1/4
Looks like no tags are added yet.
Name | Mastery | Learn | Test | Matching | Spaced | Call with Kai | Chat |
|---|
No analytics yet
Send a link to your students to track their progress
Introduction
BiÌonn an Ghaeilge pleÌite agus athphleÌite (discussed and discussed again) ag polaiteoiriÌ, ag iriseoiriÌ agus ag saineolaithe (by politicians, journalists and experts).
Is annamh a theÌann laÌ tharainn (hardly a day passes us by) nach mbiÌonn ceannliÌne (where there isnât a headline) faoi chĂșrsaĂ Gaeilge (about Irish language matters) ar an nuacht (on the news).
TĂĄ fadhbanna bainteach leis an teanga freisin, ĂĄfach (there are problems regarding the language, however). Deir go leor daoine (plenty of people say) go bhfuil an teanga i mbaol a bhĂĄis (in danger of dying out).
San aiste seo, plĂ©ifidh mĂ© (I will discuss) na rudaĂ suntasacha (the notable bits) a bhaineann lĂ©i: stair na Gaeilge (the history of the Irish language), staid na Gaeilge faoi lĂĄthair (the state of the Irish language at the moment) agus todhchaĂ na Gaeilge (and the future of Irish), chomh maith leis an gcultĂșr Gaelach (as well as the Irish culture).
Stair na Gaeilge
Ar an gcĂ©ad dul sĂos (firstly), chun na Gaeilge a thuiscint mar atĂĄ sĂ anois (to understand Irish as it is now), caithfimid breathnĂș siar (we have to look back) ar an nGaeilge san am a chuaigh thart (in times gone by).
LabhraĂodh an Ghaeilge amhĂĄin in Ăirinn (only Irish was spoken in Ireland) sula rabhamar faoi riail na Breataine (before we were under British rule).
Thåinig meath ollmhór (huge decline) ar an teanga ó shin i léith (ever since).
Formhór an ama (most of the time), chun airgead a thuilleadh (to earn money) agus post a bheith agat (to have a job), bhà an Béarla riachtanach, in ionad na Gaeilge (English was necessary, instead of Irish).
Cuireadh an Ghaeilge ar leataobh mar sin (the Irish language was therefore put to one side).
I ndiaidh an Ghorta MhĂłir ach go hĂĄirithe (in particular after the Great Famine), nĂ raibh mĂłrĂĄn cainteoirĂ dĂșchasacha fĂĄgtha (there werenât many native speakers left) mar gheall ar an eisimirce go tĂortha eile (because of emigration to other countries).
Scaipeadh an BĂ©arla ar fud na hĂĄite sa tĂr seo (English became widespread all over the country) mar bhĂ nasc (link) idir an mBĂ©arla agus saibhreas (wealth).
Ar an lĂĄmh eile, bhain an Ghaeilge amhĂĄin leis an mbochtanas (poverty) agus caighdeĂĄn Ăseal maireachtĂĄla (a low standard of living).
Is léir go bhfuil stair chorraitheach chasta (eventful and complicated) ag an nGaeilge.
An Ghaeilge Anois
An cheist is tĂĄbhachtaĂ (most important question) anois nĂĄ, conas atĂĄ ag Ă©irĂ le teanga na Gaeilge san 21Ăș aois (how is the Irish language in the twenty-first century)?
Is ceist achrannach (difficult) Ă seo, gan amhras (without a doubt).
I mo thuairim (in my opinion), tĂĄ an Ghaeilge ag dul Ăł neart go neart (going from strength to strength) lĂĄ i ndiaidh lae (day after day).
Sa daonĂĄireamh (the census) a rinneadh sa tĂr seo (that was done in this country) in dhĂĄ mhĂle, fiche a dĂł , dĂșirt daichead faoin gcĂ©ad (forty percent) den daonra Ăireannach (of the Irish population) go raibh Gaeilge acu.
Chomh maith leis sin, bĂonn Ă©ileamh dochreidte (an unbelievable demand) ar ranganna Gaeilge agus tĂĄ sĂ© ag Ă©irĂ nĂos deacra (itâs becoming more difficult) iad a chur in ĂĄirithe (to book them) toisc go bhfuil siad dĂolta amach go minic (often sold out).
