Kleine open vragen deel 3

ONTWIKKELING CORPUS VITREUM

functie:

• mesenchymcellen maken mucopolysacchariden aan die grote hoeveelheden vocht binden en de visceuze eigenschappen verklaren, het vormt een gel zonder brekingsindex, wrdr het licht rechtstreeks nr de plaats waar de meeste staafjes en kegeltjes gestuurd wordt

• Als er centraal geen corpus vitreum is, gaat er geen oogdruk zijn en is het ook een pudding. het corpus vitreum is dus van groot belang voor de rigiditeit van het oog en om een transducent glaslichaam te bekomen

anatomie:

in de beginfase is de lens het grootste deel van het oog, maar door snelle groei van de oogbeker wordt de toenemende ruimte opgenomen door het corpus vitreum

Primair corpus vitreum

• Gevormd in de ruimte tussen de lensblaas en de invaginerende oogbeker

• Mesenchym opgenomen langs oogspleet

• Bevat de arteria hyaloidea, een embryonaal bloedvat dat het groeiende oog en de lens van bloed voorziet.

Secundair corpus vitreum

• Wordt geproduceerd door de binnenzijde van de oogbeker (de retina in ontwikkeling).

• Het secundaire glasvocht groeit sterk en verdringt het primaire glasvocht naar een centraal kanaal. Tegelijkertijd regresseert de arteria hyaloidea.

Tertiair corpus vitreum

• Gekenmerkt door de vorming van de zonulavezels (suspensieve ligamenten van de lens).

• Geproduceerd door het neurectoderm van het corpus ciliare (straallichaam).

Volwassen restant

Het primitieve primaire corpus vitreum laat bij het volgroeide oog een dun, leeg verloop achter: het kanaal van Cloquet, dat van de achterzijde van de lens naar de nervus opticus loopt.

BESPREEK HET ONTSTAAN CD LEDEMATEN TOT OP HET NIVEAU VD KIEMBLADEN

De ontwikkeling van de ledematen begint als een vinvormige bilaterale uitstulping van de lichaamswand van het embryo.

Paraxiaal mesoderm vormt de spieren van de ledematen —> spieren dus afkomstig van migratie van somieten

LPM (somatopleura) vormt de botten ervan

Binnen deze uitstulping groeperen mesenchymale cellen zich tot skleroblastemen, die de blauwdruk vormen voor de verschillende beenderen van de ledematen. Vervolgens ondergaan deze structuren ossificatie, wat via enchondrale of intramembraneuze beenvorming kan verlopen. Tot slot vindt de aanleg van de gewrichten plaats in de zones tussen de opeenvolgende kraakbeenstukken.

BESPREEK DE APPENDIX EPIDIDYMIS

De appendix epididymis is een klein, goedaardig, anatomisch aanhangsel dat zich bevindt op de kop van de bijbal (caput epididymis). Het is een rudimentair weefseloverblijfsel zonder fysiologische functie bij de volwassen man.

Embryonale verklaring en kiembladen

De appendix epididymis ontstaat volledig uit het intermediair mesoderm:

• Oorsprong: Het is een embryonaal restant van het craniale (bovenste) uiteinde van de gang van Wolff (ductus mesonephricus).

• Kiemblad: Omdat het urogenitaal stelsel (inclusief de oernier en de gang van Wolff) zich ontwikkelt uit het intermediair mesoderm, is het binnenste epitheel en het omliggende bindweefsel van dit aanhangsel volledig van mesodermale oorsprong

WAT IS POLYSPERMIE? KAN DIT TOT EEN GEBOORTEAFWIJKING LEIDEN, ZO JA WELKE?

Polyspermie is het biologische fenomeen waarbij meerdere zaadcellen (spermatozoa) tegelijkertijd één enkele eicel binnendringen en bevruchten waardoor we een triploïde cel krijgen.

Kan dit tot een geboorteafwijking leiden?

Nee, polyspermie leidt in de praktijk niet tot een geboorteafwijking, omdat het nagenoeg altijd leidt tot de vroege dood van het embryo.

Wanneer twee zaadcellen een eicel bevruchten (de meest voorkomende vorm van polyspermie), ontstaat er een embryo met triploïdie (69 chromosomen in plaats van de normale 46). Omdat er ook een extra sperma-centrosoom wordt binnengebracht, vormt de zygote een abnormale, meerpolige spoelfiguur tijdens de eerste celdeling. Dit resulteert in een chaotische verdeling van het genetisch materiaal.

preventie door eicel

BESPREEK HET ONTSTAAN VAN DE URINEBLAAS

De urineblaas ontstaat grotendeels uit het urogenitale kanaal (sinus urogenitalis), wat het ventrale deel is van de cloaca na de splitsing door het septum urorectale.

