Borst en Nier medicatielijst

Enalapril

Groep: ACE remmers.

Toepassingen: Hypertensie, chronisch hartfalen en nierbescherming bij albuminurie of proteïnurie.

Werkingsmechanisme: Remt ACE, waardoor minder angiotensine II en aldosteron ontstaan en bradykinine minder wordt afgebroken. Hierdoor verwijden bloedvaten en nemen bloeddruk, vochtretentie en cardiale belasting af.

Bijwerkingen: Prikkelhoest, hypotensie, hyperkaliëmie en tijdelijke nierfunctieverslechtering. Zeldzaam maar ernstig zijn angio-oedeem en uitgesproken nierfunctieverlies, vooral bij nierarteriestenose.

Perindopril

Groep: ACE remmers.

Toepassingen: Hypertensie, chronisch hartfalen en cardiovasculaire risicoreductie bij coronairlijden.

Werkingsmechanisme: Remt de omzetting van angiotensine I in angiotensine II en vermindert de aldosteronafgifte. Dit geeft vaatverwijding en minder natrium- en vochtretentie.

Bijwerkingen: Prikkelhoest, hypotensie, hyperkaliëmie en nierfunctieverslechtering. Angio-oedeem is zeldzaam maar potentieel levensbedreigend.

Spironolacton

Groep: Aldosteron receptor antagonist.

Toepassingen: HFrEF, therapieresistente hypertensie, primair hyperaldosteronisme en ascites of oedeem bij lever- en hartziekten.

Werkingsmechanisme: Blokkeert de mineralocorticoïdreceptor in de distale nefronsegmenten. Hierdoor neemt natrium- en wateruitscheiding toe en wordt kalium gespaard; bij hartfalen vermindert ook ongunstige cardiale remodellering.

Bijwerkingen: Hyperkaliëmie, nierfunctieverslechtering en hypotensie. Door hormonale effecten kunnen gynaecomastie, borstpijn, libidoverlies en menstruatiestoornissen optreden.

Eplerenon

Groep: Aldosteron receptor antagonist.

Toepassingen: HFrEF, vooral na een myocardinfarct of bij persisterende klachten ondanks standaardbehandeling.

Werkingsmechanisme: Blokkeert selectief de mineralocorticoïdreceptor, waardoor natrium- en vochtretentie en cardiale fibrose afnemen terwijl kalium wordt gespaard.

Bijwerkingen: Hyperkaliëmie, nierfunctieverslechtering, hypotensie en duizeligheid. Hormonale bijwerkingen komen minder vaak voor dan bij spironolacton.

Flecainide

Groep: Anti-aritmica.

Toepassingen: Ritmecontrole bij atriumfibrilleren en behandeling van bepaalde supraventriculaire ritmestoornissen bij patiënten zonder relevant structureel hartlijden.

Werkingsmechanisme: Blokkeert snelle natriumkanalen in hartspiercellen en vertraagt daardoor de prikkelgeleiding, vooral in atria, ventrikels en het His-Purkinje-systeem.

Bijwerkingen: Pro-aritmie, QRS-verbreding, AV-geleidingsstoornissen, verergering van hartfalen, duizeligheid en visusstoornissen. Het middel is ongeschikt bij belangrijk structureel of ischemisch hartlijden.

Amiodaron

Groep: Anti-aritmica.

Toepassingen: Behandeling en preventie van ernstige supraventriculaire en ventriculaire ritmestoornissen, waaronder atriumfibrilleren en ventrikeltachycardie.

Werkingsmechanisme: Blokkeert vooral kaliumkanalen, maar remt ook natrium- en calciumkanalen en bèta-adrenerge effecten. Hierdoor worden repolarisatie en refractaire periode verlengd en geleiding vertraagd.

Bijwerkingen: Bradycardie, QT-verlenging, schildklierfunctiestoornissen, levertoxiciteit, corneale neerslagen, fotosensitiviteit en huidverkleuring. Pulmonale toxiciteit of longfibrose is zeldzaam maar ernstig.

Sotalol

(Anti-aritmica)

Atropine

Groep: Anti-aritmica.

Toepassingen: Acute symptomatische sinusbradycardie of AV-knoopgerelateerde bradycardie.

Werkingsmechanisme: Blokkeert muscarinereceptoren en vermindert de parasympathische invloed op sinus- en AV-knoop. Hierdoor stijgt de hartfrequentie en verbetert de AV-geleiding.

Bijwerkingen: Droge mond, wazig zien, urineretentie, obstipatie, tachycardie, verwardheid en uitlokken van nauwekamerhoekglaucoom.

Isoprenaline

(Anti-aritmica)

Adenosine

(Anti-aritmica)

Digoxine

Groep: Hartglycoside.

Toepassingen: Frequentieverlaging bij atriumfibrilleren, vooral bij gelijktijdig hartfalen, en soms als aanvullende behandeling bij symptomatisch HFrEF.

