Tarih Bilimine Giriş

Bu set, tarih bilimi ile ilgili temel kavramları ve kavramların tanımlarını içermektedir, öğrencilerin konuya hakimiyetini artırmayı hedeflemektedir.

Tarih Bilimi

Geçmişte yaşamış insan topluluklarının ilişkilerini, faaliyetlerini inceleyen sosyal bir bilim.

Tarihi Olay (Vaka)

Başlangıcı ve bitişi belli olan tarihi durumlar, örneğin İstanbul'un fethi.

Tarihi Olgu (Vaki)

Zaman içerisinde birikimler sonucu meydana gelen yeni durumlar, başlangıç ve bitiş tarihi belli değildir.

Tarihe Yardımcı Bilimler

Tarihe yardımcı olan ve tarihi olayları açıklamak için kullanılan bilimler dir.

Coğrafya

Tarihin olayın geçtiği yerin fiziki ve beşeri özelliklerini inceleyen bilim.

Arkeoloji (Kazı Bilimi)

Tarihi eserleri topraktan ve suyun altından çıkaran bilim dalıdır.

Kronoloji (Takvim Bilimi)

Tarihi olayların zamanlarını belirleyerek sıralar.

Paleografi

Eski yazıların okunması ile ilgilenen bilim dalıdır.

Epigrafya (Kitabeler Bilimi)

Sert cisimler üzerine yazılan yazıları inceleyen bilim dalıdır.

Sosyoloji

Tarihi olayların gerçekleşmesinde etkili olan sosyal ortamı inceleyen bilim dalıdır.

Antropoloji

Toplumların ırk ve kültür yapılarını inceleyen bilim dalıdır.

Filoloji (Dil Bilimi)

Dilleri ve diller arasındaki bağları inceleyen bilim dalıdır.

Etnografi

Örf, adet, gelenek ve görenekleri inceleyen bilim dalıdır.

Dıplomatik

Günümüze kadar ulaşan resmi belgeleri inceleyen bilim dalıdır.

Siciliografi (Mühür Bilimi)

Resmi belgelerdeki mühürleri inceleyen bilim dalıdır.

Numizmatik (Meskukat) (Paralar Bilimi)

Eski paraları inceleyen bilim dalıdır.

Heraldik

Arma ve özel işaretleri inceleyen bilim dalıdır.

Onosmatik (Yer Adları Bilimi)

Yer adlarının anlamlarını ve geçmişlerini inceleyen bilim dalıdır.

Kültürel Antropoloji

Toplumların kültürel yapılarını inceleyen bilim dalıdır.

Fiziki Antropoloji

Toplumların fiziksel ırk yapılarını inceleyen bilim dalıdır.

Tarihin Yöntemi

Tarihçilerin araştırmalarında kullandıkları yöntemlerin bütünüdür.

Taramak (Kaynak Arama)

Araştırma konusuyla ilgili kaynakları toplama aktivitesidir.

Tasnif (Sınıflandırma)

Toplanan kaynakların kendi sistemi içinde sınıflandırılmasıdır.

Tahlil (Çözümleme)

Eldeki kaynakların içeriklerinin incelenmesidir.

Tenkid (Eleştiri)

Kullanılan kaynakların doğruluğunu sorgulama sürecidir.

Terkip (Sentez)

Doğruluğu kanıtlanan kaynakların bir araya getirilerek tarih araştırması oluşturulmasıdır.

Kaynak (Belge)

Tarihi olayla ilgili bilgi veren her türlü malzeme veya belge.

Olaya göre Kaynaklar Yöntemi

Birinci ve ikinci elden kaynakların belirlenmesini sağlayan tasnif yöntemidir.

Yazılı Kaynaklar

Üzerinde yazı olan her şey yazılı kaynak kategorisine girer.

Sözlü Kaynaklar

Yaşanmış birinin sözlü ifadeleri ve anonim ürünler bu gruptadır.

Tarihi Devirler

Tarih, geniş bir zamana yayılıp, duruma göre çağlara ayrılır.

Tarih Öncesi Dönem

Yazının icadından önceki devirlere tarih öncesi denir.

Taş Çağı

Taş aletlerin kullanıldığı tarihi döneme verilen isimdir.

Bakır Çağı (Kalkolitik)

İlk işlenen madenlerin bakır, altın ve gümüştür.

Tunç Çağı

Bakır ve kalayın karıştırılmasıyla elde edilen madendir.

Demir Çağı

Demirin bulunup işlenmesi ile birlikte başlayan devirdir.

Divan-ı Saltanat

Devlet işlerinin görüşüldüğü en yüksek yönetim organıdır.

Divan-ı İnşa

İç ve dış yazışmaları yapar.

Divan-ı İşraf

Mali işlerden sorumludur.

Divan-ı Mezalim

Adalet işlerinden sorumludur.

Divan-ı Berid

Posta ve haberleşmeden sorumludur.

Osmanlı Hükümdarları Unvanları

Han, Sultan, Padişah, Kağan gibi unvanların kullanımıdır.

Meşrutiyet

Halkın yönetime kısmen katıldığı bir yönetim şeklidir.

İhtilal

Siyasi güç değişikliğidir.

Kurtuluş Savaşı

Türk Milletinin bağımsızlık mücadelesidir.

Misak-ı Milli

Kurtuluş Savaşı'na dayanak olan ilkeler topluluğudur.