Bài 10-Dung nạp và tự miễn

Dung nạp miễn dịch

Là hiện tượng cơ thể không sinh đáp ứng miễn dịch với KN.

Tự dung nạp là hiện tượng dung nạp MD với KN tự thân

Nếu tự dung nạp bị bất thường→bệnh tự miễn

Các loại dung nạp MD

Đặc hiệu→ko đáp ứng vs các loại KN cụ thể(dù đáng lẽ KN đó sẽ kích thích hệ MD)

Ko đặc hiệu→KN nào cx ko đáp ứng

Tuyệt tối→dung nạp bền vững, lâu dài có khi suốt đời

Tương đối→Chỉ tồn tại 1 thời gian ngắn(VD viêm gan B)

Dung nạp miễn dịch trung ương(đối vs lympho T)

-Hệ miễn dịch học phân biệt KN bản thân và ngoại lai, xảy ra ở tuyến ức, tủy xương

-Thực hiện quá trình chọn lọc âm tính(các lympho T đặc hiệu vs KN bản thân bị apotosis), 1 số lympho đặc hiệu ko apotosis mà phát triển thành T điều hòa đi ra ngoại biên

Liều lượng đối với dung nạp MD

Nếu liều lượng KN quá thấp hay quá cao đều sinh dung nạp MD

→khi ta làm vaccine cần chọn liều thấp nhất có thể mà vẫn sinh đáp ứng MD tối ưu(ko gây dung nạp MD)

Phân biệt phản ứng tự miễn và bệnh tự miễn

-Phản ứng tự miễn là việc hủy đi mô bệnh, mô tổn thg, TB già của chính cơ thể nhằm hồi phục(sinh lý bth)

-Bệnh tự miễn là hủy đi mô lành gây các tổn thg

Dung nạp MD ngoại biên(đối với lymphoT)(ở hạch, lách)

-Giúp ngăn các T tự miễn và ngăn pư MD quá mức vs các KN mtr(VD:ng ăn thịt bò cx ko bị sao)

-Khi T trg thành gắn vs KN bản thân thì dẫn đến 3 cơ chế dung nạp:bất hoạt, ức chế, hủy

-Cả 3 cơ chế đều có việc T chỉ gắn vs KN bản thân mà ko có tín hiệu đồng kích thích B7-CD28

Các thụ thể ức chế lympho T tự miễn

Khi lympho T nhận diện KN bản thân→hoạt hóa các thụ thể ức chế:

-Thụ thể CTLA-4: ức chế B7 trên APC

-Thụ thể PD-1: chấm dứt đáp ứng của lymphoT và dừng viêm mạn tính(viêm lâu nên T mệt→PD-1)

Dung nạp MD, cơ chế ức chế bởi T điều hòa

Khi T điều hòa gắn vs KN tự thân→ức chế hoạt động các T đặc hiệu KN tự thân:

-Tiết cytokine ức chế trình diện KN, lympho

-Kích hoạt thụ thể CTLA-4 nhằm ức chế B7 trên APC

-T điều hòa có nhiều thụ thể IL-2→tiêu hao nhiều IL-2→giảm lượng IL-2 các T tự miễn có thể dùng

Dung nạp MD, cơ chế apoptosis

Khi lymphoT trg thành nhận diện KN tự thân mà ko có yếu tố đồng kích thích:

-Sản xuất pro-apoptotic→kích hoạt enzyme apoptosis

-Biểu lộ thủ thể gây chết→các T có thụ thể này gắn vs nhau rồi tự chết

Bệnh LUPUS

Bệnh tự miễn do bất thường dung nạp MD ở cả lympho T và B.