Embryonale opbouw per kiemblad

• Endoderm: Vormt het overgrote deel van het blaaslumen en het binnenste epitheel (urotheel). Dit is direct afkomstig van het bovenste (vesicale) deel van de sinus urogenitalis, dat continu doorloopt in de allantoïs.

• Splanchnisch mesoderm: Levert het omringende weefsel voor de gladde spierwand (musculus detrusor) en het bindweefsel van de blaas.

De Trigonum vesicae (uitzondering)

De trigonum (de driehoekige zone bij de blaasbodem) heeft een afwijkende oorsprong. Deze ontstaat door de inlijving van de caudale uiteinden van de gangen van Wolff (ductus mesonephricus), welke van mesodermale oorsprong zijn. Later wordt dit mesodermale epitheel overgroeid door endodermaal epitheel, waardoor de volwassen trigonum functioneel bekleed is met urotheel.

WAT IS HET PROSENCEPHALON EN BLIJFT HET BESTAAN?

Nee, het prosencephalon blijft niet als een zelfstandige blaas bestaan. Het is een primaire embryonale hersenblaas (de voorhersenen) die tijdens de verdere ontwikkeling volledig opsplitst in secundaire hersenblazen.

Verklaring

Tijdens de vijfde week van de embryonale ontwikkeling deelt het prosencephalon zich op in twee nieuwe structuren:

• Telencephalon: Dit groeit uit tot de grote hersenen (cerebrum, inclusief de hersenschors) en de basale ganglia.

• Diencephalon: Dit vormt de tussenhersenen, met structuren zoals de thalamus, hypothalamus en epifyse.

HOE ONTSTAAN MUSCULI PAPILARES

Door apoptose: de ventrikelwand/myocard is zeer dik en wordt afgebroken door apoptose zodat er bloed in de ventrikels opgevangen kan worden. Sommige spiervezels blijven echter bestaan als peesvormige structuren en vormen oa. de musculi papilares.

WAT IS EEN CYCLOPS EN HOE KUN JE DIT EMBRYONAAL VERKLAREN

Een cyclops is een zeldzame, ernstige aangeboren afwijking waarbij een individu wordt geboren met slechts één centraal oog.

Embryonale verklaring

De vorming van de hersenblaasjes gebeurt tijdens de neurulatie

Oorspronkelijk zien we dat aan de craniale zijde van de neurale buis 3 dilataties zitten: prosencephalon, mesencephalon en rhombencephalon. Dit is maar tijdelijk want het rhombencephalon splitst op in het myelencephalon en het metencephalon en het prosencephalon splitst zich op in het telencephalon en het diencephalon (5 hersenblaasjes).

Oorspronkelijk ontstaan er op het prosencephalon al 2 blaasjes bilateraal. Bij splitsing komt de steel ervan terecht op het diencephalon. Dit is nog steeds zo. De nervus opticus komt nog steeds toe thv het diencephalon

Een cyclops ontstaat wanneer er een fout is bij het prosencephalon. oorspronkelijk ontstaat 1 oogveld en door transcriptiefactoren wordt dit in 2 opgedeeld. Bij sommige individuen deelt dit nt en blijft dit.

Geef de differentiatie van het mesoderm

Paraxiaal mesoderm: net langs het notochord, vorming somieten: somieten 1 tot 7 zijn geen somieten maar zijn betrokken bij de vorming van het faryngeaal boog (kieuwboog) mesoblast

• myotoom: spieren van het skelet

• dermatoom: dermis en hypodermis

• sklerotoom: wervelkolom

Intermediar mesoderm: urogenitaalstelsel —> nieren, testis, ovaria...

Laterale plaat mesoderm: bestaat uit twee dikke lagen die een holte omgeven, het intra-embryonaal coëloom (het coëloom vormt de toekomstige sereuze holte van de romp: peritoneale, pleurale en pericardiale holten). Thorax wordt hier gevormd. Vb. linker en rechthartbuis die daarna gaan vergroeien en het hart gaan vormen.

• De somatopleura, die dicht bij het ectoderm ligt, is betrokken bij de vorming van de laterale en ventrale wanden van het embryo.

• De splanchnopleura, die op het endoblast ligt, neemt deel aan de vorming van de wand van het spijsverteringskanaal.

