2. MATERIAALLEER - BRAND -> GELUID + DUURZAAMHEID & LCA

Gedrag bij brand, Reactie bij brand – Europese classificatie, Brandtesten, Brandweerstand (R, E, I), Warmte & isolatie, Vochtgedrag, Geluid, Duurzaamheid – basis, Belastingen op materialen, Planetaire grenzen, CO₂-uitstoot cement, Energieprestatie & impactverschuiving, Levenscyclusbenadering, Normen & regelgeving, Doel van LCA, Systeemgrenzen, Inventarisatie & allocatie, Impactanalyse, Weging & interpretatie, Milieuverklaringen, TOTEM, Circulariteit in TOTEM, Strategieën duurzaam materiaalgebruik

Wat betekent gedrag bij brand van een materiaal?

Hoe een materiaal bijdraagt aan het ontstaan en de uitbreiding van brand.

Wat is het doel van brandveiligheid in gebouwen?

Brand beperken en functies van bouwelementen behouden.

Wat betekent compartimentering?

Het verhinderen dat brand zich verspreidt naar andere ruimtes.

Wat is de Europese brandreactieclassificatie?

Indeling van materialen volgens brandgedrag (NBN EN 13501-1).

Welke klasse is onbrandbaar?

A1 en A2.

Welke klassen zijn brandbaar?

B tot E.

Wat betekent klasse F?

Niet getest of niet geclassificeerd.

Wat betekent s1, s2, s3?

De mate van rookontwikkeling.

Wat betekent d0, d1, d2?

De mate van brandende druppelvorming.

Waarom hebben vloeren een aparte classificatie?

Omdat brandgedrag verschilt bij horizontale toepassingen.

Wat wordt getest in de niet-brandbaarheidsoven?

Temperatuurstijging, massaverlies en vlamduur.

Wat meet een bomcalorimeter?

Maximale warmteafgifte bij volledige verbranding.

Wat is calorisch potentieel?

De totale warmte die een materiaal kan afgeven (MJ/kg).

Wat is de SBI-test?

Test die brandontwikkeling in een hoek van twee muren simuleert.

Wat meet de kleine vlamproef?

Ontstekingsmogelijkheid van een verticaal proefstuk.

Wat is brandweerstand?

De tijd dat een bouwelement zijn functie behoudt tijdens brand.

Wat betekent R bij brandweerstand?

Draagvermogen behouden.

Wat betekent E bij brandweerstand?

Vlamdichtheid.

Wat betekent I bij brandweerstand?

Thermische isolatie.

Waarom worden R, E en I afzonderlijk beoordeeld?

Omdat een element op verschillende manieren kan falen.

Wat is warmtegeleiding?

Overdracht van warmte door een materiaal.

Waarom geleidt metaal warmte goed?

Door vrije elektronen.

Waarom is stilstaande lucht een goede isolator?

Omdat lucht warmte slecht geleidt.

Waarom is isolatie afhankelijk van dikte?

Meer dikte betekent langere warmtestroomweg.

Wat is krimp?

Volumevermindering door uitdroging.

Wat is zwelling?

Volume toename door vochtopname.

Waarom veroorzaakt vorst schade?

Water zet 9% uit bij bevriezen.

Waarom zijn dilatatievoegen nodig?

Om spanningen door uitzetting op te vangen.

Waarom nemen open poriën water op?

Omdat ze in verbinding staan met het oppervlak.

Wat is geluidabsorptie?

Het opnemen van geluid door een materiaal.

Welke materialen absorberen goed geluid?

Materialen met open poriën.

Waarom reflecteren harde materialen geluid?

Omdat ze weinig energie opnemen.

Wat betekent een duurzaam bouwmateriaal?

Een materiaal dat gedurende zijn levensduur bestand is tegen belastingen met een beperkte milieu-impact.

Wat is duurzaam bouwen?

Bouwen waarbij milieueffecten worden meegewogen naast kost, kwaliteit en prestaties.

Waarom is duurzaamheid belangrijk in de bouwsector?

Omdat de bouwsector 30-50% van het globale grondstoffengebruik veroorzaakt.

Welke drie grote duurzaamheidsproblemen zijn er bij materialen?

Uitputting van grondstoffen, milieu-impact en impact op gezondheid.

Wat is chemische aantasting?

Aantasting door corrosie of agressieve omgevingen.

Wat is fysische aantasting?

Aantasting door vocht, vorst, brand, zon en temperatuur.

Wat is biologische aantasting?

Aantasting door insecten, schimmels, zwammen en mossen.

Wat is mechanische belasting?

Belasting door gewicht, gebruik, wind, aardbevingen en slijtage.

Waarom moet duurzaamheid in alle bouwfasen bekeken worden?

Omdat fouten in ontwerp of uitvoering later niet te corrigeren zijn.

Wat zijn planetaire grenzen?

De ecologische limieten waarbinnen de aarde stabiel blijft.

Welke planetaire grenzen zijn overschreden?

Klimaatverandering, biodiversiteitsverlies, stikstofcyclus en landconversie.

Waarom is zanduitputting een probleem?

Omdat zand essentieel is voor beton en moeilijk hernieuwbaar is.

Waarom is de cementindustrie problematisch voor het klimaat?

Door hoge CO₂-uitstoot bij calcinatie en verbranding.