Dung nạp Md trung ương của lympho B

Ở tủy xương lympho B chưa trưởng thành nhận diện Kn tự thân sẽ trải qua:

-Biên tập thụ thể:Tái tổ hợp chuỗi nhẹ để ko đặc hiệu KN tự thân nx(25-50% B trg thành từng biên tập)

-Apoptosis(chỉnh sửa thất bại)

-Đáp ứng kém:giảm biểu hiện thụ thể hoặc chặn con đường truyền tin nội bào

Dung nạp MD ngoại biên lympho B

Tb B trg thành nhận diện KN tự thân trong mô bạch huyết ngoại biên rồi:

-B bị bất hoạt (do ko có sự giúp đỡ lympho T)-chỉ đối vs KN protein

-B apoptosis

-Thụ thể ức chế trên B tự ức chế lympho B

*ở ngoại biên k có tái tổ hợp thụ thể nx do nó trg thành r

Cơ chế dung nạp MD kháng nguyên thai nhi

Thai nhi chứa 50% gene bố, nên có những Kn xa lạ vs mẹ.Con vẫn k bị sao do có các cơ chế:

-Hình thành T điều hòa(Treg) đặc hiệu cho KN của bố trong suốt thai kỳ

-Trình diện KN kém trong nhau thai

-Ức chế Th1→ngăn viêm dẫn đến sẩy thai

Giả thuyết về cách cơ thể nhận diện KN tự thân

-Bất cứ KN nào xuất hiện trong gđ hệ MD ptr và biệt hóa, kể cả tự thân và ngoại lai(trừ khi nó kích hoạt MD bẩm sinh)

Nguyên nhân gây tự miễn

-Tự KN chưa được hệ MD nhận diện trong giai đoạn ptr và biệt hóa

-Phản ứng MD chéo giữa KN lạ và KN bản thân

-Tự Kn bị thay đổi tính chất, cấu hình

-Sự biểu hiện sai lệch của HLA

-Rối loạn khả năng kiểm soát của TB miễn dịch

Tự MD do tự KN chưa được hệ MD nhận diện trong giai đoạn ptr và biệt hóa

Để nhận diện thì KN phải có trong máu thời kỳ bào thai.Một số bộ phận ko tiếp xúc trực tiếp với máu khi có chấn thương sẽ xuất hiện trong máu→kháng thể chống lại

VD: thyroglobulin trong viêm giáp tự miễn, bệnh viêm mắt giao cảm(tổn thg 1 mắt dẫn đến xuất hiện kháng thể chống luôn mắt kia)

Phản ứng MD chéo giữa KN lạ và tự KN

KN lạ vô tình có epitop tương đồng cấu trúc vs tự KN→kháng thể chống KN lạ chống cả tự KN

VD:bệnh tim thấp:hexosamin có ở liên cầu tan huyết nhóm A và glucoprotein ở van tim→KT chống liên cầu cx chống luôn van tim

Tự MD do tự Kn thay đổi tính chất, cấu hình

Các tác nhân vật lý(nóng, lạnh,..)hóa học, vi sinh vật làm cho:

-Tự KN thay đổi tính chất, cấu hình→hệ MD xem là KN lạ

-Tự KN xuất hiện thêm epitop lạ→kích thích MD

Tự MD do sự biểu hiện sai lệch của HLA

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất cho tự MD.Có khoảng 100 gene đột biến tự MD liên quan HLA

Các tác nhân làm tăng biểu hiện của HLA II làm nó xuất hiện lên cả TB bth→tăng sự trình diện KN bản thân(thông qua tự thực bào)

Đột biến HLA→rối loạn chọn lọc âm tính(dung nạp MD trung ương)

Tự MD do rối loạn khả năng kiểm soát TB miễn dịch

-Mất cân bằng điều hòa và kiểm soát MD

-Quá trình ức chế tự MD bị suy yếu

VD:1 số bệnh hệ liên võng nội mô(bạch cầu đơn nhân) có kèm thiếu máu tán sắc do có Kháng thể chống hồng cầu, bệnh lupus ban đỏ hệ thống

Cơ chế vi khuẩn gây bệnh tự miễn

-Vi khuẩn hoạt hóa APC đang trình diện tự KN→hoạt hóa T tự miễn

-Vi khuẩn có epitop tương đồng và phù hợp vs T tự miễn→APC hoạt hóa T tự miễn(bắt chước ptu)