Werkingsmechanisme: Remt de Na+/K+-ATPase, waardoor intracellulair calcium toeneemt en de contractiekracht stijgt. Daarnaast verhoogt het de vagale activiteit en vertraagt het de AV-geleiding.

Bijwerkingen: Misselijkheid, braken, verwardheid, geel-groen zien, bradycardie en uiteenlopende ritmestoornissen. De therapeutische breedte is klein en toxiciteit ontstaat sneller bij nierfunctiestoornissen of hypokaliëmie.

Fenprocoumon

Groep: Coumarinederivaat.

Toepassingen: Preventie en behandeling van trombo-embolieën, onder andere bij atriumfibrilleren, veneuze trombo-embolie en mechanische hartkleppen.

Werkingsmechanisme: Remt vitamine K-epoxidereductase in de lever, waardoor minder functionele stollingsfactoren II, VII, IX en X worden gevormd. Het effect ontstaat en verdwijnt langzaam en wordt gevolgd met de INR.

Bijwerkingen: Bloedingen, blauwe plekken en veel geneesmiddel- en voedingsinteracties. Zeldzame ernstige bijwerkingen zijn huidnecrose en foetale schade bij gebruik tijdens de zwangerschap.

Apixaban

Groep: DOAC.

Toepassingen: Preventie van beroerte bij niet-valvulair atriumfibrilleren en behandeling en secundaire preventie van diepe veneuze trombose en longembolie.

Werkingsmechanisme: Remt stollingsfactor Xa rechtstreeks en vermindert zo de vorming van trombine en fibrine.

Bijwerkingen: Vooral bloedingen en anemie, soms misselijkheid. Het bloedingsrisico neemt toe bij nierfunctiestoornissen, hoge leeftijd en gelijktijdig gebruik van andere antistollingsmiddelen.

Rivaroxaban

Groep: DOAC.

Toepassingen: Preventie van beroerte bij niet-valvulair atriumfibrilleren en behandeling en preventie van diepe veneuze trombose en longembolie.

Werkingsmechanisme: Remt stollingsfactor Xa direct, waardoor de omzetting van protrombine in trombine en uiteindelijk fibrinevorming afnemen.

Bijwerkingen: Bloedingen, anemie, maag-darmklachten en soms leverenzymstijging. De werking kan toenemen bij nierfunctiestoornissen of relevante geneesmiddelinteracties.

Dabigatran

Groep: DOAC.

Toepassingen: Preventie van beroerte bij niet-valvulair atriumfibrilleren en behandeling en secundaire preventie van veneuze trombo-embolie.

Werkingsmechanisme: Remt trombine, stollingsfactor IIa, rechtstreeks en voorkomt daardoor omzetting van fibrinogeen in fibrine.

Bijwerkingen: Bloedingen, anemie, dyspepsie en andere maag-darmklachten. Omdat het middel grotendeels renaal wordt uitgescheiden, neemt het bloedingsrisico sterk toe bij nierfunctiestoornissen.

Heparine

Groep: Heparine.

Toepassingen: Acute behandeling en preventie van veneuze trombo-embolie, behandeling van acuut coronair syndroom en antistolling tijdens bepaalde procedures, waaronder hemodialyse.

Werkingsmechanisme: Versterkt de werking van antitrombine, waardoor vooral trombine en factor Xa worden geïnactiveerd. Ongefractioneerde heparine werkt snel en is goed titreerbaar.

Bijwerkingen: Bloedingen, heparine-geïnduceerde trombocytopenie, huidreacties en bij langdurig gebruik osteoporose en hyperkaliëmie.

Nadroparine

(Heparine)

Ipratropium

Groep: Anticholinergica (longmedicatie).

Toepassingen: Kortwerkende luchtwegverwijding bij COPD en als aanvullende behandeling bij een ernstige astma- of COPD-longaanval.

Werkingsmechanisme: Blokkeert muscarinereceptoren in de luchtwegen en vermindert daardoor vagale bronchoconstrictie en slijmsecretie.

Bijwerkingen: Droge mond, hoesten en keelirritatie. Bij contact met de ogen kunnen wazig zien en verergering van nauwekamerhoekglaucoom optreden; urineretentie is mogelijk.

Tiotropium

Groep: Anticholinergica (longmedicatie).

Toepassingen: Langdurige onderhoudsbehandeling van COPD en aanvullende onderhoudsbehandeling bij onvoldoende gecontroleerd astma.

Werkingsmechanisme: Blokkeert langdurig muscarinereceptoren in de luchtwegen, waardoor bronchoconstrictie afneemt en de luchtwegen langer verwijd blijven.

Bijwerkingen: Droge mond, obstipatie, urineretentie, tachycardie en oogklachten bij onjuiste inhalatie. Paradoxale bronchospasmen zijn zeldzaam.

Benzylpenicilline

Groep: Penicillinen.

Toepassingen: Ernstige infecties door gevoelige bacteriën, zoals streptokokkeninfecties, pneumokokkeninfecties, meningokokkenziekte en neurosyfilis.

