Morfologija, Anatomija i Histologija Čoveka

Kartice za obnavljanje gradiva iz morfologije, citologije, histologije i anatomije ljudskog organizma.

Šta proučava funkcionalna morfologija čoveka?

Proučava povezanost makroskopske i mikroskopske anatomije i funkcije zdravog organizma.

Ko je i u kom veku otkrio mikroskop koji je omogućio razvoj mikroskopske anatomije?

Mikroskop je otkrio Antony van Leeuwenhoek u XVII veku.

Kojih šest osnovnih životnih procesa omogućavaju organski sistemi u ljudskom organizmu?

Metabolizam, responsivnost, kretanje, rast, diferencijacija i reprodukcija.

Šta podrazumeva osnovni anatomski položaj tela?

Uspravni stav sa rukama prislonjenim uz telo, dok su lice i dlanovi okrenuti napred.

Kako sagitalna ravan deli telo?

Deli telo na desnu i levu polovinu.

Kolika je debljina ćelijske membrane?

Debljina ćelijske membrane iznosi od $7.5$ do $10\,nm$.

Koji su najviše zastupljeni fosfolipidi u ćelijskoj membrani?

Fosfatidilholin, fosfatidiletanolamin, fosfatidilserin i sfingomijelin.

Šta je glikokaliks i od čega je sačinjen?

Zaštitni površinski omotač na spoljašnjoj strani membrane sačinjen od glikolipida, glikoproteina, sijalinske kiseline i proteoglikana.

Kako se naziva proces unosa tečnih supstanci u ćeliju putem endocitoze?

Pinocitoza.

Koji je prečnik mikrotubula i koji enzimi obezbeđuju energiju za kretanje organela duž njih?

Prečnik mikrotubula iznosi $24\,nm$, a energiju obezbeđuju enzimi ATP-aze (dinein, kinezin).

Koliki je prečnik intermedijarnih filamenata u citoskeletu?

Prečnik iznosi $8 - 10\,nm$.

Od čega je sastavljen zid centriole?

Sastavljen je od devet fibrila, od kojih je svaki sastavljen od tri mikrotubule koje su sa centrom organele povezane radijalnim spojnicama.

Zašto se mitohondrije popularno nazivaju 'električnim centralama' ćelije?

Zato što predstavljaju glavne proizvođače energije u procesu sinteze ATP-a oksidativnom fosforilacijom.

Koliko puta je površina unutrašnje membrane mitohondrija veća od površine spoljašnje membrane usled kristi?

Oko pet puta veća.

Kolike su dimenzije ribozoma i od kojih subjedinica se sastoje?

Dimenzije su oko $14 \times 20\,nm$, a sastoje se od velike ($60S$) i male ($40S$) subjedinice.

Šta se obrazuje kada se na jedan molekul i-RNK zakači veći broj ribozoma?

Poliribozomi (polizomi).

Koja je osnovna uloga granuliranog endoplazmatskog retikuluma?

Sinteza proteina.

Kako se naziva glatki endoplazmatski retikulum u mišićnim ćelijama i koja mu je uloga?

Naziva se sarkoplazmatski retikulum i služi kao depo kalcijuma potrebnog za kontrakciju.

Kako se nazivaju spljoštene, diskoidalne cisterne od kojih se sastoji Goldžijev aparat?

Diktiozomi (dictyosoma).

Koliko hidroliznih enzima sadrže lizozomi i pri kojoj pH vrednosti su oni aktivni?

Sadrže oko $40$ hidroliznih enzima, koji su aktivni pri pH oko $5$.

Koji sporedni proizvod nastaje u peroksizomima tokom oksidacije i na šta se razlaže?

Vodonik-peroksid, koji se u peroksizomima razlaže na vodu i kiseonik.

Koji se pigment nalazi kao inkluzija u ćelijama koje stare i smatra se krajnjim produktom autofagocitoze?

Lipofuscin.

Koje ćelije spadaju u polinukleusne ćelije u ljudskom organizmu?

Skeletne mišićne ćelije i osteoklasti.

Kolika je debljina bazalne lamine i iz kojih slojeva se sastoji?

Debljine je oko $80 - 120\,nm$, a sastoji se od lamina lucida (rara) i lamina densa.

Koje slojeve zajedno čine bazalna membrana?

Čine je zajedno bazalna lamina i retikularna lamina.

Koje su osnovne komponente vezivnog tkiva?

Ćelije i ekstracelularni matriks sa različitim vezivnim vlaknima.