EE mesoderm: vanaf dag 9 wordt het weefsel tussen de trofoblast en de embryonale schijf, amnion en dooierzak dikker. Dit weefsel is EE mesoderm. Daarna vormt zich een holte, de EE coeloomholte of chorion. Bij de welving van het embryo ontwikkelt zich het spijsverteringsstelsel.

Bespreek de neurulatie.

Neurulatie is het aanleggen van de neurale buis met vorming van de hersenblaasjes en van het ruggenmerg. De aanwezigheid van de hersenblaasjes zorgt ervoor dat het craniale uiteinde van de embryo door zwaartekracht naar beneden plooit. De welving van de blaasjes zorgt al min of meer vr de aanleg vd kop. Caudaal zit de vorming van de staart. Zo komen we van een plankstructuur naar een kommastructuur = cephalocaudale welving

Daarnaast is er ook een bilaterale welving die de borst- en buikwand vormt; door deze vorming wordt de dooierzak afgescheiden van het embryo, behalve aan de navelstreng.

Terwij lhet notochord nog aan het ontwikkelen is, geeft het transcriptiefactoren af aan het ectoderm. Dit zorgt voor verhoging van het ectoderm waardoor cilindrische cellen ontwikkelen ipv plaveisel. Terwijl het notochord verlengt, zal het verhoogde ectoderm mee verhogen in die richting. Uieindelijk wordt er een vlindervormige structuur gevormd: het neurectoderm, met daaronder het oppervlakte ectoderm.

Het centrale deel van het neurectoderm zal in de diepte gaan dringen en zo de neurale groeve vormen.

Het notochord gaat zakken en trekt de neurale groeve mee naar beneden, waardoor een buis gevormd wordt. De 2 bovenste randen die ontstaan zijn van de groeve groeien naar elkaar toe en sluiten de neurale groeve af (neurale buis gevormd). Dit gebeurt dus via dichtritsing van het midden naar craniaal en caudaal, daar zullen tijdelijk een opening blijven: craniale en caudale neuroporus.

De craniale kant vormt zich om tot de hersenblaasjes

Geef 5 soorten cellen die voortkomen uit de NLC

• Gliacellen en neuronen

• Schwanncellen

• Melanoblasten of pigmentcellen

• Odontoblasten

• Bijniermerg en andere paragll

• Bindweefsel van hoofd: belangrijk schedelbeenderen

uit welke structuren komt het aangezicht

Het aangezicht wordt grotendeels gevormd door de neurale lijstcellen. Deze cellen zijn afkomstig uit het ectoderm (specifiek het neurectoderm).

blijft de sinus venosus bestaan? geef ontwikkeling en leg uit

Nee, de sinus venosus blijft niet als een zelfstandige structuur bestaan. Tijdens de embryonale ontwikkeling van het hart splitst en differentieert deze zich volledig in structuren die opgaan in het definitieve cardiovasculaire stelsel.

Ontstaan en Ontwikkeling

• Ontstaan: De sinus venosus ontstaat aan het instromende (caudale) uiteinde van de embryonale hartbuis. Hij ontvangt bloed uit drie paar grote aderen: de vv. vitellinae (dooierzak), de vv. umbilicales (navelstreng) en de vv. cardinales communes (lichaam van het embryo).

• Splitsing: De sinus venosus ontwikkelt zich tot een centraal deel met twee duidelijke uitlopers: een linkerhoorn en een rechterhoorn.

Bestemming van de hoorns (differentiatie)

Door verschuivingen in de bloedstroom richting de rechterkant van het hart ondergaan de hoorns een verschillende metamorfose:

1. De linkerhoorn: Verliest grotendeels zijn toevoerkanalen en degenereert tot de sinus coronarius (de kransader die het bloed van de hartspier zelf afvoert) en de oblique ader van het linkeratrium.

2. De rechterhoorn: Groeit sterk uit en wordt volledig opgenomen (opgeslorpt) in de wand van het rechteratrium. Hier vormt het de gladde binnenwand (sinus venarum), waar de vena cava superior en vena cava inferior in uitmonden. De grens tussen dit gladde deel en het ruwe, gespierde deel van het atrium is gemarkeerd door de crista terminalis.

Bespreek syncytiotrofoblast en wat is de functie

Trofoblast vormt 2 lagen: buitenste laag die ontstaat tijdens de implantatie van de blastocyste in het baarmoederslijmvlies (endometrium), is de syncytiotrofoblast.

Trofoblastcellen tegen endometriale cellen —> als parasiet in wand dringen —> die cellen die innestelen : celmembraan verdwijnen —> polynucleaire cel —> syncytiotrofoblast

Voert de placentatie uit:

• Invasie en implantatie: Dringt agressief het endometrium binnen door proteolytische enzymen uit te scheiden.