Werkingsmechanisme: Bindt aan penicillinebindende eiwitten en remt de opbouw van de bacteriële celwand. Hierdoor lyseren vooral actief delende bacteriën.

Bijwerkingen: Allergische reacties tot anafylaxie, huiduitslag, diarree en lokale infusiereacties. Hoge spiegels, vooral bij nierfalen, kunnen neurotoxiciteit en convulsies veroorzaken.

Amoxicilline

Groep: Penicillinen.

Toepassingen: Onder andere luchtweg-, keel-, oor- en urineweginfecties door gevoelige bacteriën en behandeling van bepaalde infecties als onderdeel van combinatietherapie.

Werkingsmechanisme: Remt bacteriële celwandsynthese door binding aan penicillinebindende eiwitten en werkt bactericide op delende bacteriën.

Bijwerkingen: Diarree, misselijkheid, huiduitslag en allergische reacties. Bij mononucleosis infectiosa ontstaat vaak een uitgebreide huiduitslag.

Amoxicilline/clavulaanzuur

Groep: Penicillinen.

Toepassingen: Infecties waarbij bèta-lactamaseproducerende bacteriën worden vermoed, zoals bepaalde luchtweg-, huid-, bijt- en gecompliceerde urineweginfecties.

Werkingsmechanisme: Amoxicilline remt de bacteriële celwandsynthese. Clavulaanzuur remt verschillende bèta-lactamasen en beschermt amoxicilline tegen enzymatische afbraak.

Bijwerkingen: Vooral diarree, misselijkheid, candidiasis, huiduitslag en allergische reacties. Cholestatische hepatitis en leverfunctiestoornissen zijn zeldzaam maar kenmerkend.

Doxycycline

Groep: Tetracyclines.

Toepassingen: Onder andere atypische luchtweginfecties, bepaalde pneumonieën, COPD-longaanvallen met bacteriële verdenking, chlamydia en de ziekte van Lyme.

Werkingsmechanisme: Bindt aan de bacteriële 30S-ribosoomsubunit en remt zo de eiwitsynthese. Het werkt meestal bacteriostatisch.

Bijwerkingen: Maag-darmklachten, oesofagitis, fotosensitiviteit en candidiasis. Het kan tandverkleuring en botafwijkingen veroorzaken en wordt daarom doorgaans vermeden tijdens zwangerschap en bij jonge kinderen.

Cefuroxim

Groep: Cefalosporinen.

Toepassingen: Behandeling van onder andere luchtweg-, urineweg-, huid- en sommige ernstige systemische infecties door gevoelige bacteriën.

Werkingsmechanisme: Remt als bèta-lactamantibioticum de bacteriële celwandsynthese door binding aan penicillinebindende eiwitten.

Bijwerkingen: Diarree, misselijkheid, huiduitslag en allergische reacties. Kruisovergevoeligheid met penicillinen en Clostridioides difficile-infectie kunnen optreden.

Ceftazidim

Groep: Cefalosporinen.

Toepassingen: Ernstige gramnegatieve infecties, waaronder infecties door Pseudomonas aeruginosa, zoals ziekenhuispneumonie, sepsis en gecompliceerde urineweginfecties.

Werkingsmechanisme: Remt bacteriële celwandsynthese en werkt bactericide. Het middel heeft sterke activiteit tegen veel gramnegatieve bacteriën.

Bijwerkingen: Allergische reacties, diarree, huiduitslag en Clostridioides difficile-infectie. Bij hoge spiegels of nierfalen kunnen verwardheid, myoclonieën en convulsies ontstaan.

Claritromycine

Groep: Macroliden.

Toepassingen: Luchtweginfecties door gevoelige of atypische verwekkers en, in combinatie, eradicatie van Helicobacter pylori.

Werkingsmechanisme: Bindt aan de bacteriële 50S-ribosoomsubunit en remt de eiwitsynthese, meestal bacteriostatisch.

Bijwerkingen: Maag-darmklachten, smaakstoornissen, leverfunctiestoornissen en QT-verlenging. Door remming van CYP3A4 zijn klinisch belangrijke geneesmiddelinteracties mogelijk.

Azitromycine

Groep: Macroliden.

Toepassingen: Luchtweginfecties door atypische verwekkers, kinkhoest, chlamydia en bepaalde andere bacteriële infecties.

Werkingsmechanisme: Bindt aan de 50S-ribosoomsubunit en remt bacteriële eiwitsynthese. Het middel heeft een lange weefselhalfwaardetijd.

Bijwerkingen: Diarree, misselijkheid, buikpijn, leverfunctiestoornissen en QT-verlenging. Ernstige allergische reacties zijn zeldzaam.

Ciprofloxacine

Groep: Chinolonen.

Toepassingen: Ernstige of gecompliceerde gramnegatieve infecties, waaronder gecompliceerde urineweginfecties en infecties door Pseudomonas aeruginosa.

Werkingsmechanisme: Remt bacterieel DNA-gyrase en topoisomerase IV, waardoor DNA-replicatie en celdeling stoppen.