Waar komt de CO₂-uitstoot van cementproductie vandaan?

Ongeveer 50% calcinatie en 40% brandstofgebruik.

Wat is calcinatie?

Het thermisch ontbinden van kalksteen tot CaO en CO₂.

Waarom is calcinatie moeilijk te verduurzamen?

Omdat CO₂ vrijkomt door een chemische reactie.

Waar komt de CO₂-uitstoot van cementproductie vandaan?

Ongeveer 50% calcinatie en 40% brandstofgebruik.

Wat is calcinatie?

Het thermisch ontbinden van kalksteen tot CaO en CO₂.

Waarom is calcinatie moeilijk te verduurzamen?

Omdat CO₂ vrijkomt door een chemische reactie.

Wat is impactverschuiving?

Het verlagen van energie-impact maar verhogen van materiaal-impact.

Waarom ontstaat impactverschuiving bij energiezuinige gebouwen?

Omdat meer isolatie en materialen nodig zijn.

Wat is de oplossing voor impactverschuiving?

Globale milieubeoordeling van materialen en technieken.

Wat is een levenscyclusbenadering?

Het bekijken van milieu-impact over de volledige levensduur.

Wat is een levenscyclusanalyse (LCA)?

Methode om milieu-impact van een product of gebouw te berekenen.

Welke vier levenscyclusfasen zijn er?

Productie, constructie, gebruik en einde levensduur.

Waarom vermijdt LCA verschuiving van impact?

Omdat alle fasen samen worden beoordeeld.

Wat is een levenscyclusbenadering?

Het bekijken van milieu-impact over de volledige levensduur.

Wat is een levenscyclusanalyse (LCA)?

Methode om milieu-impact van een product of gebouw te berekenen.

Welke vier levenscyclusfasen zijn er?

Productie, constructie, gebruik en einde levensduur.

Waarom vermijdt LCA verschuiving van impact?

Omdat alle fasen samen worden beoordeeld.

Wat regelt ISO 14040?

De algemene methodologie voor levenscyclusanalyse.

Wat is EN 15804?

Norm voor milieuproductverklaringen van bouwproducten.

Wat is EN 15978?

Norm voor milieuprestaties van gebouwen.

Wat is een EPD?

Een geverifieerde milieuproductverklaring gebaseerd op LCA.

Waarom wordt LCA gebruikt bij productoptimalisatie?

Om milieu-impact te verminderen bij ontwerp en productie.

Waarom is LCA nuttig voor vergelijking van varianten?

Omdat technisch vergelijkbare oplossingen vergeleken kunnen worden.

Wat is een functionele eenheid?

De meetbare functie waarop producten vergeleken worden.

Waarom moeten systemen technisch vergelijkbaar zijn?

Omdat anders de vergelijking fout is.

Wat betekent cradle-to-gate?

Analyse van grondstof tot fabriekspoort.

Wat betekent cradle-to-grave?

Analyse van volledige levenscyclus.

Wat betekent cradle-to-gate with options?

Productiefase plus extra gekozen fasen.

Waarom zijn systeemgrenzen belangrijk?

Omdat ze bepalen wat wel en niet wordt meegerekend.

Wat is inventarisatie in LCA?

Verzamelen van alle input en output (energie, emissies, afval).

Wat is het allocatieprobleem?

Het verdelen van milieu-impact over meerdere producten.

Waarom is allocatie subjectief?

Omdat verdeelsleutels gekozen moeten worden.

Wat is GWP?

Klimaatverandering door broeikasgassen.

Wat is AP?

Verzuring door emissies.

Wat is EP?

Vermesting door nutriënten.

Wat is ADP?

Uitputting van niet-hernieuwbare grondstoffen.

Wat is POCP?

Smogvorming door stikstof en organische stoffen.

Wat is weging in LCA?

Omzetten van meerdere indicatoren naar één score.

Wat is een voordeel van weging?

Eenvoudige vergelijking.

Wat is een nadeel van weging?

Verlies van detail en subjectiviteit.

Waarom zijn LCA-resultaten geen absolute waarheid?

Omdat aannames en grenzen invloed hebben.

Wat is een Type I milieulabel?

Een label dat producten binnen dezelfde categorie vergelijkt.

Wat is een nadeel van Type I labels?

Beperkte productcategorieën.

Wat is een Type II milieverklaring?

Eigenverklaring zonder externe controle.

Waarom is Type II onbetrouwbaar?

Omdat er geen verificatie is.

Wat is een Type III milieverklaring?

EPD met gedetailleerde en geverifieerde LCA-informatie.

Wat is TOTEM?

Tool om de totale milieu-impact van materialen te berekenen.

Waarvoor wordt TOTEM gebruikt?

Ontwerpers ondersteunen bij materiaalkeuze.

Waarop is TOTEM gebaseerd?

Levenscyclusanalyse.

Welke levensduur gebruikt TOTEM standaard?

60 jaar.

Wat toont TOTEM als output?

Milieupunten per fase en impactcategorie.

Wat betekent hergebruik in situ?

Component blijft in hetzelfde gebouw.

Wat betekent hergebruik ex situ?

Component wordt hergebruikt in een ander project.

Wat betekent gesloopt in TOTEM?

Milieu-impact van afbraak van bestaande componenten.

Wat betekent cradle-to-cradle?

Sluiten van materialenkringlopen.