naar het menszijn. Het typische thema is het zelf.

antideterminisme

Aspect in de humanistische psychologie die bij alle stromingen van toepassing is. De mens is niet volledig getermineerd door leerprocessen, geschiedenis, biologie,... De mens heeft een bepaalde graad van vrije wil, verandering is mogelijk. Iedere persoon is uniek, daarom zal de begeleiding aangepast worden aan de persoon.

lived experience

De beleving van een persoon, beleving van het levensverhaal

felt sense

Lichamelijke ervaring die het geheel van de situatie beschrijft, dit kan gaan over emoties en ervaringen

Rogers

Een belangrijke grondlegger van de humanistische psychologie. Vader van de cliëntgerichte therapieën.

actualising tendency

de tendens hebben tot ontwikkeling en groei

pro-actief

Soort actualisting tendency waar de persoon honger heeft naar meer, om verder vooruit te willen. Dit kan bestaan uit ontwikkelen van verstandelijke capaciteit, studeren, exploreren, nieuwe keuzes maken, zichzelf en de wereld op een andere manier ervaren.

re-actief

Soort actualising tendency waar de persoon eerder terug in de tijd wilt gaan. De persoon wilt het verleden verwerken, situaties en jezelf willen begrijpen en reflecteren, herzien van verhaal & zelf-concept.

Gendlin

Kwam met het procesmodel waar de mens niet los staat van hun omgeving. Daarom is in groei de cliënt die veranderd, maar ook de omgeving. Beide interageren op elkaar, wat meer groei uitlokt. Zelfs de aanwezigheid van de therapeut is voldoende om verandering te ontlokken. Daarnaast kan een persoon opmerken dat er iets mist, zo kunnen we het impliciete ervaren. Daarnaast is groei nooit af.

posttraumatische groei

Een concept waar de ervaring is van een positieve verandering gebeurt als gevolg van worsteling met een uitdagende levensgebeurtenis. Het individu hoort zich aan te passen, en hierdoor kan die een andere kijk krijgen op hun plaats in de wereld. Er is een impact op de kern wie we zijn door de uitdagende gebeurtenis. (existential shattering) Het is zeer betekenisvol in het persoonlijke veranderingsproces.

existential shattering

We starten met een bepaald begrip over wie we zijn, wat we belangrijk vinden,... en dat word van tafel gegooit. Er is een betekenisverlies. We worden fundamenteel in onze zingeving bedreigd.

meaning-making model

Vaak voorkomend defensiemechanisme waar de schokkende gebeurtenis de betekenis van de ervaring gaat minimaliseren of vertekenen. Hierdoor is het niet meer in tegenspraak met het zingevingsmodel waardoor er geen betekenisverlies is.

veiligheid, connectie, zelfwaarde

De noden volgens Kaufman die behoren tot de security needs. Deze zijn nodig om de boot te maken in zijn metafoor.

doelen, exploratie, liefde

De noden volgens Kaufman die behoren tot de growth needs. Deze zijn nodig voor het zijl te maken in zijn metafoor.

bestaansdimensies

Er bestaan verschillende dimensies waarop we in relatie zijn tot iets of iemand. We zijn voortdurend in interactie met de fysieke, sociale, persoonlijke en spirituele realiteit

interaction-first principle

Volgens Glendlin is alles interactie. Wat ik lichamelijk beleef, is een interactie tussen ik en mijn omgeving. Wat ik merk, verteld iets over mezelf in mijn situatie.

I-Thou relatie

Soort relatie waar de ander word gezien als een ander. De authentieke ontmoeting is hier van belang. In contact ken er iets kleins gebeuren, maar overweldigend. Dit brengt verandering teweeg.

I-It relatie

Soort relatie waar de ander word gezien als object. De ander word beperkt tot enkele kenmerken. Er is geen authentieke relatie, geen echte ontmoeting en geen verandering mogelijk. In gesprek is dit bijvoorbeeld mogelijk, wanneer de cliënt word beperkt tot hun diagnose.

configurations of the self

Het zelf heeft verschillende lagen en deze gaan in interactie met elkaar. We praten bijvoorbeeld met onszelf, er is veel interne dialoog. Wat we van ons 'zelf' ervaren, zijn configuraties. Dit zijn bepaalde conditions of worth (flinke, zorgzame,...) die we hebben gehoord tijdens ons opgroeien.

I-Me relatie

Soort relatie met jezelf waar de ontmoeting met zichzelf niet word aangegaan. Er is weinig contact met de gevoelens of je geraakt erin overspoelt. Hier zit de persoon vast in de relatie tot zichzelf. Het is zoals een plaat die vastzit. Soms een traumatische ervaring die niet verwerkt geraakt.

I-I relatie

Soort relatie met jezelf waar er ontmoeting met zichzelf word aangegaan. Er is self-presence, je kan stilstaan bij jezelf en er is nieuwsgierigheid. Er is een openheid naar de eigen gewaarwordingen en gevoelens. Het zelf is als een proces. Door zelfreflectie ontstaat er verandering in de relatie tov het zelf.

self-presence

Hier kan je stilstaan bij jezelf en er is een nieuwsgierigheid naar het zelf toe.

fenomenologie

Stroming die een verschijnsel wilt beschrijven zoals mensen het in hun dagelijks leven ervaren. Er is een focus op de beleving.

congruentie

De therapeut die aandacht besteed aan wat die ervaart, de cliënt zou ervaren, de relatie met de cliënt en het hier-en-nu. Dit helpt om de beleving van de cliënt terug te laten stromen, deze te verdiepen en te verruimen. Dit kan via de concepten re-experiencing en crossing (ervaren wat de cliënt zegt en beleeft en dit dan teruggeven aan de cliënt).