Bijwerkingen: Maag-darmklachten, peesontsteking of peesruptuur, perifere neuropathie, centrale zenuwstelselklachten, QT-verlenging en glucoseontregeling. Ernstige en langdurige bijwerkingen beperken het gebruik.

Isoniazide

(Tuberculostatica)

Rifampicine

(Tuberculostatica)

Pyrazinamide

(Tuberculostatica)

Losartan

Groep: Angiotensine II -antagonisten.

Toepassingen: Hypertensie, nierbescherming bij diabetische nefropathie of albuminurie en behandeling van hartfalen wanneer een ACE-remmer niet wordt verdragen.

Werkingsmechanisme: Blokkeert de angiotensine II type 1-receptor. Hierdoor nemen vasoconstrictie, aldosteronafgifte en natrium- en vochtretentie af.

Bijwerkingen: Hypotensie, hyperkaliëmie en nierfunctieverslechtering. Angio-oedeem is zeldzaam; gebruik tijdens zwangerschap is schadelijk.

Valsartan

Groep: Angiotensine II -antagonisten.

Toepassingen: Hypertensie, HFrEF en behandeling na een myocardinfarct bij linkerventrikeldisfunctie of hartfalen.

Werkingsmechanisme: Blokkeert de angiotensine II type 1-receptor en vermindert zo vaatvernauwing, aldosteronafgifte en vochtretentie.

Bijwerkingen: Hypotensie, duizeligheid, hyperkaliëmie en nierfunctieverslechtering. Het middel mag niet tijdens de zwangerschap worden gebruikt.

Sacubitril-valsartan

Groep: Angiotensine II-antagonist - neprilysineremmer.

Toepassingen: Symptomatisch chronisch HFrEF ter vermindering van ziekenhuisopnamen en cardiovasculaire sterfte.

Werkingsmechanisme: Sacubitril remt neprilysine, waardoor natriuretische peptiden sterker werken. Valsartan blokkeert de angiotensine II type 1-receptor. Samen bevorderen zij vaatverwijding en natriurese en remmen zij ongunstige remodellering.

Bijwerkingen: Hypotensie, hyperkaliëmie, nierfunctieverslechtering en angio-oedeem. Gelijktijdig gebruik met een ACE-remmer is gecontra-indiceerd vanwege extra risico op angio-oedeem.

Metoprolol

Groep: Bètablokkers.

Toepassingen: Hypertensie, angina pectoris, frequentiecontrole bij atriumfibrilleren, behandeling na myocardinfarct en stabiel HFrEF.

Werkingsmechanisme: Blokkeert vooral bèta-1-receptoren in het hart. Hierdoor dalen hartfrequentie, contractiekracht, AV-geleiding en renineafgifte.

Bijwerkingen: Bradycardie, hypotensie, vermoeidheid, koude extremiteiten, slaapstoornissen en seksuele disfunctie. Bronchospasmen en maskering van hypoglykemie kunnen optreden.

Bisoprolol

Groep: Bètablokkers.

Toepassingen: Hypertensie, angina pectoris, frequentiecontrole bij atriumfibrilleren en stabiel chronisch HFrEF.

Werkingsmechanisme: Blokkeert selectief bèta-1-receptoren, waardoor hartfrequentie, contractiliteit, AV-geleiding en renineafgifte afnemen.

Bijwerkingen: Bradycardie, hypotensie, duizeligheid, vermoeidheid en koude extremiteiten. Bij hogere doseringen kan bronchospasme optreden; plotseling stoppen kan ischemie of tachycardie uitlokken.

Propranolol

Groep: Bètablokkers.

Toepassingen: Hypertensie, angina pectoris, bepaalde tachycardieën, essentiële tremor, migraineprofylaxe en symptoombehandeling bij hyperthyreoïdie.

Werkingsmechanisme: Blokkeert zowel bèta-1- als bèta-2-receptoren. Hierdoor dalen hartfrequentie en contractiekracht, maar wordt ook bronchiale bèta-2-gemedieerde verwijding geremd.

Bijwerkingen: Bradycardie, hypotensie, vermoeidheid, koude extremiteiten, slaapstoornissen en seksuele disfunctie. Bronchospasmen en maskering van hypoglykemie zijn vooral relevant door de niet-selectieve werking.

Salbutamol

Groep: Betamimetica (longmedicatie).

Toepassingen: Snelwerkende verlichting van bronchoconstrictie bij astma en COPD en behandeling van een acute longaanval.

Werkingsmechanisme: Stimuleert kortwerkend bèta-2-receptoren in bronchiaal glad spierweefsel, waardoor via cAMP snelle bronchodilatatie ontstaat.

Bijwerkingen: Tremor, tachycardie, palpitaties, hoofdpijn, spierkrampen en hypokaliëmie. Hoge doseringen kunnen ritmestoornissen en lactaatacidose veroorzaken.

Salmeterol

Groep: Betamimetica (longmedicatie).