Koje su najrasprostranjenije fiksne ćelije vezivnog tkiva i koja je njihova zrela forma?

Fibroblasti, a njihova zrela forma su fibrociti.

Koji su tri tipa vezivnih vlakana prisutna u intercelularnom matriksu?

Kolagena vlakna, retikularna vlakna i elastična vlakna.

Kako se nazivaju udubljenja u matriksu kosti u kojima se nalaze osteoklasti?

Huvšipove (Howship) lakune.

Šta čini Haversov sistem ili osteon kao osnovnu funkcionalnu jedinicu kosti?

Jedan Haversov kanal sa koncentričnim lamelama koje ga okružuju (obično $4 - 20$ lamela).

Koji su tri tipa hrskavice prisutna u ljudskom organizmu?

Cartilago hyalina, Cartilago elastica i Cartilago fibrosa.

Koliko mišića ima u ljudskom organizmu i koliki procenat telesne mase čine?

Ima oko $650$ mišića i čine oko $50\%$ telesne mase.

Šta predstavlja sarkomera u skeletnom mišićnom vlaknu?

Osnovnu kontraktilnu jedinicu mišićnog vlakna, odnosno segment miofibrila između dve Z linije (diska).

Šta formiraju jedan T tubul i dve susedne horizontalne cisterne sarkoplazmatskog retikuluma?

Trijadu.

Kako se nazivaju spojevi kojima su srčane mišićne ćelije povezane u razgranatu mrežu?

Interkalatni diskusi (discus intercalatus).

U koje strukture su usidreni aktinski filamenti kod glatkih mišićnih ćelija?

U gusta tela (citoplazmatske strukture).

Koliko neurona, sinapsi i glija ćelija ima ljudski organizam prema udžbeničkoj literaturi?

Oko $10^{11}$ neurona, $10^{14}$ sinapsi i $10^{12}$ glija ćelija.

Koliku dužinu aksona u PNS-u može da obmota jedna Švanova ćelija?

Oko $500\,\mu m$.

Koje ćelije vrše mijelinizaciju aksona u centralnom nervnom sistemu (CNS)?

Oligodendrociti.

Koji slojevi čine krvno-moždanu barijeru?

Endotelne ćelije spojene tesnim vezama, fuzionisana membrana endotela i astrocita, i nastavci astrocita spojeni tesnim vezama.

Šta je horoidni pleksus i gde se sintetiše najveći deo likvora?

Horoidni pleksus je organizovano tkivo u moždanim komorama (duplikature paučinaste moždanice oko kapilara sa ependimskim ćelijama) gde se sintetiše najveći deo likvora.

Koliko pari kičmenih živaca izlazi iz kičmene moždine i po kom rasporedu?

Izlazi $31$ par: $8$ cervikalnih, $12$ torakalnih, $5$ lumbalnih, $5$ sakralnih i $1$ trtični par.

Koliko krvi prosečno ima osoba i koje su njene osnovne komponente?

Prosečna osoba ima oko $5.5\,l$ krvi, koja se sastoji od krvnih ćelija (eritrocita, leukocita, trombocita) i krvne plazme.

Koliki je životni vek eritrocita i gde se razgrađuju ostareli eritrociti?

Eritrociti žive $120$ dana, a razgrađuju se u makrofagima jetre, slezine i kostne srži.

Koliki je prečnik trombocita i koliko dugo žive u krvotoku?

Prečnik im je $2 - 4\,\mu m$, a žive $10$ dana u krvotoku.

Od kojih tri osnovna sloja se sastoje zidovi krvnih sudova?

Od tunica intima, tunica media i tunica adventitia (externa).

Koje četiri vrste kapilara postoje u organizmu prema građi njihovog zida?

Kontinuirani kapilari, fenestrirani kapilari sa dijafragmom, fenestrirani kapilari bez dijafragme i sinusoidni (diskontinuirani) kapilari.

Koji je predvodnik srčanog ritma u fiziološkim uslovima i gde je lociran?

Sinoatrijalni čvor (SA čvor), lociran u desnoj pretkomori u blizini ušća gornje šuplje vene.

Koji pneumociti oblažu alveole i koji od njih stvara plućni surfaktant?

Pneumociti tipa I (oko $97\%$) i pneumociti tipa II (oko $3\%$); plućni surfaktant stvaraju pneumociti tipa II.

Koji delovi čine debelo crevo (Intestinum crassum)?

Caecum (sa appendix vermiformis), colon ascendens, colon transversum, colon descendens, colon sigmoideum, rectum i canalis analis.