re-experiencing

Door de congruentie van de therapeut kan de therapeut kijken naar wat de cliënt zegt en beleeft en wat het doet met de therapeut.

crossing

Door de congruentie van de therapeut kan de therapeut hun ervaring teruggeven aan de cliënt. Dit zou iets doen met de beleving van de cliënt

presence

Zegt iets meer over de kwaliteit van contact. De manier van aanwezig zijn is belangrijk in dit mensbeeld.

co-presence

De situatie wanneer de therapeut en cliënt beide congruent zijn. (dit vraagt vaak wat tijd). Beide personen zijn in het hier-en-nu aanwezig en sensitief voor de ervaring van zichzelf, de ander en de relatie.

co-regulatie

Bij intense interpersoonlijke ontmoetingen is er een intrapersoonlijke psychofysiologische synchronisatie en neurale koppeling. Er is een dyadische emotie-regulatie door de interactie met de therapeut die evolueert tot een impliciete en internaliserende emotie-regulatie.

beleving

Centraal thema in humanistische en existentiële therapieën. Het gaat fundamenteel over ons bestaan. Het gaat over het geheel van de situatie (onszelf, valentie, betekenisgeving & existentie op dat moment). Het gaat over een interactie met het zelf en de situatie, de waarneming ervan is pre-conceptueel (ervaren van een sfeer, daarna pas kunnen plaatsen door wat het komt). Het is merkbaar, iets dat je gewaarword in het hier-en-nu. Het is iets betekenisvol, de betekenis is vaak impliciet maar word meer expliciet gemaakt wanneer we erover nadenken. Het is procesmatig en existentieel. Het is veranderlijk en hoort niet stil te staan.

structure-bound experiences

De beleving is iets dat veranderlijk is. Daarom hoort het in beweging te blijven, anders komen er problemen van. In therapie wilt de hulpverlener het proces terug in gang steken.

sudden gains

Plotse sprongen vooruit in therapie omdat de cliënt beter afgestemd is op hun beleving waardoor die beter vooruitgaat.

experiencing scale

observatieschaal om te checken waar de cliënt op dit moment staat, dit kan gerelateerd worden aan outcomes. Wanneer lager dan cut-off 4, behalen minder vooruitgang in therapie.

emotion-focused therapy

Therapie om te focussen op de lichamelijke beleving in het hier-en-nu. Het ontwikkelde actie-gerichte experiëntiële interventies op typische vastgelopen belevingen. Tweestoelendialoog & legestoel zijn enkele interventies binnen deze therapie.

tweestoelendialoog

Interventie binnen emotion-focused therapy waar de interne criticus een plaats op een stoel krijgt en dat je er zelf tegen in dialoog kan gaan.

legestoel

Interventie binnen emotion-focused therapy die gebruikt word wanneer er unfinished business is met iemand. De persoon is dan niet in de sessie maar de cliënt praat tegen de lege stoel.

over-regulatie

De therapeut helpt de cliënt om op een juiste afstand van regulatie te komen, in dit geval voelt de cliënt te weinig hun emoties waardoor die niet kan reflecteren over hun emoties.

onder-regulatie

De therapeut helpt de cliënt om op een juiste afstand van regulatie te komen, in dit geval voelt de cliënt te veel hun emoties waardoor die overspoelt geraakt.

felt shift

Door de felt sense focus is er een opluchting die komt. De verandering word lichamelijk ook ervaren. Geeft het meest betrouwbare informatie of de interventie effect had.

background feeling

Stemming op de achtergrond die relatief constant blijft. Hier ligt de focus op in therapie.

existential indifference

Wanneer iemand relatief onverschillig is tegenover existentiële aspecten van het leven. Deze mensen hebben niet noodzakelijk meer psychopathologie, maar zijn minder gelukkig en hebben minder veerkracht.

ontische / pre-ontologische

Hoe existentiële thema's concreet beleefd worden in ons leven. Het gaat hier over concrete, dagdagelijkse gegevenheden en problemen.

ontologische

Existentiële thema's die verder gaan dan het dagdagelijkse en de levensverhalen. Het gaat over het mens-zijn.

micro-dimensie

Interventie waar er bij het ontische word stilgestaan. Dit is het laagste niveau waar er een probleem is met de hier-en-nu beleving van het probleem, van het zelf en de relatie.

meso-dimensie

Interventie waar er bij het ontische word stilgestaan. Op dit niveau waar er een probleem is rond narratief, structureren van levensverhaal, zelfbeeld, wereldbeeld, waarden en normen, significante levensgebeurtenissen.

macro-niveau

Interventie waar er bij het ontologische word stilgestaan.

common factors

Factoren die overheen therapeutische modellen aanzetten tot therapeutische verandering.

therapeutische relatie

Alle houdingen en gevoelens van de cliënt en de therapeut tegenover elkaar en de manier waarop deze houdingen tijdens de behandeling tot uitdrukking worden gebracht.

constructivistische visie

Stelt dat het causaal pad rond de therapeutische relatie de kern is voor therapeutisch succes. Het leid tot een corrigerende ervaring en is zo rechstreeks causaal verantwoordelijk voor de outcome.

expert-positie

Stelt dat het causaal pad rond de therapeutische relatie een voorwaarde is voor therapeutisch succes

split alliance

In relatie- en gezinstherapie is er de mogelijkheid dat de hulpverlener niet een even sterke therapeutische relatie heeft met alle cliënten van het systeem.