• Voedingsstoffen- en gasuitwisseling: Vormt de primaire functionele barrière voor diffusie tussen moeder en foetus.

• Hormoonproductie: Produceert humaan choriongonadotrofine (hCG) om de zwangerschap in stand te houden. Endocrien orgaan.

• Immuuntolerantie: Beschermt het embryo tegen afstoting door het maternale immuunsysteem.

hoe ontstaat tonsilla palatina

De tonsilla palatina (keulamandel) ontstaat primair uit het endoderm van de 2e pharyngeal pouch.

Embryonale ontwikkeling

• Epithale proliferatie: Het endoderm van de tweede keelzak groeit uit en vormt epitheliale strengen.

• Vorming van tonsillaire crypten: Deze strengen dringen het onderliggende mesenchym binnen en vertakken zich tot de latere crypten.

• Lymfoïde infiltratie: mesodermaal lymfoïde weefsel migreert (lymfocyten) naar de crypten.

• Organisatie: De lymfocyten organiseren zich rond de crypten tot lymfefollikels.

• Restant: Een deel van de keelzak blijft hol en vormt de fossa tonsillaris (amandelnis).

Blijft het telencephalon bestaan?

Ja, het telencephalon blijft bestaan, maar niet in zijn primitieve embryonale vorm. Het ontwikkelt zich bij het volwassen individu tot de grootste en meest complexe structuren van de hersenen.

Verklaring en volwassen derivaten

Het telencephalon is de meest craniale secundaire hersenblaas (ontstaan uit het prosencephalon). Tijdens de verdere ontwikkeling groeit dit weefsel enorm uit tot de volgende definitieve structuren:

• Cerebrum (grote hersenen): De twee cerebrale hemisferen inclusief de hersenschors (cortex).

• Basale ganglia: Dieper gelegen kernen zoals het striatum (nucleus caudatus en putamen).

• Rhinencephalon: De reukkolg (bulbus olfactorius) en geassocieerde structuren.

• Laterale ventrikels: De holtes binnenin het telencephalon transformeren tot de eerste en tweede hersenventrikels.

spermatozoön-centrosoom

Structuur en Locatie

• Ligging: Het bevindt zich in het halsstok (neck region) van de rijpe zaadcel, net achter de celkern.

• Samenstelling: Het bestaat bij de meeste zoogdieren (waaronder de mens) uit twee centriolen: het proximale centriool (blijft intact) en het distale centriool (degenereert of remodelleert tijdens de spermiogenese).

Functies

• Vorming van de staart: Tijdens de spermiogenese fungeert het distale centriool als basaal lichaampje (basal body) voor de opbouw van het axonema, de microscopische motorstructuur van de spermastaart (flagel).

• Organisatie van de zygote: Bij de mens brengt de zaadcel het centrosoom in de eicel tijdens de bevruchting. De rijpe eicel bezit zelf namelijk geen functioneel centrosoom meer.

• Eerste celdeling: Het geïntroduceerde sperma-centrosoom dupliceert zich in de bevruchte eicel (zygote) en organiseert de eerste mitotische spoelfiguur. Dit is essentieel voor een correcte klievingsdeling van het vroege embryo.

vorming wervels

afkomstig van paraxiaal mesoderm

Bij het ontstaan van wervels zal segmentaal sclerotoom van beide epimeren versmelten rond de neurale buis en de chorda. De mesenchymmassa splitst op in een craniale en caudale helft:

• craniaal: minder dens, vormt corpus vertebrae

• caudaal: dens dr proliferatie, vormt arcus vertebrae, uitsteeksels n annulus fibrosus

chorda regresseert, n wordt nucleus pulposus

vorming binnenoor

De oorplacode vormt zich dorsaal van de kieuwbogen en lateraal van het metencephalon. Door instulping wordt de oorplacode een oorbeker en uiteindelijk een oorblaasje

Dit oorblaaje ondergaat vormveranderingen: sacculus (ductus cochlearis; slakkenhuis) en utriculus (semilunaire kanalen; vr evenwicht)

Oiv zenuwuitlopers vd n statoacousticus verschijnen er verschillende zintuigcellen

vorming buitenoor

1e ectodermale instulping id KBstreek met mesenchym

Het restrerende schot tss 1e en 2e KB = trommelvlies

uitwendige gehoorgang opgevuld met een epitheelprop (verklaard wrm diertjes na de geboorte nog doof zijn)