Toepassingen: Langdurige onderhoudsbehandeling van COPD en, altijd samen met een inhalatiesteroïd, onderhoudsbehandeling van astma.

Werkingsmechanisme: Stimuleert langdurig bèta-2-receptoren in de luchtwegen en veroorzaakt zo bronchodilatatie. Het begin van werking is niet snel genoeg voor acute symptoomverlichting.

Bijwerkingen: Tremor, palpitaties, tachycardie, hoofdpijn, spierkrampen en hypokaliëmie. Monotherapie bij astma verhoogt het risico op ernstige exacerbaties.

Formoterol

Groep: Betamimetica (longmedicatie).

Toepassingen: Onderhoudsbehandeling van astma en COPD. In combinatie met een inhalatiesteroïd kan het bij astma ook als zo nodig medicatie worden gebruikt.

Werkingsmechanisme: Stimuleert langdurig bèta-2-receptoren en geeft zowel snel intredende als lang aanhoudende bronchodilatatie.

Bijwerkingen: Tremor, palpitaties, tachycardie, hoofdpijn, spierkrampen en hypokaliëmie. Bij astma hoort het niet zonder inhalatiesteroïd te worden gebruikt.

Nifedipine

Groep: Dihydropyridine.

Toepassingen: Hypertensie, stabiele of vasospastische angina pectoris en het fenomeen van Raynaud.

Werkingsmechanisme: Blokkeert L-type calciumkanalen vooral in arterieel glad spierweefsel, waardoor perifere en coronaire vaatverwijding ontstaat.

Bijwerkingen: Hoofdpijn, blozen, duizeligheid, enkeloedeem, palpitaties en reflexmatige tachycardie. Gingivahyperplasie kan optreden.

Amlodipine

Groep: Dihydropyridine.

Toepassingen: Hypertensie en stabiele of vasospastische angina pectoris.

Werkingsmechanisme: Blokkeert L-type calciumkanalen hoofdzakelijk in arteriële vaatspieren en veroorzaakt langdurige perifere en coronaire vaatverwijding.

Bijwerkingen: Enkeloedeem, hoofdpijn, blozen, duizeligheid, palpitaties en gingivahyperplasie. Reflexmatige tachycardie is door de langzame werking meestal beperkt.

Verapamil

Groep: Non-dihydropyridine.

Toepassingen: Frequentiecontrole bij bepaalde supraventriculaire tachycardieën en atriumfibrilleren, angina pectoris en soms hypertensie.

Werkingsmechanisme: Blokkeert L-type calciumkanalen in sinus- en AV-knoop, myocard en vaatwand. Hierdoor vertragen hartfrequentie en AV-geleiding en nemen contractiekracht en vaattonus af.

Bijwerkingen: Bradycardie, AV-blok, hypotensie, obstipatie en enkeloedeem. Het kan HFrEF verergeren en heeft belangrijke interacties met andere frequentieverlagende middelen.

Diltiazem

Groep: Non-dihydropyridine.

Toepassingen: Frequentiecontrole bij atriumfibrilleren en andere supraventriculaire ritmestoornissen, angina pectoris en soms hypertensie.

Werkingsmechanisme: Blokkeert L-type calciumkanalen in hart en bloedvaten, waardoor AV-geleiding en hartfrequentie vertragen en coronaire en perifere vaten verwijden.

Bijwerkingen: Bradycardie, AV-blok, hypotensie, enkeloedeem, hoofdpijn en soms obstipatie. Het kan systolisch hartfalen verergeren.

Prednisolon

Groep: Corticosteroïden.

Toepassingen: Korte behandeling van ernstige astma- en COPD-longaanvallen en behandeling van diverse inflammatoire, allergische en auto-immuunziekten.

Werkingsmechanisme: Bindt intracellulaire glucocorticoïdreceptoren en verandert genexpressie. Hierdoor worden ontstekingsmediatoren en immuunactiviteit breed onderdrukt.

Bijwerkingen: Hyperglykemie, infectierisico, stemmings- en slaapstoornissen, maagklachten, vochtretentie en hypertensie. Langdurig gebruik kan osteoporose, spierzwakte, cataract, Cushing-kenmerken en bijnierschorssuppressie veroorzaken.

Calciumcarbonaat

Groep: Fosfaatbinders.

Toepassingen: Behandeling van hyperfosfatemie bij chronische nierinsufficiëntie, vooral bij dialysepatiënten, en soms als calciumaanvulling.

Werkingsmechanisme: Bindt fosfaat in het maag-darmkanaal tot slecht oplosbare calciumfosfaten, waardoor minder fosfaat wordt opgenomen.

Bijwerkingen: Obstipatie, misselijkheid en hypercalciëmie. Langdurige hoge calciumbelasting kan bijdragen aan vaat- en wekedelenverkalking.

Sevelameer

Groep: Fosfaatbinders.

Toepassingen: Behandeling van hyperfosfatemie bij patiënten met gevorderde chronische nierschade of dialyse, vooral wanneer extra calciumbelasting ongewenst is.

