Handboek Compliance Professional deel B

Wat is de definitie van beheersen?

Beheersing is een proces dat is gericht op het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid omtrent het bereiken van:

1. Strategische doelstellingen

2. Effectiviteit en efficientie van bedrijfsprocessen

3. Betrouwbaarheid van de (financiele) informatieverzorging

4. Naleving van relevante wet- en regelgeving

Wat is de definitie van controle?

Controle is een activiteit of proces met als doel de tijdige identificatie en bijstelling van fouten

Wat is de definitie van bedrijfsvoering?

Bedrijfsvoering is de sturing en beheersing van bedrijfsprocessen binnen een organisatie om de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren

Wat voor aanknopingspunten geeft de Nederlandse Corporate Governance Code als het gaat om integere en beheerste bedrijfsvoering?

De NCGC beschrijft dat een vennootschap moet beschikken over adequate interne risicobeheersings- en controlesystemen. Het bestuur is verantwoordelijk voor het identificeren en beheersen van de risico’s verbonden aan de strategie en de activiteiten van de vennootschap. Het bestuur moet risico’s inventariseren en analyseren en stelt risicobereidheid vast.

Welke Europese wet- en regelgeving is o.a. relevant als het gaat om integere bedrijfsvoering?

1. Verdrag betreffende de Europese Unie: hoofdstuk 6 gaat over fraudebestrijding

2. Handvest van de grondrechten van de Europese Unie: o.a. sociale grondrechten, bescherming van persoonsgegevens, consumentenbescherming etc.

Specifiek voor de financiële sector:

1. Solvency II: richtlijn voor verzekeraars. Verzekeringsondernemingen moeten beschikken over een doeltreffend systeem van interne controle (verslaglegging, compliancefunctie)

2. Markets in Financial Instruments Directive (MiFID) II: regels voor beleggingsondernemingen, handelsplatformen en datarapporteringsdiensten. Bescherming voor beleggers.

3. Institution for Occupational Retirement Provision II: richtlijn voor toezicht op pensioenfondsen, governancesysteem.

4. Vierde en Vijfde Europese Anti-witwasrichtlijn: meldingsplichtige entiteiten moeten gedragslijnen, controlemaatregelen en procedures hebben

5. EBA richtsnoeren voor interne governance: normen voor het leidinggevend orgaan

6. EIOPA: richtsnoeren voor het governancesysteem, gaat o.a. over risicomanagementsysteem

7. Ondersteunde richtlijn nummer 15: beleggingsondernemingen moeten adequate beleidslijnen en procedures vaststellen, implementerenn en handhaven om het risico op het niet naleven van MiFID op te sporen

Welke Nederlandse wetgeving is o.a. relevant als het gaat om integere bedrijfsvoering?

1. Algemene wet Bestuursrecht: bestuursorgaan moet zich gedragen naar de eisen van redelijkheid en billijkheid

2. Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur

3. Afdeling 3A burgerlijk wetboek 6: tegengaan van oneerlijke handelspraktijken

4. Wet op Ondernemingsraden

5. Boek 2 Burgerlijk Wetboek: ondernemingsrecht, voorschriften voor jaarrekening en bestuursverslag

Wat zegt de Wft over integere bedrijfsvoering in de financiele sector?

Een financiele onderneming voert een adequaat beleid dat een integere oefening van haar onderscheidenlijk zijn bedrijf waarborgt. Dit betekent:

• Tegengaan van belangenverstrengeling

• Tegengaan van strafbare feiten/wetsovertredingen

• Tegengaan dat vertrouwen in financiele onderneming of markten wordt geschaad wegens cliënten

• Tegengaan dat handelingen die ingaan tegen het ongeschreven recht worden verricht

De tekst is principle based, dit betekent dat de organisatie zelf moet bepalen hoe dit resultaat gaat worden behaald.

Aanvullende besluiten: de onderneming moet zorgdragen voor analyse van integriteitsrisico’s, er moet onafhankelijk toezicht zijn (compliancefunctie), duidelijke taakverdeling etc.

Wat is een integriteitsgevoelige functie?

• Een leidinggevende functie direct onder de personen die het beleid van de financiele ondernemen (mede) bepalen (management)

• Een functie waaraan een bevoegdheid is verbonden die een wezenlijk risico bevat voor de integere uitoefening van het bedrijf (o.a. functies die toegang hebben tot vertrouwelijke informatie)

Een finaciele onderneming is verplicht om een onderbouwde beoordeling te maken van de betrouwbaarheid van personen die zij wil benoemen in een integriteitsgevoelige functie. Hiervoor vindt een screening plaats (bijv. door middel van VOG)

Wat is belangenverstrengeling?

Belangenverstrengeling is een situatie waarbij iemand meerdere belangen dient en waarbij deze belangen met elkaar in conflict (kunnen) komen.

Risicofactoren voor belangenverstrengeling zijn o.a. nevenfuncties, het aannemen/uitdelen van geschenken en uitnodigingen en het hebben van een persoonlijk belang in een onderneming waar de organisatie zaken mee wil gaan doen of doet.