TĂĄ sĂ© mar an gcĂ©anna (itâs the same) sna colĂĄistĂ Samhraidh atĂĄ lonnaithe sna ceantair Ghaeltachta (that are located in the Gaeltacht areas): gach Samhradh, tĂ©ann sluaite mĂłra dĂ©agĂłirĂ (huge crowds of teenagers) go dtĂ an nGaeltacht chun an Ghaeilge a fhoghlaim (to learn).
Beatha teanga Ă a labhairt, mar a deir an seanfhocal (as the proverb says).
Lena chois sin (as well as that), bhĂ rath (success) ar scannĂĄin Ghaeilge a foilsĂodh le dĂ©anaĂ (Irish language films released recently had success), âAn CailĂn CiĂșinâ agus âArrachtâ, gan ach cĂșpla a lua (to mention but a few).
NĂ fĂ©idir a shĂ©anadh (you cannot deny) go bhfuil daoine fiosrach (curious) faoinĂĄr dteanga ĂĄlainn (about our beautiful language) agus na nithe cultĂșrtha (the cultural bits) a thagann lĂ©i: rince Gaelach (Irish dancing) agus ceol traidisiĂșnta (trad music) gan ach cĂșpla a lua (to name but a few)!
An Ghaeilge agus Scoil
NĂl an Ghaeilge lĂĄnsĂĄbhĂĄilte go fĂłill (Irish isnât fully out of the woods yet), ĂĄfach (however).
TĂĄ go leor fĂłs le feabhsĂș maidir lĂ©i (much can still be improved in relation to it).
Mar shampla, ceapann daoine uaireanta gur teanga mharbh (dead language) Ă an Ghaeilge agus nach bhfuil sĂ ĂșsĂĄideach sa saol oibre (useful in the working world).
Caithfimid cur i gcuimhne do na daoine sin (we have to remind those people) go bhfuil an-chuid deiseanna fostaĂochta (lots of employment opportunities) ag baint lĂ©i.
Mar shampla, roimh an mbliain 2030, tå ar fhiche faoin gcéad (twenty percent) de dhaoine tå earcaithe san earnåil phoiblà (hired in the public sector) a bheith cumasach (proficient) sa Ghaeilge.
TĂĄ go leor eagraĂochtaĂ (many organisations) ag fostĂș (employing) daoine le Gaeilge an t-am ar fad, an tAontas Eorpach agus na CĂșirteanna (the Courts) san ĂĄireamh.
TĂĄ fadhb ann sa chĂłras oideachais (education system) freisin.
NĂl daltaĂ sĂĄsta leis an mbealach seanfhaiseanta (the old-fashioned way) a mhĂșintear an Ghaeilge (Irish is taught) don Teastas SĂłisearach agus don Ardteist araon (for both the Junior Certificate and Leaving Certificate).
Ba mhaith leo fĂĄil rĂ©idh leis (they would like to get rid of) an bhfilĂocht sheanfhaiseanta (the old-fashioned poetry) mar shampla, mar ceapann siad nach bhfuil sĂ© ĂĄbharaĂoch don lĂĄ atĂĄ inniu ann (relevant today).
Conclusion
Mar fhocal scoir (to conclude), tå orainn rud éigin a dhéanamh låithreach bonn (we have to do something right now) sula mbeidh år bport seinnte (before our fate is sealed) maidir leis an nGaeilge.
Is fearr mall nĂĄ go brĂĄch, mar a deirtear (better late than never, as they say).
TaÌ treoir, spreagadh agus moladh riachtanach (direction, encouragement and advice are necessary) chun feabhas a chur ar staid na Gaeilge (to improve the state of Irish).
Cathain a bheidh an Ghaeilge ina prĂomhtheanga arĂs (When will Irish be a majority language again)?
Is maith an scéalaà an aimsir (time will tell).
MaÌ thugaimid faoi mar is ceart, niÌ baol duÌinn (if we do what is right, thereâs no danger).