Werkingsmechanisme: Een niet-opneembaar polymeer bindt fosfaat in de darm, waardoor de opname afneemt zonder calcium toe te voegen.

Bijwerkingen: Misselijkheid, buikpijn, obstipatie of diarree. Zeldzaam ontstaan ernstige darmobstructie of darmwandbeschadiging; het kan ook de opname van andere geneesmiddelen beïnvloeden.

Lanthaancarbonaat

Groep: Fosfaatbinders.

Toepassingen: Behandeling van hyperfosfatemie bij chronische nierinsufficiëntie, meestal bij dialysepatiënten.

Werkingsmechanisme: Lanthaan bindt voedingsfosfaat in het maag-darmkanaal tot onoplosbare complexen, waardoor fosfaatabsorptie afneemt.

Bijwerkingen: Misselijkheid, braken, buikpijn, obstipatie en diarree. De tabletten moeten goed worden gekauwd om gastro-intestinale complicaties te beperken.

Erytropoëtine

Groep: Hematopoëtische groeifactoren.

Toepassingen: Behandeling van symptomatische anemie bij chronische nierinsufficiëntie en in geselecteerde gevallen anemie door chemotherapie.

Werkingsmechanisme: Stimuleert erytropoëtinereceptoren op voorlopercellen in het beenmerg en bevordert zo de productie van rode bloedcellen.

Bijwerkingen: Hypertensie, hoofdpijn, trombose en vaataccessproblemen. Een te snelle of te sterke stijging van hemoglobine verhoogt het cardiovasculaire risico; pure rode-celaplasie is zeer zeldzaam.

Prednison

Groep: Immunosuppressiva.

Toepassingen: Behandeling van auto-immuun- en ontstekingsziekten, waaronder bepaalde vasculitiden, glomerulonefritiden en nefrotisch syndroom, en als onderdeel van immunosuppressie.

Werkingsmechanisme: Wordt in de lever omgezet in prednisolon en activeert glucocorticoïdreceptoren. Hierdoor neemt transcriptie van ontstekingsbevorderende genen af en wordt de immuunrespons onderdrukt.

Bijwerkingen: Infecties, hyperglykemie, hypertensie, vochtretentie, stemmingsveranderingen en maagklachten. Langdurig gebruik kan osteoporose, spierzwakte, cataract, huidatrofie en bijnierschorssuppressie veroorzaken.

Fluticason

Groep: Inhalatiesteroïden (longmedicatie).

Toepassingen: Onderhoudsbehandeling van astma en, bij geselecteerde patiënten, COPD met frequente exacerbaties of eosinofiele ontsteking.

Werkingsmechanisme: Activeert lokaal glucocorticoïdreceptoren in de luchtwegen en onderdrukt ontsteking, slijmproductie en luchtweghyperreactiviteit.

Bijwerkingen: Orofaryngeale candidiasis, heesheid, keelirritatie en hoesten. Hoge doseringen kunnen systemische effecten geven; bij COPD neemt het risico op pneumonie toe.

Budesonide

Groep: Inhalatiesteroïden (longmedicatie).

Toepassingen: Onderhoudsbehandeling van astma, vaak gecombineerd met formoterol, en bij geselecteerde patiënten met COPD.

Werkingsmechanisme: Bindt aan glucocorticoïdreceptoren in de luchtwegen en remt inflammatoire genexpressie, oedeem en slijmproductie.

Bijwerkingen: Orofaryngeale candidiasis, heesheid, keelirritatie en hoesten. Bij langdurig hoge doseringen kunnen bijnierschorssuppressie, botverlies, cataract en glaucoom optreden.

Beclometason

Groep: Inhalatiesteroïden (longmedicatie).

Toepassingen: Onderhoudsbehandeling van astma en, bij passende indicatie, COPD.

Werkingsmechanisme: Activeert lokale glucocorticoïdreceptoren en vermindert ontsteking en hyperreactiviteit van de luchtwegen.

Bijwerkingen: Orofaryngeale candidiasis, heesheid, keelirritatie en hoesten. Hoge en langdurige doseringen kunnen systemische corticosteroïdbijwerkingen veroorzaken.

Simvastatine

Groep: Statinen.

Toepassingen: Verlaging van LDL-cholesterol en primaire of secundaire preventie van atherosclerotische hart- en vaatziekten.

Werkingsmechanisme: Remt HMG-CoA-reductase in de lever, waardoor de cholesterolsynthese afneemt en meer LDL-receptoren worden gevormd. Hierdoor daalt het LDL-cholesterol.

Bijwerkingen: Spierpijn, stijging van creatinekinase, leverenzymstijging en een geringe toename van diabetesrisico. Rhabdomyolyse is zeldzaam; interacties via CYP3A4 verhogen het risico.

Atorvastatine

Groep: Statinen.

Toepassingen: Verlaging van LDL-cholesterol en primaire of secundaire preventie van atherosclerotische hart- en vaatziekten, ook wanneer sterke LDL-daling nodig is.