Wat is corruptie?

Corruptie is het misbruik van toevertrouwde macht voor persoonlijk gewin. Corruptie schaadt iedereen wiens leven, levensonderhoud of geluk afhankelijk is van de integriteit van mensen in een gezagspositie.

Soorten corruptie:

• Omkoping: aanbieden, beloven of geven van iets om daarmee een vertegenwoordiger van een publieke instelling te beïnvloeden in het uitvoeren van zijn of haar taken.

• Verduistering: Het opzettelijk wederrechtelijk toe-eigenen van een goed dat aan een ander toebehoort en dat de dader anders dan door een misdrijf onder zich heeft.

• Afpersing: gebruik van intimidatie, bedreiging of geweld om iets gedaan te krijgen

Noem een aantal belangrijke gevolgen van corruptie

• Politiek: obstakel voor democratie en rechtsstaat.

• Economisch: uitputting van nationale rijkdom, belemmert eerlijke markt

• Sociaal: ondermijnt vertrouwen

• Milieu: schade aan milieu door niet-naleving regels

Welke soft law is relevant als het gaat om het tegengaan van corruptie?

• OESO-richtlijnen:

  • Geen smeergeld

  • Niet omkopen

  • redelijke beloning tussenpersonen

  • strijd tegen omkoping inzichtelijk maken

  • personeel bewust maken

  • managementsysteem tegen omkoping

  • geen onwettige donaties

• Transparency international: is een organisatie die corruptie bestrijdt. Doel: versterken van integriteit in bedrijfsleven, politiek/bestuur en veilige meldcultuur.

• Corporate Governance Code 2022: reguleren van verhoudingen tussen bestuur, raad van commissarissen en aandeelhouders

Welke internationale wetgeving is relevant als het gaat om het bestrijden van corruptie?

• EU-wetgeving:

  • Bijv. verdrag betreffende de Europese Unie ter bestrijding van corruptie waarbij ambtenaren van de Europese gemeenschappen of van de lidstaten van de EU betrokken zijn.

  • bijv. richtlijn betreffende de strafrechtelijke bestrijding van fraude die de financiele belangen van de Unie schaadt

  • bijv. European Anti-Fraud Office

• VN verdrag tegen corruptie: bevorderen maatregelen tegen corruptie, bevorderen samenwerking, bevorderen integriteit

• UK bribery act: tegengaan van omkoping (heeft extraterritoriale werking)

• US FCPA: strafbaarstellen van omkoping van foreign government officials.

Welke Nederlandse wet-en regelgeving is relevant als het gaat om het tegengaan van corruptie?

• Wetboek van strafrecht: stelt corruptie strafbaar

• Ambtenarenwet: eisen aan overheid om integriteitsbeleid te voeren

• Wft: financiele ondernemingen dienen een beleid te voeren dat een beheerste en integere uitoefening waarborgt, bepalingen om belangenverstrengeling te voorkomen

Noem een aantal voorbeelden van scenario’s van corruptie en wat beheersmaatregelen zouden kunnen zijn:

1. Niet-verenigbare nevenactiviteiten. Beheersen: nevenactiviteiten opgeven, aandacht besteden aan risico’s, invoeren regeling belangenverstrengeling

2. Verstrekken of aanvaarden van geschenken/uitnodigingen. Beheersen: duidelijke regels rond verstrekken en aannemen geschenken, giften in contanten verbieden

3. Medewerker geeft leverancier voorrang op een opdracht. Beheersen: Meer-ogen-principe invoeren, inkoopbeleid opstellen.

Wat is de rol van de compliance officer als het gaat om verantwoord belonen?

• Adviseert het bestuur

• Monitort het beleid

• Rapporteert over beheersing van risico’s

Wat is het ‘comply or explain’ principe?

Het principe dat organisaties in beginsel moeten voldoen aan regels zoals opgenomen in governance codes, maar dat zij de mogelijkheid krijgen om hiervan af te wijken mits zij dat in hun jaarverslag uitleggen

Wat is claw-back?

Het terugvorderen van een eerder toegekende variabele beloning

Welke soft law is relevant als het gaat om verantwoord belonen?

Veel governancecodes hebben bepalingen over verantwoord belonen (bijv. Nederlandse Corporate Governance Code of de Code Banken). Hierin staan regels over beloning van bestuurders en soms ook medewerkers. Voor deze codes geldt het comply or explain principe.

Wat is het doel van de Europese aandeelhoudersrichtlijn?

Om langetermijnbetrokkenheid van aandeelhouders te bevorderen om zo het corporate governance model optimaal te laten functioneren. Een van de onderwerpen hierin is de regulering van de bezoldiging van bestuurders en commissarissen.

Welke Nederlandse wet- en regelgeving is relevant als het gaat om verantwoord belonen?