Werkingsmechanisme: Remt HMG-CoA-reductase en stimuleert daardoor de leverexpressie van LDL-receptoren, zodat LDL sneller uit het bloed wordt verwijderd.

Bijwerkingen: Spierpijn, creatinekinasestijging, leverenzymstijging en een kleine toename van diabetesrisico. Ernstige myopathie of rhabdomyolyse is zeldzaam.

Ezetimibe

Groep: Overig.

Toepassingen: Verlaging van LDL-cholesterol, meestal toegevoegd aan een statine of gebruikt wanneer een statine onvoldoende wordt verdragen.

Werkingsmechanisme: Blokkeert de NPC1L1-steroltransporter in de dunne darm, waardoor de opname van cholesterol afneemt en de lever meer LDL uit het bloed opneemt.

Bijwerkingen: Maag-darmklachten, hoofdpijn, spierpijn en leverenzymstijging, vooral in combinatie met een statine. Ernstige spier- of levertoxiciteit is zeldzaam.

Evolocumab

Groep: PCSK9 remmers.

Toepassingen: Sterke LDL-verlaging bij familiaire hypercholesterolemie of zeer hoog cardiovasculair risico wanneer statinen en ezetimibe onvoldoende effect hebben of niet worden verdragen.

Werkingsmechanisme: Een monoklonaal antilichaam bindt PCSK9 en voorkomt afbraak van LDL-receptoren. Hierdoor blijven meer LDL-receptoren op hepatocyten beschikbaar en daalt LDL sterk.

Bijwerkingen: Reacties op de injectieplaats, verkoudheidsachtige klachten, rug- of spierpijn en zelden overgevoeligheidsreacties.

Alirocumab

Groep: PCSK9 remmers.

Toepassingen: Sterke LDL-verlaging bij primaire of familiaire hypercholesterolemie en bij zeer hoog cardiovasculair risico wanneer standaardtherapie onvoldoende is.

Werkingsmechanisme: Bindt PCSK9 en voorkomt dat LDL-receptoren in de lever worden afgebroken. Hierdoor neemt de klaring van LDL-cholesterol uit het bloed toe.

Bijwerkingen: Injectieplaatsreacties, bovensteluchtwegklachten, jeuk en zelden systemische overgevoeligheidsreacties.

Furosemide

Groep: Lisdiuretica.

Toepassingen: Oedeem en overvulling bij hartfalen, nier- of leverziekte, acuut longoedeem en soms therapieresistente hypertensie.

Werkingsmechanisme: Remt de Na+-K+-2Cl--cotransporter in het dikke opstijgende deel van de lis van Henle. Hierdoor worden natrium, chloride en water krachtig uitgescheiden.

Bijwerkingen: Hypovolemie, hypotensie, nierfunctieverslechtering, hypokaliëmie, hyponatriëmie, hypomagnesiëmie, hyperurikemie en metabole alkalose. Hoge intraveneuze doseringen kunnen ototoxiciteit geven.

Bumetanide

Groep: Lisdiuretica.

Toepassingen: Behandeling van oedeem en vochtretentie bij hartfalen, nierinsufficiëntie of leverziekte.

Werkingsmechanisme: Remt de Na+-K+-2Cl--cotransporter in de lis van Henle en veroorzaakt krachtige natriurese en diurese.

Bijwerkingen: Dehydratie, hypotensie, nierfunctieverslechtering, hypokaliëmie, hyponatriëmie, hypomagnesiëmie, hyperurikemie en metabole alkalose.

Isosorbidemononitraat

Groep: Nitraten.

Toepassingen: Profylaxe van aanvallen van angina pectoris en soms aanvullende symptoombehandeling bij hartfalen.

Werkingsmechanisme: Wordt omgezet in stikstofmonoxide, dat via cGMP vooral veneuze vaatverwijding veroorzaakt. Hierdoor dalen veneuze terugstroom, wandspanning en zuurstofbehoefte van het hart.

Bijwerkingen: Hoofdpijn, blozen, duizeligheid, orthostatische hypotensie en reflexmatige tachycardie. Bij continu gebruik ontstaat tolerantie; combinatie met PDE-5-remmers kan ernstige hypotensie veroorzaken.

Nitroglycerine

Groep: Nitraten.

Toepassingen: Snelle behandeling van een aanval van angina pectoris en symptoombehandeling bij een acuut coronair syndroom of acuut longoedeem wanneer de bloeddruk dit toelaat.

Werkingsmechanisme: Levert stikstofmonoxide, waardoor cGMP stijgt en vooral venen verwijden. Dit verlaagt de preload en myocardiale zuurstofbehoefte; hogere doseringen verwijden ook arteriën.

Bijwerkingen: Hoofdpijn, blozen, duizeligheid, hypotensie, syncope en reflexmatige tachycardie. Gelijktijdig gebruik van PDE-5-remmers is gecontra-indiceerd.

Dapagliflozine

Groep: SGLT2-remmers.

Toepassingen: Diabetes mellitus type 2, chronisch hartfalen ongeacht ejectiefractie en chronische nierschade bij geschikte patiënten.