• Burgerlijk wetboek: recht van toekennen bezoldiging, verplichting tot hebben beloningsbeleid, verplichting tot beloningsverslag

• Wet normering topinkomens: tegengaan bovenmatige bezoldiging in publieke sector

• Wft: regels ten aanzien beloningsbeleid bij financiele ondernemingen. o.a. bonusplafond, maximale vertrekvergoeding etc.

• Regeling beheerst beloningsbeleid: aanvullende beloningsregels voor ‘identified staff’ (o.a. raad van bestuur)

DNB en AFM houden hier toezicht op

Welke EU Wet- en regelgeving is relevant als het gaat om verantwoord belonen?

• Verordening kapitaalvereisten: openbaarmaking beloningsbeleid, verhoudingen vaste en variabele beloningen, publicatie beloningscijfers

• Solvency II verordening: beloningsbeleid voor verzekeraars

Noem een aantal scenario’s als het gaat om risico’s rondom verantwoord belonen en hoe je dit zou kunnen beheersen

• Raad van bestuur kent bonussen toe aan accountmanagers op basis van hoeveelheid verkochte producten per klant. Beheersing: koppelen van bonussen aan behoud van klanten, bonussen baseren op toegevoegde waarde, stoppen met bonussen, voeren van beloningsbeleid

• Functionarissen in risicobeheersende functies krijgen variabele beloning toegekend afhankelijk van de commerciele resultaten. Beheersing: Verbod op variabele beloning in deze functies, of beperken tot 5% van vaste salaris.

• Raad van commissarissen kent bestuurders bonussen toe wanneer de winstmarge de komende drie jaren elke keer met 10% stijgt. Beheersing: koppelen van bonussen aan lange termijn doelstellingen, gecombineerde criteria voor toekennen bonussen, invoeren van claw-back procedure.

• Raad van commissarissen kent een salarisverhoging toe aan bestuurders die juridisch is toegestaan, maar maatschappelijke verontwaardiging oproept. Beheersing: uitvoeren van publieke opinietoets.

Wat zijn information barriers?

Fysieke, organisatorische en/of procedurele scheidingen om vertrouwelijke informatie binnen afdelingen te houden.

Wat zijn ‘insiders’?

• Personen die over voorwetenschap beschikken vanwege het feit dat zij het dagelijks beleid bepalen of toezicht houden

• Personen die over voorwetenschap beschikken vanwege het feit dat zij beschikken over een gekwalificeerde deelneming in de uitgevende instelling

• Personen die toegang hebben tot koersgevoelige informatie

• Personen die over voorwetenschap beschikken omdat ze betrokken zijn bij strafbare feiten

Het gaat vaak om de volgende functies: bestuur, afdeling corporate banking, management, compliance, risicomanagement, beleggingsafdeling

Wat is marktmisbruik?

Bij marktmisbruik heeft een marktdeelnemer door bezig van niet-publieke informatie een oneerlijke kennisvoorsprong op de rest van de markt of manipuleert zelfs de koersen of het gedrag van overige marktdeelnemers in zijn voordeel.

Wat is marktmanipulatie/informatiemanipulatie?

Het aangaang van een transactie, het plaatsen van een handelsorder of elke andere gedraging

• waarvan een daadwerkelijk of waarschijnlijk onjuist of misleidend signaal uitgaat met betrekking tot het aanbod van, de vraag naar of de koers van die financiele instrumenten

• die de koers daadwerkelijk of waarschijnlijk op een abnormaal of kunstmatig niveau brengt

• waarbij gebruik wordt gemaakt van een kunstgreep of enigerlei andere vorm van bedrog of misleiding

Wat is mededinging?

Gedragingen waardoor de concurrentie tussen ondernemingen wordt beperkt en op overheidsbemoeienis met zulke gedragingen

Wat is voorwetenschap en wederrechtelijke mededeling van voorwetenschap?

Niet openbaar gemaakte informatie die concreet is en die rechtstreeks of onrechtstreeks betrekking heeft op uitgevende instellingen/instrumenten en die, indien openbaar, een significante invloed zou kunnen hebben op de koers van financiele instrumenten.

Volgens de MAR is handelen met voorwetenschap verboden, marktmanipulatie en het delen van voorwetenschap is ook verboden

Welke soft law is relevant als het gaat om het voorkomen van marktmisbruik?

• Nederlandse Corporate Governance Code: regels over het bezig van financiele instrumenten

• Beursregels

• Eed/belofte

• Eigen gedragscodes/regelingen van financiele instellingen of beursgenoteerde ondernemingen

Welke Europese wet- en regelgeving is relevant als het gaat om het tegengaan van marktmisbruik?

• Market Abuse Regulation (MAR) en Criminal Sanctions for Market Abuse Directive (MAD): deze hebben regelgeving rondom marktmisbruik meer principle-based gemaakt. Doel is om integriteit en vertrouwen te vergroten.

Welke Nederlandse wet- en regelgeving is relevant als het gaat om het tegengaan van marktmisbruik?

Wft:

• Openbaarmaking voorwetenschap

•