Werkingsmechanisme: Blokkeert SGLT2 in de proximale niertubulus, waardoor glucose en natrium via de urine worden uitgescheiden. Dit geeft glucosurie, milde diurese en gunstige cardiorenale effecten.

Bijwerkingen: Genitale schimmelinfecties, volumedepletie, hypotensie en een tijdelijke daling van de eGFR. Zeldzaam maar ernstig zijn euglykemische ketoacidose en necrotiserende fasciitis van het perineum.

Empagliflozine

Groep: SGLT2-remmers.

Toepassingen: Diabetes mellitus type 2, chronisch hartfalen ongeacht ejectiefractie en chronische nierschade bij geschikte patiënten.

Werkingsmechanisme: Remt SGLT2 in de proximale tubulus en vermindert zo terugresorptie van glucose en natrium. Hierdoor ontstaan glucosurie, natriurese en gunstige effecten op hart en nieren.

Bijwerkingen: Genitale schimmelinfecties, dehydratie, hypotensie en een aanvankelijke eGFR-daling. Euglykemische ketoacidose is zeldzaam maar ernstig.

Hydrochloorthiazide

Groep: Thiazidediuretica.

Toepassingen: Hypertensie en lichte tot matige vochtretentie.

Werkingsmechanisme: Remt de Na+-Cl--cotransporter in de distale tubulus, waardoor natrium- en wateruitscheiding toenemen. Op langere termijn daalt ook de perifere vaatweerstand.

Bijwerkingen: Hyponatriëmie, hypokaliëmie, dehydratie, hyperurikemie, hyperglykemie, hypercalciëmie en fotosensitiviteit.

Acetylsalicylzuur

Groep: Thrombocytenaggregatieremmers.

Toepassingen: Acute en secundaire preventie van arteriële trombose bij acuut coronair syndroom, myocardinfarct, ischemische beroerte en na bepaalde coronaire interventies.

Werkingsmechanisme: Acetyleert cyclo-oxygenase-1 irreversibel in trombocyten, waardoor tromboxaan A2 en daarmee trombocytenaggregatie gedurende de levensduur van de trombocyt afnemen.

Bijwerkingen: Bloedingen, maagklachten, ulcus en bronchospasme bij overgevoelige patiënten. Nierfunctieverslechtering en allergische reacties kunnen optreden.

Clopidogrel

Groep: Thrombocytenaggregatieremmers.

Toepassingen: Acute en secundaire preventie van arteriële trombose, vaak na een acuut coronair syndroom, stentplaatsing, ischemische beroerte of bij intolerantie voor acetylsalicylzuur.

Werkingsmechanisme: De actieve metaboliet blokkeert de trombocytaire P2Y12-receptor irreversibel, waardoor ADP-gemedieerde activatie en aggregatie worden geremd.

Bijwerkingen: Bloedingen, blauwe plekken, maag-darmklachten en huiduitslag. Trombotische trombocytopenische purpura en ernstige neutropenie zijn zeer zeldzaam.

Cholecalciferol

Groep: Vitamine D analogen.

Toepassingen: Preventie en behandeling van vitamine D-tekort en ondersteuning bij osteoporose of verhoogd fractuurrisico.

Werkingsmechanisme: Vitamine D3 wordt in lever en nieren omgezet in actief calcitriol, dat de intestinale opname van calcium en fosfaat verhoogt en botmineralisatie ondersteunt.

Bijwerkingen: Bij overdosering hypercalciëmie, hypercalciurie, misselijkheid, verwardheid en nierstenen of nefrocalcinose.

Alfacalcidol

Groep: Vitamine D analogen.

Toepassingen: Stoornissen in calcium- en botmetabolisme bij chronische nierinsufficiëntie, waaronder secundaire hyperparathyreoïdie en renale osteodystrofie.

Werkingsmechanisme: Wordt in de lever omgezet in actief calcitriol en omzeilt daarmee de verminderde renale 1-alfa-hydroxylering. Het verhoogt calcium- en fosfaatopname en remt parathormoon.

Bijwerkingen: Hypercalciëmie, hyperfosfatemie, hypercalciurie, misselijkheid, jeuk en nierstenen. Regelmatige controle van calcium en fosfaat is nodig.

Zuurstof

Groep: Zuurstof.

Toepassingen: Behandeling van aangetoonde hypoxemie of ernstig respiratoir falen en langdurige zuurstoftherapie bij geselecteerde patiënten met chronische ernstige hypoxemie.

Werkingsmechanisme: Verhoogt de ingeademde zuurstoffractie en daarmee de alveolaire en arteriële zuurstofspanning, zodat meer zuurstof aan hemoglobine en weefsels beschikbaar komt.

Bijwerkingen: Hyperoxie, uitdroging van slijmvliezen en absorptie-atelectase. Ongecontroleerde hoge concentraties kunnen bij daarvoor gevoelige patiënten CO2-retentie verergeren; zuurstof vergroot bovendien brandgeva